Ξεπερνά την Καλιφόρνια ως προς την αναλογία μπαταριών προς τη συνολική ισχύ του ηλεκτρικού της συστήματος καθώς οι επιδοτήσεις της ΕΕ έδωσαν ώθηση στις επενδύσεις, αλλά πλέον τα ίδια τα BESS πιέζουν τις αποδόσεις της αγοράς
Η Βουλγαρία εξελίσσεται μέσα σε μόλις δύο χρόνια σε μία από τις πιο κορυφαίες αγορές αποθήκευσης ενέργειας στον κόσμο, με τις μπαταρίες να αποκτούν ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος. Η χώρα διαθέτει πλέον 5,4 GW λειτουργούσας ισχύος αποθήκευσης, μέγεθος που αντιστοιχεί στο 22,8% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος ηλεκτροπαραγωγής και την κατατάσσει στην πρώτη θέση παγκοσμίως με βάση αυτόν τον δείκτη.
Η εντυπωσιακή ανάπτυξη στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης της ΕΕ, στην ταχεία ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών και στις μεγάλες διακυμάνσεις των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ μεσημεριού και βραδινών ωρών. Ωστόσο, η επιτυχία αυτή δημιουργεί πλέον ένα νέο παράδοξο: όσο περισσότερες μπαταρίες εγκαθίστανται, τόσο περισσότερο περιορίζονται οι διαφορές τιμών και τα έσοδα από τις υπηρεσίες εξισορρόπησης που προσέλκυσαν τους πρώτους επενδυτές.
Ο Ivaylo Stanchev, αρχισυντάκτης της βουλγαρικής επιχειρηματικής έκδοσης Capital, μιλά στο Energy-Storage.news για τη θεαματική ανάπτυξη της αγοράς, τους επενδυτές που εισέρχονται στον κλάδο και τις προκλήσεις που διαμορφώνονται για την επόμενη ημέρα.
Πώς κατάφερε να ξεπεράσει την Καλιφόρνια
Η Βουλγαρία διαθέτει σήμερα 5,4 GW λειτουργούσας αποθήκευσης ενέργειας μέσω μπαταριών. Η ισχύς αυτή αντιστοιχεί στο 22,8% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος ηλεκτροπαραγωγής της χώρας.
Στην Καλιφόρνια, τα 16 GW λειτουργούσας, μεγάλης κλίμακας αποθήκευσης μέσω μπαταριών εντός της πολιτείας αντιστοιχούν στο 14,9% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος. Με βάση την παγκόσμια σύγκριση που καταρτίσαμε χρησιμοποιώντας συγκρίσιμα δεδομένα λειτουργίας, αυτό κατατάσσει τη Βουλγαρία στην πρώτη θέση παγκοσμίως με βάση αυτόν τον δείκτη.
Η Καλιφόρνια εξακολουθεί να διαθέτει σχεδόν τριπλάσια ισχύ μπαταριών σε απόλυτους αριθμούς, όμως το ηλεκτρικό της σύστημα είναι περισσότερο από τέσσερις φορές μεγαλύτερο: 107,3 GW εγκατεστημένης ισχύος, έναντι 23,8 GW στη Βουλγαρία. Ως εκ τούτου, η ισχύς των μπαταριών σε σχέση με το μέγεθος του ηλεκτρικού συστήματος είναι σημαντικά υψηλότερη στη Βουλγαρία.
Όσον αφορά τους απόλυτους αριθμούς, η Κίνα βρίσκεται πολύ, πολύ μπροστά, με 150 GW λειτουργούσας αποθήκευσης μέσω μπαταριών. Ωστόσο, σε σύγκριση με το μέγεθος του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας, η αποθήκευση αυτή αντιστοιχεί μόλις στο 3,7%.
Η σύγκριση χρησιμοποιεί τα 16 GW μπαταριών μεγάλης κλίμακας εντός της πολιτείας που αναφέρει η US Energy Information Administration. Το ευρύτερο μέγεθος των 21,1 GW για την Καλιφόρνια περιλαμβάνει επίσης περίπου 2 GW που βρίσκονται σε γειτονικές πολιτείες και περίπου 3 GW εγκαταστάσεων πίσω από τον μετρητή (behind-the-meter). Ακόμη όμως και με αυτά τα επιπλέον μεγαβάτ, η αναλογία παραμένει κάτω από το 20%.
Η Βουλγαρία πέρασε από μια πολύ μικρή αγορά μπαταριών σε ένα επίπεδο όπου η αποθήκευση επηρεάζει ήδη τον καθημερινό τρόπο λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος, μέσα σε μόλις δύο χρόνια.
Τι οδηγεί στην ανάπτυξη των επενδύσεων
Η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ αποτέλεσε τον καθοριστικό παράγοντα. Ένα πρόγραμμα στήριζε έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε συνδυασμό με αποθήκευση, ενώ το άλλο —το πρόγραμμα RESTORE— επικεντρωνόταν σε αυτόνομα συστήματα μπαταριών.
Τα εγκεκριμένα έργα του RESTORE έλαβαν περίπου 590 εκατ. ευρώ (684 εκατ. δολάρια ΗΠΑ) σε επιχορηγήσεις και αναμενόταν να κινητοποιήσουν περισσότερα από 1 δισ. ευρώ πρόσθετων ιδιωτικών επενδύσεων.
Στην πραγματικότητα, κινητοποίησαν σχεδόν 1,5 δισ. ευρώ, επειδή οι επενδυτές χρησιμοποίησαν μικρότερη κρατική/ευρωπαϊκή στήριξη για τα έργα — και αυτό αποτέλεσε τον βασικό παράγοντα ανταγωνισμού.
Σημαντικό ρόλο έπαιξε επίσης ο χρονισμός. Η Βουλγαρία είχε ήδη προσθέσει μεγάλη ποσότητα ηλιακής ισχύος, γεγονός που οδήγησε σε φθηνές ή ακόμη και αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις μεσημεριανές ώρες, ακολουθούμενες από πολύ υψηλότερες τιμές το απόγευμα και το βράδυ.
Οι μπαταρίες προσέφεραν έναν τρόπο αξιοποίησης αυτής της διαφοράς τιμών, καθώς και συμμετοχής στην αγορά εξισορρόπησης.
Παρά τις επανειλημμένες εκλογές και τις βραχύβιες κυβερνήσεις, η στήριξη στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης παρέμεινε σε ισχύ και δεν επιβλήθηκε νέο διοικητικό βάρος. Οι επενδυτές είχαν πρόσβαση σε ένα χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα με σαφείς προθεσμίες κατασκευής, και οι προθεσμίες αυτές συγκέντρωσαν πολύ μεγάλο όγκο εγκαταστάσεων μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Ωστόσο, τα οικονομικά δεδομένα για τα επόμενα έργα θα είναι πιο δύσκολα. Με 5,4 GW ήδη συνδεδεμένα στο δίκτυο και περίπου 1 GW να αναμένεται να προστεθεί τους επόμενους μήνες, οι ίδιες οι μπαταρίες αρχίζουν πλέον να περιορίζουν ορισμένες από τις διαφορές στις τιμές και τα έσοδα από την αγορά εξισορρόπησης που προσέλκυσαν τους πρώτους επενδυτές.
Πού πραγματοποιούνται οι εγκαταστάσεις και πώς κατανέμεται η αγορά front-of-the-meter μεταξύ αυτόνομων και συνδυασμένων BESS
Οι εγκαταστάσεις είναι κατανεμημένες σε ολόκληρη τη χώρα. Ορισμένες μπαταρίες έχουν προστεθεί σε υφιστάμενα ή νεόδμητα φωτοβολταϊκά πάρκα, ενώ πολλά από τα μεγαλύτερα έργα είναι αυτόνομα συστήματα (standalone), συνδεδεμένα κοντά σε υποσταθμούς ή σε υφιστάμενες υποδομές του δικτύου.
Η βάση δεδομένων έργων της Capital περιλαμβάνει σήμερα 100 λειτουργούντα έργα, συνολικής ισχύος περίπου 4,84 GW. Στο συγκεκριμένο δείγμα, περίπου τα δύο τρίτα της ισχύος αφορούν αυτόνομα συστήματα και το ένα τρίτο συστήματα που είναι συνδυασμένα με παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η βάση δεδομένων καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος, αλλά όχι το σύνολο, των 5,4 GW που αναφέρονται σε επίπεδο συνολικού συστήματος.
Και οι δύο κατηγορίες είναι front-of-the-meter, δηλαδή βρίσκονται στην πλευρά του δικτύου πριν από τον τελικό μετρητή καταναλωτή.
Η Βουλγαρία δεν διαθέτει αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία για οικιακές ή εμπορικές μπαταρίες behind-the-meter, όμως τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι αυτό το τμήμα της αγοράς παραμένει πολύ μικρό.
Οι ρυθμιζόμενες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά και ο μηχανισμός αποζημίωσης που περιορίζει την έκθεση των επιχειρηματικών καταναλωτών στις υψηλές τιμές της αγοράς έχουν αποδυναμώσει την οικονομική σκοπιμότητα τέτοιων εγκαταστάσεων.
Ποιοι επενδύουν στην αγορά
Η ιδιοκτησιακή δομή είναι αρκετά διαφοροποιημένη. Διεθνείς developers, όπως οι Renalfa, Enery, Rezolv και ContourGlobal, δραστηριοποιούνται παράλληλα με βουλγαρικούς developers, όπως οι Sunotec, Electrohold και Suntera.
Παράλληλα, βιομηχανικοί όμιλοι επενδύουν στα δικά τους έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και τοπικούς επιχειρηματίες να εισέρχονται στον ενεργειακό κλάδο για πρώτη φορά μέσω ενός έργου αποθήκευσης με μπαταρίες.
Τα μεγαλύτερα έργα συνήθως συνδυάζουν επιχορήγηση από την ΕΕ, ίδια κεφάλαια και τραπεζικό δανεισμό.
Διεθνείς οργανισμοί, όπως η EBRD και η IFC, συμμετέχουν σε ορισμένα χαρτοφυλάκια, μαζί με εμπορικές τράπεζες όπως οι UniCredit, DSK/OTP, UBB/KBC, Raiffeisen International, Citi και Eurobank.
Η δημόσια στήριξη έκανε ευκολότερη τη χρηματοδότηση της κατασκευής, όμως δεν εγγυάται τα μελλοντικά έσοδα.
Ορισμένοι από τους νέους επενδυτές διαθέτουν περιορισμένη εμπειρία στις συναλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας ή στη λειτουργία ευέλικτων ενεργειακών assets. Τα αποτελέσματά τους θα εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από τη στρατηγική dispatch, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο θα προγραμματίζουν τη φόρτιση και εκφόρτιση των μπαταριών, καθώς και από την πρόσβαση σε διαφορετικές αγορές, και όχι απλώς από την κατοχή μιας μπαταρίας.
