Τα ορυκτά καύσιμα, ιδιαίτερα ο άνθρακας και το φυσικό αέριο, παρείχαν μεγάλο μέρος της επιπλέον ηλεκτρικής ενέργειας που απαιτήθηκε κατά τις περιόδους αιχμής για ψύξη.
Καθαρότερα ηλεκτρικά δίκτυα, φωτοβολταϊκά στις στέγες, μπαταρίες και πιο αποδοτικά συστήματα ψύξης απαιτούνται για να αποτραπεί η αύξηση της χρήσης κλιματιστικών από το να επιδεινώσει την κλιματική αλλαγή.
Όλο και περισσότεροι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο αναγκάζονται να επενδύσουν σε κλιματιστικά καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται και οι καύσωνες γίνονται συχνότεροι και διαρκούν περισσότερο.
Άνθρωποι που ζουν σε χώρες και περιοχές όπου κάποτε ήταν αδιανόητο να χρειάζονται κλιματισμό λόγω υψηλών θερμοκρασιών εγκαθιστούν ολοένα και περισσότερες νέες μονάδες.
Αν και αυτή η κίνηση μπορεί να είναι απαραίτητη, η αυξημένη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να αυξήσει τις εκπομπές άνθρακα σε χώρες που εξακολουθούν να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στα ορυκτά καύσιμα.
Το 2024, ακραία φαινόμενα ζέστης στην Ινδία, την Κίνα και τις ΗΠΑ - τις τρεις μεγαλύτερες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας - προκάλεσαν έκρηξη στη χρήση κλιματιστικών, οδηγώντας τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας να διπλασιαστεί σε ορισμένους μήνες καύσωνα, σύμφωνα με έκθεση του 2025 από το ερευνητικό κέντρο Ember.
Αυτό οδήγησε σε σημαντική αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα για την κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης.
Αρκετοί καύσωνες έπληξαν διάφορες πυκνοκατοικημένες περιοχές του κόσμου το 2024, το οποίο ήταν το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί
Η χρήση κλιματιστικών διπλασίασε την αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Κίνα τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, και συνέβαλε στο 31% της αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας της Κίνας από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο του 2024.
Εν τω μεταξύ, στις ΗΠΑ ευθυνόταν για ολόκληρη την ετήσια αύξηση της ζήτησης.
Καθώς αυξανόταν η ζήτηση για ψύξη, ασκήθηκε μεγαλύτερη πίεση στα ηλεκτρικά δίκτυα, με όλες τις τρεις χώρες να στρέφονται στον άνθρακα για να καλύψουν την αύξηση της ζήτησης, αν και οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν επίσης φυσικό αέριο για να καλύψουν το κενό.
Στην Κίνα, το 59% της ετήσιας αύξησης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα σημειώθηκε μόνο τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο.
Οι ΗΠΑ τα πήγαν ελαφρώς καλύτερα, με την καθαρή ενέργεια να καλύπτει περίπου τα δύο τρίτα της αύξησης της ζήτησης, αν και εξακολουθούσαν να βασίζονται στο φυσικό αέριο και τον άνθρακα για το υπόλοιπο ένα τρίτο. Στην Ινδία, ο άνθρακας κάλυψε περίπου το 70% της αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας τον Μάιο του 2024.
Οι άνθρωποι σε χώρες όπου ο κλιματισμός είναι συνηθισμένος χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο τα συστήματα κλιματισμού τους για να αντιμετωπίσουν τις υψηλότερες καλοκαιρινές θερμοκρασίες.
Παράλληλα, περισσότεροι καταναλωτές στις χώρες του Παγκόσμιου Νότου επενδύουν σε συστήματα ψύξης, σε συνάρτηση με την οικονομική ανάπτυξη και τη ραγδαία αστικοποίηση.
Επιπλέον, άνθρωποι σε χώρες όπου οι παρατεταμένες περίοδοι υψηλών θερμοκρασιών ήταν παλαιότερα ασυνήθιστες, όπως στη Δυτική Ευρώπη, βιώνουν πλέον συχνότερους καύσωνες, γεγονός που τους ωθεί να επενδύσουν σε κλιματιστικά.
Αυτό αυξάνει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας σε διάφορα μέρη του κόσμου
Καθώς αρκετές χώρες αυξάνουν τη δυναμικότητα των ΑΠΕ, αυτό τις βοηθά να απομακρυνθούν από την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, αλλά η ταχεία ανάπτυξη data centers και η αυξημένη υιοθέτηση συστημάτων ψύξης για κατοικίες και επιχειρήσεις θα μπορούσαν να επιβραδύνουν τον ρυθμό της πράσινης μετάβασης.
Η χρήση κλιματιστικών θα μπορούσε να γίνει πιο «πράσινη» στο μέλλον καθώς περισσότεροι άνθρωποι επενδύουν σε οικιακά φωτοβολταϊκά και συστήματα μπαταριών, αλλά προς το παρόν πολλοί εξακολουθούν να βασίζονται στο μικτό δίκτυο ηλεκτροδότησης, γεγονός που αυξάνει τις εκπομπές άνθρακα.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τον Ιούλιο του 2022, οι θερμοκρασίες έφτασαν σε ιστορικό υψηλό λίγο πάνω από τους 40°C, σημαντικά υψηλότερα από το προηγούμενο ρεκόρ των 38,7°C που είχε καταγραφεί το 2019.
Κατά τη διάρκεια του καύσωνα του 2022, περίπου 3.000 άνθρωποι πέθαναν από αιτίες που συνδέονταν με τη ζέστη.
Μελέτες υποδεικνύουν ότι η χρήση κλιματισμού μπορεί να συμβάλει στη μείωση των θανάτων που σχετίζονται με τη ζέστη κατά περίπου 75%, γεγονός που ώθησε ακτιβιστές να καλέσουν την κυβέρνηση να εγκαταστήσει μονάδες ψύξης σε σχολεία, οίκους φροντίδας και χώρους όπου διαμένουν ευάλωτοι άνθρωποι.
Υπολογίζεται ότι σήμερα περίπου 4 εκατομμύρια νοικοκυριά στο Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτουν κλιματισμό, σημειώνοντας αύξηση 100% σε σχέση με το 2023.
Οι περισσότεροι καταναλωτές επιλέγουν φορητές αντί για ενσωματωμένες μονάδες, καθώς η μεγαλύτερη πρόκληση είναι οι καύσωνες και όχι οι παρατεταμένες περίοδοι εξαιρετικά υψηλών θερμοκρασιών.
Η αύξηση της χρήσης έχει επίσης ενισχυθεί από την άνοδο του αριθμού των ανθρώπων που εργάζονται από το σπίτι
Φαίνεται κάπως ειρωνικό ότι η αύξηση της παγκόσμιας χρήσης κλιματιστικών προκαλείται από την υπερθέρμανση του πλανήτη, ενώ η αυξημένη χρήση συστημάτων ψύξης μπορεί να συμβάλει περαιτέρω στην κλιματική αλλαγή, καθώς οι κυβερνήσεις συνεχίζουν να βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με στοιχεία του 2024, ο κλιματισμός αντιπροσωπεύει περίπου το 7% της παγκόσμιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και το 3% των εκπομπών άνθρακα.
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο εκτιμά ότι έως το 2050 η χρήση κλιματιστικών αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί.
Ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Hongzhi Zhang, δήλωσε σε σχετικό δελτίο Τύπου: «Η μελέτη αποκαλύπτει ότι εάν όλες οι περιοχές χαμηλού εισοδήματος αποκτούσαν την ίδια πρόσβαση στον κλιματισμό με τις πλούσιες περιοχές, οι σχετικές παγκόσμιες εκπομπές θα αυξάνονταν δραματικά - προσθέτοντας έως και 0,05°C επιπλέον θέρμανσης ακόμη και στο πιο φιλικό προς το κλίμα σενάριο».
Η προτροπή προς τους καταναλωτές να μειώσουν τη χρήση κλιματισμού ή να χρησιμοποιήσουν εναλλακτικές μεθόδους ψύξης δεν αποτελεί επιλογή, δεδομένης της αύξησης των θερμοκρασιών.
Επομένως, ο μόνος τρόπος να αποτραπεί η υπερθέρμανση του πλανήτη που προκαλείται από την αυξημένη χρήση κλιματιστικών είναι η επένδυση σε πράσινες τεχνολογίες
Μπορούν να ληφθούν αρκετά μέτρα ώστε οι μονάδες ψύξης να γίνουν πιο «πράσινες», όπως η επιτάχυνση της ανάπτυξης δυναμικότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας από τις κυβερνήσεις, η εγκατάσταση οικιακών φωτοβολταϊκών και συστημάτων μπαταριών και οι επενδύσεις σε αποδοτικότερα συστήματα ψύξης.
www.worldenergynews.gr
