Παρά την μεγάληε ανάπτυξη των ΑΠΕ και την εξάπλωση των ηλεκτρικών οχημάτων, οι παγκόσμιες εκπομπές ρύπων εξακολουθούν να αυξάνονται - Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι ο στόχος του 1,5°C έχει πλέον χαθεί, ενώ η αυξανόμενη ενεργειακή ζήτηση και η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα δυσχεραίνουν την προσπάθεια περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη
Η ενεργειακή μετάβαση προχωρά, αλλά όχι με την ταχύτητα που απαιτεί η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Παρότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ενισχύουν διαρκώς τη θέση τους στο παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα και τα ηλεκτρικά οχήματα περιορίζουν την κατανάλωση πετρελαίου, η χρήση ορυκτών καυσίμων εξακολουθεί να τροφοδοτεί την αύξηση των εκπομπών.
Στην ετήσια έκθεσή του για το χάσμα εκπομπών, ο ΟΗΕ εκτιμά ότι η συγκράτηση της υπερθέρμανσης στον 1,5°C δεν είναι πλέον εφικτή χωρίς υπέρβαση του ορίου, ενώ ο κόσμος οδεύει προς αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2,6°C έως το τέλος του αιώνα, ακόμη και αν οι χώρες εφαρμόσουν τα υφιστάμενα κλιματικά τους σχέδια.
Η πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο η ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών, αλλά και η ταχύτερη εφαρμογή τους, η αναβάθμιση των ενεργειακών υποδομών και η εξισορρόπηση των κλιματικών στόχων με την ενεργειακή ασφάλεια και το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Όπως αναφέρει η Politico η επικρατούσα αντίληψη ήταν κάποτε ότι, εάν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ήταν φθηνές και ευρέως διαθέσιμες, η χρήση ορυκτών καυσίμων θα μειωνόταν — μαζί με τις εκπομπές που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Αντί γι’ αυτό, η καθαρή ενέργεια γνωρίζει άνθηση, ενώ ο πλανήτης εξακολουθεί να βρίσκεται σε τροχιά προς μια επιζήμια κλιματική αλλαγή. Τα Ηνωμένα Έθνη δήλωσαν ακριβώς αυτό σήμερα το πρωί.
«Η ευκαιρία να περιοριστεί η υπερθέρμανση στον 1,5°C, χωρίς προσωρινή υπέρβαση αυτού του ορίου, έχει χαθεί», ανέφερε ο οργανισμός στην ετήσια έκθεσή του για το χάσμα εκπομπών (Emissions Gap Report).
Με άλλα λόγια, όπως αναφέρει η Politico ,μια έκθεση που εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία υποδεικνύει στις χώρες πώς να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ των κλιματικών στόχων και των προβλεπόμενων εκπομπών, παραδέχεται πλέον ότι ο συγκεκριμένος κλιματικός στόχος είναι αδύνατο να επιτευχθεί.
Ο κόσμος βρίσκεται σε τροχιά αύξησης της θερμοκρασίας κατά 2,6 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα — και αυτό υπό την προϋπόθεση ότι οι χώρες θα τηρήσουν τα κλιματικά τους σχέδια. Καθώς ο στόχος του 1,5°C ανήκει πλέον στο παρελθόν, ο ΟΗΕ μετρά το χάσμα σε σχέση με έναν νέο στόχο, της τάξης των 1,7 ή 1,8 βαθμών Κελσίου.
Η ιδέα είναι ότι οι χώρες θα μπορούσαν να ξεπεράσουν προσωρινά το όριο του 1,5°C και στη συνέχεια να εφαρμόσουν επιθετικές πολιτικές, ώστε να μειώσουν ξανά τις θερμοκρασίες.
Το πρόβλημα είναι ότι κάτι τέτοιο απαιτεί συνδυασμό «ταχύτερων, βαθύτερων και πιο διαρκών» μειώσεων των εκπομπών και μεγάλης κλίμακας απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Πρόκειται για ένα εγχείρημα που οι χώρες ήδη δυσκολεύονταν να υλοποιήσουν, ενώ παράλληλα προϋποθέτει την ευρεία εφαρμογή μιας τεχνολογίας που δεν έχει ακόμη αποδειχθεί ότι μπορεί να λειτουργήσει σε μεγάλη κλίμακα.
Και όλα αυτά συμβαίνουν την ώρα που η ζήτηση ενέργειας αυξάνεται ραγδαία λόγω των κέντρων δεδομένων, των ηλεκτρικών οχημάτων και της βιομηχανίας, με μεγάλο μέρος της ενέργειας να εξακολουθεί να προέρχεται από ορυκτά καύσιμα.
Το παράδοξο
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παράγουν πλέον παγκοσμίως περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από τον άνθρακα, ενώ τα ηλεκτρικά οχήματα αντιπροσώπευαν το ένα τέταρτο των συνολικών πωλήσεων νέων αυτοκινήτων πέρυσι. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, αυτό είχε ως αποτέλεσμα να υποκατασταθούν 1,2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως.
Ωστόσο, η κλίμακα και ο ρυθμός της ενεργειακής μετάβασης αποδείχθηκαν πολύ ανεπαρκείς για να ανακόψουν την υπερθέρμανση του πλανήτη, καθώς η κλιματική ρύπανση συνεχίζει να συσσωρεύεται στην ατμόσφαιρα.
Όπως επισημαίνει η έκθεση του ΟΗΕ, οι εκπομπές από τη χρήση ορυκτών καυσίμων αυξήθηκαν πέρυσι, ενώ τα επίπεδα μεθανίου παρέμειναν στάσιμα, παρά τις δεσμεύσεις χωρών και εταιρειών να περιορίσουν γρήγορα αυτόν τον ισχυρό ρυπαντή.
Μία από τις προκλήσεις είναι ότι η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί έναν τεράστιο φυσικό μετασχηματισμό μέσα σε λίγες μόλις δεκαετίες, ενός ενεργειακού συστήματος που οικοδομήθηκε στη διάρκεια αιώνων, δήλωσε η Mekala Krishnan, εταίρος στο McKinsey Global Institute.
Υπάρχει επίσης η πρόκληση της αντικατάστασης όλων των αυτοκινήτων που κινούνται με βενζίνη, των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα και της αναβάθμισης των κτιρίων που εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται.
Όλα απαιτούν χρόνο
Περίπου οι μισές από τις συνολικές μειώσεις εκπομπών εξαρτώνται από την υλοποίηση ήδη γνωστών λύσεων — όπως η εγκατάσταση περισσότερων φορτιστών για ηλεκτρικά οχήματα ή η ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών στα ηλεκτρικά δίκτυα. Το υπόλοιπο μισό εξαρτάται από την καινοτομία, όπως η απανθρακοποίηση της παραγωγής χάλυβα ή η δέσμευση άνθρακα, ανέφερε η Krishnan.
Όπως πρόσθεσε, το ζήτημα δεν είναι μόνο να απαλλαγεί το ενεργειακό σύστημα από τον άνθρακα, αλλά και να επεκταθεί η δυναμικότητά του, ώστε να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση για ψύξη, κέντρα δεδομένων και άλλες ενεργειακές ανάγκες.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν είναι επίσης τόσο φθηνές παντού όσο πιστεύει ο κόσμος. Καθώς καταλαμβάνουν ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο στο ενεργειακό μείγμα, αυξάνεται η ανάγκη για συστήματα αποθήκευσης, δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, τα οποία ανεβάζουν το συνολικό κόστος του συστήματος.
«Το γεγονός ότι κάτι δεν είναι δωρεάν δεν σημαίνει ότι δεν θα ήμασταν διατεθειμένοι να πληρώσουμε γι’ αυτό», δήλωσε ο David Victor, καθηγητής καινοτομίας και δημόσιας πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο.
«Αλλά η ιδέα ότι όλα θα είναι δωρεάν και, επομένως, θα υιοθετηθούν — αν όχι αυτόματα, τότε πολύ γρήγορα — [...] δεν επιβεβαιώθηκε από την πραγματικότητα».
Μια ακόμη πρόκληση, σύμφωνα με τον Victor, είναι ότι οι περισσότερες χώρες δεν εξετάζουν τους κλιματικούς στόχους τους και στη συνέχεια αποφασίζουν τι πρέπει να κάνουν για να τους πετύχουν. Αντίθετα, προσπαθούν να βρουν πώς μπορούν να ελέγξουν τις εκπομπές χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο άλλες προτεραιότητές τους.
«Μέρος της δυσκολίας έγκειται στο ότι ο κόσμος δεν προσπαθεί να επιτύχει μόνο τη μείωση των εκπομπών. Προσπαθεί επίσης να εξασφαλίσει προσιτό κόστος ενέργειας, ενεργειακή ασφάλεια και ανταγωνιστικότητα», δήλωσε η Krishnan.
Και έπειτα υπάρχουν οι ΗΠΑ
Ο πρόεδρος Donald Trump έχει ουσιαστικά εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια μείωσης των εκπομπών ή ενίσχυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η έκθεση του ΟΗΕ για το χάσμα εκπομπών διαπίστωσε ότι η κλιματική ρύπανση της χώρας πέρυσι «ξεπέρασε εκείνη όλων των άλλων χωρών».
Ο πόλεμος στο Ιράν δημιουργεί ένα ακόμη εμπόδιο στις παγκόσμιες προσπάθειες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, καθώς οι χώρες δίνουν ολοένα μεγαλύτερη προτεραιότητα στην ενεργειακή ασφάλεια.
Η έκθεση του ΟΗΕ αναφέρει ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να προσδιοριστεί πώς θα επηρεάσει ο πόλεμος τις τάσεις των εκπομπών. Ωστόσο, είναι πιθανό να έχει επιπτώσεις και προς τις δύο κατευθύνσεις: να αυξήσει τη ρύπανση μέσω της μεγαλύτερης χρήσης άνθρακα και της μετάβασης σε εναλλακτικά καύσιμα, αλλά και να τη μειώσει, εάν ορισμένες χώρες επιταχύνουν την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
www.worldenergynews.gr
Στην ετήσια έκθεσή του για το χάσμα εκπομπών, ο ΟΗΕ εκτιμά ότι η συγκράτηση της υπερθέρμανσης στον 1,5°C δεν είναι πλέον εφικτή χωρίς υπέρβαση του ορίου, ενώ ο κόσμος οδεύει προς αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2,6°C έως το τέλος του αιώνα, ακόμη και αν οι χώρες εφαρμόσουν τα υφιστάμενα κλιματικά τους σχέδια.
Η πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο η ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών, αλλά και η ταχύτερη εφαρμογή τους, η αναβάθμιση των ενεργειακών υποδομών και η εξισορρόπηση των κλιματικών στόχων με την ενεργειακή ασφάλεια και το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Όπως αναφέρει η Politico η επικρατούσα αντίληψη ήταν κάποτε ότι, εάν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ήταν φθηνές και ευρέως διαθέσιμες, η χρήση ορυκτών καυσίμων θα μειωνόταν — μαζί με τις εκπομπές που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Αντί γι’ αυτό, η καθαρή ενέργεια γνωρίζει άνθηση, ενώ ο πλανήτης εξακολουθεί να βρίσκεται σε τροχιά προς μια επιζήμια κλιματική αλλαγή. Τα Ηνωμένα Έθνη δήλωσαν ακριβώς αυτό σήμερα το πρωί.
«Η ευκαιρία να περιοριστεί η υπερθέρμανση στον 1,5°C, χωρίς προσωρινή υπέρβαση αυτού του ορίου, έχει χαθεί», ανέφερε ο οργανισμός στην ετήσια έκθεσή του για το χάσμα εκπομπών (Emissions Gap Report).
Με άλλα λόγια, όπως αναφέρει η Politico ,μια έκθεση που εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία υποδεικνύει στις χώρες πώς να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ των κλιματικών στόχων και των προβλεπόμενων εκπομπών, παραδέχεται πλέον ότι ο συγκεκριμένος κλιματικός στόχος είναι αδύνατο να επιτευχθεί.
Ο κόσμος βρίσκεται σε τροχιά αύξησης της θερμοκρασίας κατά 2,6 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα — και αυτό υπό την προϋπόθεση ότι οι χώρες θα τηρήσουν τα κλιματικά τους σχέδια. Καθώς ο στόχος του 1,5°C ανήκει πλέον στο παρελθόν, ο ΟΗΕ μετρά το χάσμα σε σχέση με έναν νέο στόχο, της τάξης των 1,7 ή 1,8 βαθμών Κελσίου.
Η ιδέα είναι ότι οι χώρες θα μπορούσαν να ξεπεράσουν προσωρινά το όριο του 1,5°C και στη συνέχεια να εφαρμόσουν επιθετικές πολιτικές, ώστε να μειώσουν ξανά τις θερμοκρασίες.
Το πρόβλημα είναι ότι κάτι τέτοιο απαιτεί συνδυασμό «ταχύτερων, βαθύτερων και πιο διαρκών» μειώσεων των εκπομπών και μεγάλης κλίμακας απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Πρόκειται για ένα εγχείρημα που οι χώρες ήδη δυσκολεύονταν να υλοποιήσουν, ενώ παράλληλα προϋποθέτει την ευρεία εφαρμογή μιας τεχνολογίας που δεν έχει ακόμη αποδειχθεί ότι μπορεί να λειτουργήσει σε μεγάλη κλίμακα.
Και όλα αυτά συμβαίνουν την ώρα που η ζήτηση ενέργειας αυξάνεται ραγδαία λόγω των κέντρων δεδομένων, των ηλεκτρικών οχημάτων και της βιομηχανίας, με μεγάλο μέρος της ενέργειας να εξακολουθεί να προέρχεται από ορυκτά καύσιμα.
Το παράδοξο
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παράγουν πλέον παγκοσμίως περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από τον άνθρακα, ενώ τα ηλεκτρικά οχήματα αντιπροσώπευαν το ένα τέταρτο των συνολικών πωλήσεων νέων αυτοκινήτων πέρυσι. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, αυτό είχε ως αποτέλεσμα να υποκατασταθούν 1,2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως.
Ωστόσο, η κλίμακα και ο ρυθμός της ενεργειακής μετάβασης αποδείχθηκαν πολύ ανεπαρκείς για να ανακόψουν την υπερθέρμανση του πλανήτη, καθώς η κλιματική ρύπανση συνεχίζει να συσσωρεύεται στην ατμόσφαιρα.
Όπως επισημαίνει η έκθεση του ΟΗΕ, οι εκπομπές από τη χρήση ορυκτών καυσίμων αυξήθηκαν πέρυσι, ενώ τα επίπεδα μεθανίου παρέμειναν στάσιμα, παρά τις δεσμεύσεις χωρών και εταιρειών να περιορίσουν γρήγορα αυτόν τον ισχυρό ρυπαντή.
Μία από τις προκλήσεις είναι ότι η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί έναν τεράστιο φυσικό μετασχηματισμό μέσα σε λίγες μόλις δεκαετίες, ενός ενεργειακού συστήματος που οικοδομήθηκε στη διάρκεια αιώνων, δήλωσε η Mekala Krishnan, εταίρος στο McKinsey Global Institute.
Υπάρχει επίσης η πρόκληση της αντικατάστασης όλων των αυτοκινήτων που κινούνται με βενζίνη, των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα και της αναβάθμισης των κτιρίων που εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται.
Όλα απαιτούν χρόνο
Περίπου οι μισές από τις συνολικές μειώσεις εκπομπών εξαρτώνται από την υλοποίηση ήδη γνωστών λύσεων — όπως η εγκατάσταση περισσότερων φορτιστών για ηλεκτρικά οχήματα ή η ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών στα ηλεκτρικά δίκτυα. Το υπόλοιπο μισό εξαρτάται από την καινοτομία, όπως η απανθρακοποίηση της παραγωγής χάλυβα ή η δέσμευση άνθρακα, ανέφερε η Krishnan.
Όπως πρόσθεσε, το ζήτημα δεν είναι μόνο να απαλλαγεί το ενεργειακό σύστημα από τον άνθρακα, αλλά και να επεκταθεί η δυναμικότητά του, ώστε να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση για ψύξη, κέντρα δεδομένων και άλλες ενεργειακές ανάγκες.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν είναι επίσης τόσο φθηνές παντού όσο πιστεύει ο κόσμος. Καθώς καταλαμβάνουν ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο στο ενεργειακό μείγμα, αυξάνεται η ανάγκη για συστήματα αποθήκευσης, δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, τα οποία ανεβάζουν το συνολικό κόστος του συστήματος.
«Το γεγονός ότι κάτι δεν είναι δωρεάν δεν σημαίνει ότι δεν θα ήμασταν διατεθειμένοι να πληρώσουμε γι’ αυτό», δήλωσε ο David Victor, καθηγητής καινοτομίας και δημόσιας πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο.
«Αλλά η ιδέα ότι όλα θα είναι δωρεάν και, επομένως, θα υιοθετηθούν — αν όχι αυτόματα, τότε πολύ γρήγορα — [...] δεν επιβεβαιώθηκε από την πραγματικότητα».
Μια ακόμη πρόκληση, σύμφωνα με τον Victor, είναι ότι οι περισσότερες χώρες δεν εξετάζουν τους κλιματικούς στόχους τους και στη συνέχεια αποφασίζουν τι πρέπει να κάνουν για να τους πετύχουν. Αντίθετα, προσπαθούν να βρουν πώς μπορούν να ελέγξουν τις εκπομπές χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο άλλες προτεραιότητές τους.
«Μέρος της δυσκολίας έγκειται στο ότι ο κόσμος δεν προσπαθεί να επιτύχει μόνο τη μείωση των εκπομπών. Προσπαθεί επίσης να εξασφαλίσει προσιτό κόστος ενέργειας, ενεργειακή ασφάλεια και ανταγωνιστικότητα», δήλωσε η Krishnan.
Και έπειτα υπάρχουν οι ΗΠΑ
Ο πρόεδρος Donald Trump έχει ουσιαστικά εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια μείωσης των εκπομπών ή ενίσχυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η έκθεση του ΟΗΕ για το χάσμα εκπομπών διαπίστωσε ότι η κλιματική ρύπανση της χώρας πέρυσι «ξεπέρασε εκείνη όλων των άλλων χωρών».
Ο πόλεμος στο Ιράν δημιουργεί ένα ακόμη εμπόδιο στις παγκόσμιες προσπάθειες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, καθώς οι χώρες δίνουν ολοένα μεγαλύτερη προτεραιότητα στην ενεργειακή ασφάλεια.
Η έκθεση του ΟΗΕ αναφέρει ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να προσδιοριστεί πώς θα επηρεάσει ο πόλεμος τις τάσεις των εκπομπών. Ωστόσο, είναι πιθανό να έχει επιπτώσεις και προς τις δύο κατευθύνσεις: να αυξήσει τη ρύπανση μέσω της μεγαλύτερης χρήσης άνθρακα και της μετάβασης σε εναλλακτικά καύσιμα, αλλά και να τη μειώσει, εάν ορισμένες χώρες επιταχύνουν την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
www.worldenergynews.gr
