Τι ζητά με επιστολή του από το ΥΠΕΝ ο Δήμος Ερέτριας, μια από τις περιοχές που φιλοξενούν τις περισσότερες ανεμογεννήτριες της χώρας - Ποιά είναι τα σημεία διαφωνίας για αιολικά, φωτοβολταϊκά και αποθήκευση
Δύο διαφορετικές φιλοσοφίες για το μέλλον της ενεργειακής μετάβασης έχει αναδείξει η δημόσια διαβούλευση για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ) για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Από τη μία πλευρά, οι φορείς της αγοράς ζητούν λιγότερους περιορισμούς, υποστηρίζοντας ότι το προτεινόμενο πλαίσιο δυσχεραίνει την ανάπτυξη νέων έργων και αυξάνει το κόστος της ενέργειας.
Από την άλλη, ο Δήμος Ερέτριας υποστηρίζει ότι η χώρα δεν μπορεί να συνεχίσει να σχεδιάζει νέα έργα χωρίς να αξιολογήσει πρώτα τη σωρευτική επιβάρυνση που έχουν ήδη δεχθεί περιοχές όπως η Εύβοια η οποία «μετρά» περί τις 700 ανεμογεννήτριες.
Κοινός τόπος είναι ότι κανείς δεν αμφισβητεί την ανάγκη ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Η διαφωνία αφορά το πού, με ποια κριτήρια και με ποια όρια θα συνεχιστεί αυτή η ανάπτυξη. Ζητήματα που εξετάζει αυτές τις μέρες το Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας που θα δώσει και το τελικό ΟΚ ώστε να προχωρήσει η υπογραφή της σχετικής ΚΥΑ.
Αποτίμηση επιβάρυνσης
Το μεγαλύτερο χάσμα καταγράφεται στα αιολικά πάρκα. Ο Δήμος Ερέτριας, στο υπόμνημά του, υποστηρίζει ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη διαθέσιμου χώρου, αλλά η απουσία αποτίμησης της ήδη υπάρχουσας επιβάρυνσης. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει την Εύβοια, την οποία χαρακτηρίζει μία από τις πλέον επιβαρυμένες ενεργειακά περιοχές της χώρας, καθώς λειτουργούν ήδη περισσότερες από 700 ανεμογεννήτριες.
Το υπόμνημα επισημαίνει ακόμη ότι, αν και η Εύβοια αντιστοιχεί περίπου στο 2,5% της έκτασης της Ελλάδας, παράγει πάνω από το 22% της αιολικής ενέργειαςτης χώρας, στοιχείο που –κατά τον Δήμο– αποδεικνύει ότι έχει ήδη αναλάβει δυσανάλογο μέρος του ενεργειακού βάρους.
Η ΕΛΕΤΑΕΝ προσεγγίζει το ίδιο ζήτημα από εντελώς διαφορετική αφετηρία. Θεωρεί ότι το σχέδιο του νέου ΕΧΠ περιορίζει υπερβολικά τις διαθέσιμες εκτάσεις για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, αποκλείοντας μεγάλο μέρος της ελληνικής επικράτειας μέσω νέων περιορισμών για τα υψόμετρα, τα νησιά και τις περιοχές Natura. Σύμφωνα με την Ένωση, αυτό θα οδηγήσει στην αξιοποίηση περιοχών με χαμηλότερο αιολικό δυναμικό, θα μειώσει την απόδοση των έργων, θα απαιτήσει περισσότερες ανεμογεννήτριες για την παραγωγή της ίδιας ποσότητας ενέργειας και τελικά θα αυξήσει το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές.
Για τον Δήμο πάντως, η επιβάρυνση δεν αποτυπώνεται μόνο στον αριθμό των ανεμογεννητριών. Περιλαμβάνει τους νέους δρόμους, τις εκσκαφές, τις γραμμές μεταφοράς, τους υποσταθμούς, τα έργα αποθήκευσης και όλες τις συνοδευτικές υποδομές που μεταβάλλουν τη χρήση γης και το φυσικό τοπίο. Για τον λόγο αυτό ζητά ο σχεδιασμός να βασίζεται στη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής και στην αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων, πριν εγκριθεί οποιοδήποτε νέο έργο.
Αντίστοιχη είναι η απόσταση που χωρίζει τις δύο πλευρές και στα φωτοβολταϊκά. Από την πλευρά των επενδυτών, ο Σύνδεσμος Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) θεωρεί ότι το νέο χωροταξικό δεν πρέπει να εισαγάγει πρόσθετους περιορισμούς που θα δυσχεράνουν την ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών και την επίτευξη των εθνικών ενεργειακών στόχων.
Ιεράρχηση εγκατάστασης
Ο Δήμος Ερέτριας δεν απορρίπτει την τεχνολογία, αλλά ζητά διαφορετική ιεράρχηση των χώρων εγκατάστασης. Προτείνει να προηγούνται οι στέγες, οι τεχνητές επιφάνειες, οι βιομηχανικές περιοχές και οι ήδη υποβαθμισμένες εκτάσεις, ώστε να αποφεύγεται η κατάληψη γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας. Παράλληλα εκφράζει επιφυλάξεις για τα πλωτά φωτοβολταϊκά στον Νότιο Ευβοϊκό Κόλπο, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση των επιπτώσεων στη θαλάσσια βιοποικιλότητα, την αλιεία, τη ναυσιπλοΐα, την αναψυχή και τον τουρισμό.
Η μεγαλύτερη ίσως διαφορά ανάμεσα στις δύο προσεγγίσεις αφορά την έννοια των σωρευτικών επιπτώσεων. Οι επενδυτικοί φορείς επικεντρώνονται κυρίως στους περιορισμούς που εισάγει το νέο χωροταξικό, ενώ ο Δήμος Ερέτριας υποστηρίζει ότι το βασικό πρόβλημα βρίσκεται στον τρόπο αδειοδότησης.
Όπως επισημαίνει, κάθε έργο εξετάζεται ξεχωριστά, ενώ η πραγματική περιβαλλοντική πίεση προκύπτει από τη συσσώρευση πολλών διαφορετικών ενεργειακών υποδομών στην ίδια περιοχή. Κατά τον Δήμο, η Εύβοια έχει πλέον διαμορφώσει ένα ενιαίο ενεργειακό δίκτυο που περιλαμβάνει αιολικά πάρκα, φωτοβολταϊκά, σταθμούς αποθήκευσης (BESS), Κέντρα Υπερυψηλής Τάσης, γραμμές μεταφοράς και συνοδά τεχνικά έργα, τα οποία πρέπει να αξιολογούνται συνολικά και όχι αποσπασματικά.
Ανάλογη είναι η διαφοροποίηση και ως προς τα ορεινά οικοσυστήματα. Η ΕΛΕΤΑΕΝ θεωρεί υπερβολικούς τους αποκλεισμούς για τα μεγάλα υψόμετρα, ενώ ο Δήμος Ερέτριας υποστηρίζει ότι οι κορυφογραμμές της Κεντρικής Εύβοιας αποτελούν κρίσιμα οικοσυστήματα και βασικά στοιχεία της φυσικής ταυτότητας του νησιού. Για τον λόγο αυτό ζητά αυστηρότερη προστασία των ορεινών περιοχών και εφαρμογή του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου Στερεάς Ελλάδας, το οποίο προβλέπει ότι στον νησιωτικό ορεινό χώρο της Εύβοιας και της Σκύρου δεν θα εγκαθίστανται ανεμογεννήτριες πάνω από τα 600 μέτρα υψόμετρο.
Επιφυλάξεις και για τα BESS
Το υπόμνημα επεκτείνει τις επιφυλάξεις του και στις νέες μορφές ενεργειακών υποδομών, όπως οι σταθμοί αποθήκευσης ενέργειας (BESS). Ο Δήμος ζητά αυστηρότερες προδιαγραφές ασφαλείας, τήρηση ελάχιστων αποστάσεων από οικισμούς, σχέδια έκτακτης ανάγκης και πληρέστερη ενημέρωση των τοπικών κοινωνιών, επισημαίνοντας ότι η ανάπτυξη των συγκεκριμένων έργων δημιουργεί νέα χωροταξικά και περιβαλλοντικά ζητήματα που δεν έχουν ακόμη αξιολογηθεί επαρκώς.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο repowering των αιολικών πάρκων. Ενώ ο κλάδος ζητά ευελιξία στην αντικατάσταση παλαιών ανεμογεννητριών με νέες, ο Δήμος υποστηρίζει ότι κάθε τέτοιο έργο πρέπει να αντιμετωπίζεται ως νέα εγκατάσταση, με πλήρη περιβαλλοντική αξιολόγηση, καθώς και με υποχρέωση αποξήλωσης του παλαιού εξοπλισμού και αποκατάστασης του φυσικού τοπίου.
Η πιο χαρακτηριστική πρόταση του Δήμου Ερέτριας αφορά την έννοια της «περιβαλλοντικής δικαιοσύνης». Υποστηρίζει ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να στηρίζεται στη διαρκή συγκέντρωση έργων στις ίδιες περιοχές και ζητά το νέο ΕΧΠ να προβλέπει μηχανισμούς που θα αποτρέπουν την υπερσυγκέντρωση ενεργειακών εγκαταστάσεων σε ήδη επιβαρυμένες γεωγραφικές ενότητες. Στο πλαίσιο αυτό προτείνει ακόμη προσωρινή αναστολή νέων ενεργειακών έργων στην Εύβοια, μέχρι να αξιολογηθεί συνολικά η υφιστάμενη κατάσταση.
Η δημόσια διαβούλευση για το νέο ΕΧΠ ΑΠΕ αποτυπώνει, τελικά, μια ουσιαστική διαφωνία που υπερβαίνει τα επιμέρους τεχνικά ζητήματα. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η ανάγκη επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης, με όσο το δυνατόν λιγότερα χωροταξικά εμπόδια.
Από την άλλη, η άποψη ότι η επιτυχία της μετάβασης προϋποθέτει όχι μόνο νέες επενδύσεις, αλλά και σαφή όρια, αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας, συνεκτίμηση των σωρευτικών επιπτώσεων και δικαιότερη γεωγραφική κατανομή των περιβαλλοντικών βαρών.
www.worldenergynews.gr
