Φωτοβολταϊκά, μπαταρίες, κρίσιμα ορυκτά και εξοπλισμός καθαρής ενέργειας βρίσκονται πλέον σε μεγάλο βαθμό στα χέρια της Κίνας, δημιουργώντας μια νέα στρατηγική ευπάθεια για την ΕΕ - Οι Βρυξέλλες θέλουν να ανασυγκροτήσουν τις εγχώριες αλυσίδες εφοδιασμού και να διαφοροποιήσουν τις εισαγωγές, όμως αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι αυτό θα αυξήσει το κόστος και θα χρειαστούν χρόνια για να επιτευχθεί σύμφωνα με το OilPrice
Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατάφερε τα τελευταία χρόνια να περιορίσει δραστικά την εξάρτησή της από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, όμως η προσπάθεια για ενεργειακή αυτονομία δημιούργησε μια νέα, εξίσου σημαντική εξάρτηση. Η ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρώπη στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε κινεζικά φωτοβολταϊκά πάνελ, μπαταρίες, κρίσιμα ορυκτά και εξοπλισμό καθαρής ενέργειας.
Η Κίνα εξακολουθεί να κυριαρχεί στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα της πράσινης τεχνολογίας, με την Ευρώπη να εισάγει από εκεί το 98% των φωτοβολταϊκών πάνελ και το 88% των μπαταριών ιόντων λιθίου το 2024. Οι Βρυξέλλες αναγνωρίζουν πλέον ότι η κατάσταση αποτελεί οικονομικό και γεωπολιτικό κίνδυνο και επιχειρούν να ενισχύσουν την ευρωπαϊκή παραγωγή και να διαφοροποιήσουν τις εισαγωγές. Ωστόσο, η απεξάρτηση από την Κίνα θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις, υψηλότερο κόστος και αρκετά χρόνια.
Η εξάρτηση από την Κίνα
Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αντικαταστήσει μία κρίσιμη ενεργειακή και γεωπολιτική ευπάθεια με μια άλλη, καθώς οι πράσινες ενεργειακές φιλοδοξίες της έχουν οδηγήσει σε μεγάλη εξάρτηση.
Καθώς η ΕΕ έχει κινηθεί προς τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ενέργειας από τη Ρωσία και τη συνολική μείωση της εξάρτησής της από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, έχει αναπτύξει τεράστια δυναμικότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ωστόσο, η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια έχει καταστεί εξαρτημένη από μια άλλη παγκόσμια δύναμη, κάτι που θα μπορούσε να υπονομεύσει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης — την Κίνα.
Για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ΕΕ έχει βασιστεί στις εισαγωγές φωτοβολταϊκών πάνελ, ανεμογεννητριών, κρίσιμων ορυκτών, υλικών για μπαταρίες και άλλου βασικού εξοπλισμού από την Κίνα.
Τα φθηνότερα κινεζικά προϊόντα έχουν κατακλύσει την αγορά της ΕΕ, προκαλώντας ανησυχίες σχετικά με την ευρωπαϊκή εγχώρια παραγωγή, την ενεργειακή ασφάλεια και την εθνική ασφάλεια.
Από την έναρξη της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την κρίση στη Μέση Ανατολή, η ΕΕ έχει κινηθεί για να περιορίσει δραστικά την εξάρτησή της από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Στην προσπάθεια όμως να αναπτύξει γρήγορα δυναμικότητα σε ηλιακή και αιολική ενέργεια, καθώς και σε μπαταρίες, η Ευρώπη κινδυνεύει να αντικαταστήσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα με εξάρτηση από την Κίνα για κρίσιμα ορυκτά και εξαρτήματα εγκαταστάσεων καθαρής ενέργειας.
Η ΕΕ αντιλαμβάνεται πλέον ότι αυτή η εξάρτηση από την Κίνα δεν είναι βιώσιμη και έχει δρομολογήσει μέτρα για τη μείωση της εξάρτησης από κινεζικά εξαρτήματα καθαρής ενέργειας.
Μέχρι στιγμής, κανένα από αυτά τα μέτρα δεν έχει επιφέρει ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Η Ευρώπη δυσκολεύεται να βρει την ισορροπία μεταξύ, αφενός, της ταχείας ανάπτυξης της πράσινης ενέργειας για την επίτευξη των φιλόδοξων κλιματικών στόχων της και τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και, αφετέρου, της υπερβολικής εξάρτησης από κινεζικά προϊόντα για την ενεργειακή μετάβαση.
Το κόστος της μείωσης της εξάρτησης από την Κίνα
Η απομάκρυνση από την κινεζική εξάρτηση θα κοστίσει ακριβά στην ΕΕ. Η ανάπτυξη εγχώριας παραγωγικής ικανότητας θα μειώσει την εξάρτηση από την Κίνα, αλλά βραχυπρόθεσμα θα συνεπάγεται υψηλό κόστος, σύμφωνα με τον Επίτροπο της ΕΕ για τη Δράση για το Κλίμα, Wopke Hoekstra.
Η ΕΕ πρέπει να δράσει τώρα για να περιορίσει την υπερβολική εξάρτησή της από την Κίνα, δήλωσε ο Hoekstra σε συνέντευξή του στο Euronews αυτή την εβδομάδα.
Η Ευρώπη θα έπρεπε να είχε δράσει πριν από πέντε ή δέκα χρόνια και όσο περισσότερο καθυστερεί τη λήψη αποφασιστικών μέτρων, τόσο υψηλότερο θα είναι το μακροπρόθεσμο κόστος, σύμφωνα με τον Επίτροπο.
«Όμως θα είναι πολύ φθηνότερο και πολύ περισσότερο προς όφελός μας να το κάνουμε τώρα, παρά να είμαστε ασαφείς και να περιμένουμε άλλα πέντε έως δέκα χρόνια», δήλωσε ο Hoekstra στο Euronews.
Η μεγάλη εξάρτηση από την Κίνα αποτελεί μια «επικίνδυνη και δυσάρεστη» ευπάθεια τόσο για τις κλιματικές φιλοδοξίες της Ευρώπης όσο και για την οικονομική της ασφάλεια, πρόσθεσε ο Επίτροπος.
Τα κινεζικά εξαρτήματα και ο εξοπλισμός αποτελούν επίσης ευπάθεια για την ασφάλεια των κρίσιμων υποδομών της Ευρώπης, δήλωσε ο Hoekstra.
Η πρόκληση για την Ευρώπη αυτή τη στιγμή είναι να αναπτύξει εγχώριες παραγωγικές δυνατότητες ώστε να μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται υψηλότερο βραχυπρόθεσμο κόστος, σύμφωνα με τον Επίτροπο.
Οι προκλήσεις και οι δυσκολίες της Ευρώπης
Η ΕΕ δυσκολεύεται να διαφοροποιήσει τις εισαγωγές της, σύμφωνα με έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ECA) που δημοσιεύθηκε νωρίτερα φέτος.
«Η δράση της ΕΕ για τη διαφοροποίηση των εισαγωγών δεν παράγει απτά αποτελέσματα, τα σημεία συμφόρησης εμποδίζουν την εγχώρια παραγωγή και η ανακύκλωση βρίσκεται ακόμη στα αρχικά της στάδια», ανέφεραν οι ελεγκτές.
«Σε αυτό το πλαίσιο, πολλά έργα που υποστηρίζονται από την ΕΕ είναι απίθανο να ολοκληρωθούν εγκαίρως.»
«Δυστυχώς, εξαρτόμαστε πλέον επικίνδυνα από μια χούφτα χωρών εκτός ΕΕ για την προμήθεια αυτών των υλικών», δήλωσε η Keit Pentus-Rosimannus, μέλος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου που ήταν υπεύθυνο για τον έλεγχο.
«Επομένως, είναι ζωτικής σημασίας η ΕΕ να εντείνει τις προσπάθειές της και να μειώσει την ευπάθειά της σε αυτόν τον τομέα.»
Πλατφόρμα για τις πρώτες ύλες
Φέτος, η ΕΕ δημιούργησε μια πλατφόρμα για τη συγκέντρωση της ζήτησης πρώτων υλών και την ενίσχυση της διαφοροποίησης, στο πλαίσιο του Μηχανισμού Πρώτων Υλών (Raw Materials Mechanism), με στόχο τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας κρίσιμων πρώτων υλών.
Η ΕΕ επιδιώκει επίσης συνεργασίες με χώρες εκτός ΕΕ, όπως η Βραζιλία, προκειμένου να διαφοροποιήσει τις αλυσίδες εφοδιασμού της και να μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η εξάρτηση από την Κίνα, ενώ συμβάλλει στην εγκατάσταση φθηνότερων και ταχύτερων υποδομών καθαρής ενέργειας, υπονομεύει την οικονομική και εθνική ασφάλεια της ΕΕ.
Το 2024, η Κίνα αντιπροσώπευε το 98% των φωτοβολταϊκών πάνελ στην ευρωπαϊκή αγορά, το 88% των εισαγωγών μπαταριών ιόντων λιθίου και το 61% των εισαγωγών μετατροπέων (inverters), σύμφωνα με έκθεση του μη κερδοσκοπικού κέντρου στρατηγικών μελετών Loom, που δημοσιεύθηκε νωρίτερα φέτος.
Παρά τις προσπάθειες της ΕΕ τα τελευταία χρόνια, οι πολιτικές της δεν έχουν οδηγήσει σε σημαντική μείωση του κινδύνου εξάρτησης από την Κίνα στον τομέα της παραγωγής τεχνολογιών καθαρής ενέργειας, αναφέρει η έκθεση, την οποία συνυπογράφουν ο Michal Meidan από το Oxford Institute for Energy Studies (OIES) και ο Michael Collins, πρώην αναπληρωτής επικεφαλής της στρατηγικής εθνικής ασφάλειας στο Cabinet Office του Ηνωμένου Βασιλείου.
Εάν η Ευρώπη δεν περιορίσει την εξάρτησή της από την κινεζική τεχνολογία καθαρής ενέργειας, οι οικονομίες της θα υποφέρουν και οι φιλοδοξίες της στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης (AI) θα μπορούσαν να υπονομευθούν, με τον κίνδυνο να καταστεί εξαρτημένη από κινεζικές μπαταρίες, υποστηρίζουν οι συγγραφείς.
«Η ταχύτερη και φθηνότερη οδός για την ανάπτυξη καθαρής ενέργειας σε μεγάλη κλίμακα — φωτοβολταϊκά πάνελ, αποθήκευση ενέργειας μέσω μπαταριών, τεχνολογίες δικτύων και αντλίες θερμότητας — περνά σήμερα σε συντριπτικό βαθμό από την Κίνα», δήλωσε ο Joss Garman, εκτελεστικός διευθυντής της Loom.
«Η απάντηση της Ευρώπης στην εξάρτησή της από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο κινδυνεύει αθόρυβα να παγιώσει μια νέα εξάρτηση: αυτή τη φορά από την κινεζική τεχνολογία καθαρής ενέργειας», σημείωσε ο Garman στον πρόλογο της έκθεσης.
«Ένα σημείο ασφυξίας αντικαταστάθηκε από ένα άλλο, εξίσου πραγματικό, απλώς λιγότερο ορατό σε έναν λογαριασμό ενέργειας.»
www.worldenergynews.gr
