Η συμφωνία, που έλαβε το όνομά της από τη Μέκκα, όπου και υπογράφηκε, έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο κίνδυνος επανέναρξης του πολέμου με το Ιράν παραμένει υπαρκτός, οι επιθέσεις των Χούθι από την Υεμένη έχουν ήδη επανεκκινήσει και τα κράτη του Κόλπου αμφισβητούν ολοένα και περισσότερο τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών ως εγγυήτριας δύναμης ασφάλειας στην περιοχή
Οι ηγέτες της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και της Τουρκίας υπέγραψαν πρόσφατα τη συμφωνία της Μέκκας, μια νέα αμυντική συμφωνία, η οποία προβλέπει ότι οποιαδήποτε ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών.
Η συμφωνία, που έλαβε το όνομά της από τη Μέκκα, όπου και υπογράφηκε, έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο κίνδυνος επανέναρξης του πολέμου με το Ιράν παραμένει υπαρκτός, οι επιθέσεις των Χούθι από την Υεμένη έχουν ήδη επανεκκινήσει και τα κράτη του Κόλπου αμφισβητούν ολοένα και περισσότερο τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών ως εγγυήτριας δύναμης ασφάλειας στην περιοχή.
Η συμφωνία, που έλαβε το όνομά της από τη Μέκκα, όπου και υπογράφηκε, έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο κίνδυνος επανέναρξης του πολέμου με το Ιράν παραμένει υπαρκτός, οι επιθέσεις των Χούθι από την Υεμένη έχουν ήδη επανεκκινήσει και τα κράτη του Κόλπου αμφισβητούν ολοένα και περισσότερο τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών ως εγγυήτριας δύναμης ασφάλειας στην περιοχή.
Παρά τη σημασία της, η νέα συμφωνία δεν συνιστά μια συμμαχία αντίστοιχη του ΝΑΤΟ ούτε σηματοδοτεί τη δημιουργία ενός νέου περιφερειακού μπλοκ. Για το Ριάντ, ωστόσο, αποτελεί ένα ακόμη εργαλείο ενίσχυσης της διαπραγματευτικής του ισχύος απέναντι σε ένα πιο διεκδικητικό Ιράν και στις περιορισμένες δυνατότητες της αμερικανικής αποτρεπτικής στρατηγικής στη Μέση Ανατολή.
Η σαουδαραβική ηγεσία εκτιμά ότι η ανάπτυξη ενός πλέγματος στρατηγικών συνεργασιών θα της επιτρέψει να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα τις μεταβαλλόμενες απειλές της περιοχής, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από έναν μόνο σύμμαχο ή από μια συγκεκριμένη συμμαχία. Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία επιχειρεί να ενισχύσει τον ηγετικό της ρόλο, προβάλλοντας τον εαυτό της ως παράγοντα σταθερότητας σε μια περίοδο κατά την οποία τόσο το Ιράν όσο και το Ισραήλ θεωρούνται από πολλούς αποσταθεροποιητικές δυνάμεις.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Σαουδική Αραβία έχει ήδη συνάψει αμοιβαία αμυντική συμφωνία με το Πακιστάν από τον Σεπτέμβριο του 2025, ενώ διατηρεί αντίστοιχη συμφωνία με τις έξι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου από το 2000. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, καμία από αυτές τις συμφωνίες δεν έχει οδηγήσει σε μια αντίδραση αντίστοιχη με εκείνη που προβλέπει το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Αν και η Τουρκία και το Πακιστάν ενδέχεται να προσφέρουν πρόσθετη στρατιωτική υποστήριξη στη Σαουδική Αραβία σε περίπτωση απειλών από το Ιράν ή τους Χούθι, η συμβολή τους εκτιμάται ότι θα εξαρτηθεί από τις εκάστοτε συνθήκες και δύσκολα θα μεταβάλει δραστικά τις ισορροπίες. Ήδη το Πακιστάν έχει αποστείλει στρατιωτικές δυνάμεις και συστήματα αεράμυνας στη Σαουδική Αραβία, ωστόσο έχει διευκρινίσει ότι η διμερής συμφωνία του 2025 δεν περιλαμβάνει την παροχή πυρηνικής προστασίας.
Η σημαντικότερη διάσταση της νέας συμφωνίας ενδέχεται να είναι τελικά η διπλωματική και όχι η στρατιωτική. Κατά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, το Ριάντ αξιοποίησε τη στενότερη συνεργασία του με το Ισλαμαμπάντ προκειμένου να επηρεάσει διακριτικά τις διαπραγματεύσεις και να συμβάλει στη διαχείριση της έντασης με την Τεχεράνη.
Η συμφωνία αποτελεί επίσης ένδειξη ότι η Σαουδική Αραβία εγκαταλείπει σταδιακά την επιδίωξη εξασφάλισης αμερικανικών εγγυήσεων ασφαλείας αντίστοιχων με εκείνες του ΝΑΤΟ. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι απομακρύνεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντίθετα, η νέα στρατηγική φαίνεται να ευθυγραμμίζεται με την αμερικανική επιδίωξη αναπροσαρμογής του στρατιωτικού της ρόλου στην περιοχή, με τη μετάβαση από τον ρόλο του αποκλειστικού εγγυητή ασφάλειας σε εκείνον του συντονιστή περιφερειακών συμμαχιών.
Για το Πακιστάν, η συμφωνία ενισχύει περαιτέρω τη θέση του στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της Μέσης Ανατολής. Η χώρα επιχειρεί να διευρύνει τη στρατιωτική της συνεργασία και με άλλους περιφερειακούς εταίρους, όπως η Αίγυπτος και η Ιορδανία, ενισχύοντας την παρουσία της σε μια περιοχή ζωτικής σημασίας για τα στρατηγικά της συμφέροντα.
Η συμμετοχή του Πακιστάν στη νέα τριμερή συνεργασία ενισχύει επίσης το διεθνές του κύρος. Η ηγεσία της χώρας επιδιώκει να προβάλλει το Πακιστάν ως έναν αξιόπιστο και χρήσιμο διεθνή παράγοντα, απομακρύνοντας την εικόνα που το συνδέει με την τρομοκρατία και τις εσωτερικές συγκρούσεις.
Παράλληλα, η συμφωνία ενδέχεται να βελτιώσει και τις σχέσεις του Ισλαμαμπάντ με την Ουάσιγκτον. Η κυβέρνηση Τραμπ, η οποία επιδιώκει μεγαλύτερη κατανομή των βαρών μεταξύ των συμμάχων των ΗΠΑ, είναι πιθανό να αντιμετωπίσει θετικά μια πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην ενίσχυση της περιφερειακής αποτροπής έναντι του Ιράν.
Για την Τουρκία, η συμφωνία της Μέκκας αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς τη δημιουργία ενός ευρύτερου πλέγματος αμυντικών συνεργασιών, το οποίο περιλαμβάνει ήδη χώρες όπως το Κατάρ, η Συρία και η Λιβύη. Σύμφωνα με αναλυτές, η νέα συμμαχία ενισχύει έναν μηχανισμό συλλογικής άμυνας μεταξύ μουσουλμανικών κρατών και εδραιώνει την αρχή ότι εξωπεριφερειακές δυνάμεις δεν πρέπει να ανατρέπουν μονομερώς τις πολιτικές ισορροπίες της περιοχής.
Η Σαουδική Αραβία βλέπει στη συμφωνία ένα αντίβαρο απέναντι στο Ιράν, ενώ το Πακιστάν ενισχύει τη θέση του απέναντι στην Ινδία. Για την Άγκυρα, ωστόσο, η προσθήκη μιας οικονομικής δύναμης όπως η Σαουδική Αραβία και μιας πυρηνικής δύναμης όπως το Πακιστάν ενισχύει σημαντικά την αποτρεπτική της ισχύ απέναντι στο Ισραήλ, με το οποίο οι σχέσεις έχουν επιδεινωθεί σημαντικά.
www.worldenergynews.gr
