Το ενδιαφέρον για τη Βραζιλία ενισχύεται καθώς ΗΠΑ, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ηνωμένο Βασίλειο, Κίνα και άλλοι διεθνείς εταίροι αναζητούν πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά, εν μέσω της ενεργειακής μετάβασης και της προσπάθειας αναδιάρθρωσης των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων
Η Βραζιλία επιχειρεί να αξιοποιήσει τον τεράστιο ορυκτό της πλούτο για να αποκτήσει μεγαλύτερο ρόλο στην παγκόσμια αγορά κρίσιμων ορυκτών, αναζητώντας ξένα κεφάλαια για την ανάπτυξη νέων κοιτασμάτων, αλλά ταυτόχρονα επιδιώκοντας να διατηρήσει στο εσωτερικό της χώρας μεγαλύτερο μέρος της επεξεργασίας και της βιομηχανικής αξίας.
Παράλληλα, η κυβέρνηση προωθεί ένα νέο πλαίσιο ελέγχου στρατηγικών ορυκτών περιουσιακών στοιχείων, το οποίο θα μπορούσε να της δώσει αυξημένες αρμοδιότητες ως προς τον έλεγχο αλλαγών στον εταιρικό έλεγχο επιχειρήσεων που διαθέτουν δικαιώματα εκμετάλλευσης κρίσιμων ή στρατηγικών ορυκτών.
Η συζήτηση εντάθηκε την προηγούμενη εβδομάδα, όταν η Γερουσία της Βραζιλίας ενέκρινε νομοθεσία για τη δημιουργία Εθνικής Πολιτικής για τα Κρίσιμα και Στρατηγικά Ορυκτά. Το νομοσχέδιο περνά πλέον στον πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα για την τελική έγκριση.
Με βάση το νέο πλαίσιο, δημιουργείται συμβούλιο που θα συνδέεται με την προεδρία και θα μπορεί να εξετάζει αλλαγές στον εταιρικό έλεγχο επιχειρήσεων που κατέχουν δικαιώματα σε ορυκτά τα οποία χαρακτηρίζονται κρίσιμα ή στρατηγικά.
Οι αρμοδιότητες θα μπορούσαν να επεκταθούν και σε περιπτώσεις σημαντικής ξένης επιρροής στις συγκεκριμένες εταιρείες, καθώς και σε διεθνείς συμφωνίες προμήθειας που ενδέχεται να επηρεάζουν την οικονομική ή γεωπολιτική ασφάλεια της Βραζιλίας.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα θέσπισης κανόνων που θα συνδέουν τις εξαγωγές με τεχνικές προδιαγραφές ή δεσμεύσεις για προστιθέμενη αξία. Οι εταιρείες ενδέχεται επίσης να υποχρεούνται να γνωστοποιούν στοιχεία σχετικά με τον προορισμό των προϊόντων, τον τελικό δικαιούχο και τον βαθμό επεξεργασίας τους.
Το ακριβές εύρος των συναλλαγών που θα υπάγονται στον έλεγχο, καθώς και ο τρόπος εφαρμογής του μηχανισμού, θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τους κανονισμούς που θα εκδώσει η κυβέρνηση μετά την έναρξη ισχύος του νόμου.
Στο επίκεντρο η συμφωνία USA Rare Earth – Serra Verde
Η αλλαγή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το φως των πρόσφατων συμφωνιών στον τομέα των σπάνιων γαιών.
Η αμερικανική USA Rare Earth συμφώνησε τον Απρίλιο να εξαγοράσει τη Serra Verde, τη μοναδική μεγάλης κλίμακας παραγωγό σπάνιων γαιών της Βραζιλίας, έναντι περίπου 2,8 δισ. δολαρίων.
Η εγκατάσταση Pela Ema στην πολιτεία Γκοϊάς παράγει και τις τέσσερις σπάνιες γαίες που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή μαγνητών: νεοδύμιο, πρασεοδύμιο, δυσπρόσιο και τέρβιο. Η USA Rare Earth έχει παρουσιάσει τη συμφωνία ως μέρος της στρατηγικής της για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης αλυσίδας από το ορυχείο έως την παραγωγή μαγνητών εκτός Κίνας.
Η συμφωνία έχει προκαλέσει προβληματισμό και στο εσωτερικό της βραζιλιάνικης κυβέρνησης, καθώς η 15ετής συμφωνία απορρόφησης της παραγωγής της Serra Verde προβλέπει ότι η παραγωγή της πρώτης φάσης θα εξάγεται στο εξωτερικό με τη μορφή μικτού ανθρακικού προϊόντος σπάνιων γαιών.
Το Μπραζίλια επιδιώκει, αντίθετα, να αναπτύξει εγχώρια δυνατότητα διαχωρισμού των επιμέρους οξειδίων σπάνιων γαιών, ώστε μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής και βιομηχανικής αξίας να παραμένει στη χώρα.
Όταν συμφωνήθηκε η εξαγορά, η βραζιλιάνικη κυβέρνηση δεν διέθετε τον ειδικό μηχανισμό ελέγχου επενδύσεων που προβλέπει πλέον η νέα νομοθεσία.
«Στόχος είναι ακριβώς να μετατραπεί το ορυκτό δυναμικό της χώρας σε οικονομική, τεχνολογική και βιομηχανική ανάπτυξη, αυξάνοντας τη συμμετοχή της Βραζιλίας στα στάδια υψηλότερης προστιθέμενης αξίας των παγκόσμιων αλυσίδων, χωρίς να εγκαταλείπεται η κυριαρχία της χώρας», ανέφερε το υπουργείο Ορυχείων και Ενέργειας της Βραζιλίας.
Η Δύση αναζητά εναλλακτικές απέναντι στην Κίνα
Το ενδιαφέρον για τη Βραζιλία ενισχύεται καθώς ΗΠΑ, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ηνωμένο Βασίλειο, Κίνα και άλλοι διεθνείς εταίροι αναζητούν πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά, εν μέσω της ενεργειακής μετάβασης και της προσπάθειας αναδιάρθρωσης των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων.
Το Βραζιλιάνικο Ινστιτούτο Μεταλλείων, IBRAM, επισημαίνει ότι οι επαφές με ξένες κυβερνήσεις και οικονομικούς ομίλους δεν αφορούν μόνο την προμήθεια ορυκτών, αλλά και επενδύσεις, τεχνολογία και ανάπτυξη παραγωγικών αλυσίδων.
Ιδιαίτερα έντονος είναι ο ανταγωνισμός στον τομέα των σπάνιων γαιών, όπου εισηγμένες εταιρείες από τη Δύση αναπτύσσουν ορισμένα από τα σημαντικότερα νέα έργα της Βραζιλίας.
Η αυστραλιανή Viridis Mining and Minerals προωθεί το έργο Colossus στην πολιτεία Μίνας Ζεράις, ενώ οι επίσης αυστραλιανές Meteoric Resources και St George Mining αναπτύσσουν τα έργα Caldeira και Araxá αντίστοιχα.
Οι εταιρείες παρουσιάζουν τα έργα αυτά όχι απλώς ως νέες πηγές σπάνιων γαιών, αλλά ως πιθανούς κρίκους σε δυτικές βιομηχανικές αλυσίδες που αναζητούν εναλλακτικές λύσεις έναντι της Κίνας, η οποία κυριαρχεί παγκοσμίως στην επεξεργασία σπάνιων γαιών και την παραγωγή μαγνητών.
Η Viridis σχεδιάζει να ξεκινήσει το 2028 εμπορική παραγωγή μικτού ανθρακικού προϊόντος σπάνιων γαιών από το Colossus. Παράλληλα, εξετάζει συνεργασία με τον βελγικό όμιλο χημικών Solvay, η οποία θα μπορούσε να συνδέσει τη βραζιλιάνικη παραγωγή με υποδομές διαχωρισμού και πελάτες που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή μετάλλων και μαγνητών.
Η εταιρεία συνεργάζεται επίσης με την Ionic Rare Earths για πιλοτική μονάδα στο Πόσος ντε Κάλντας, στη Μίνας Ζεράις, με στόχο την ανακύκλωση μαγνητών και την παραγωγή οξειδίων σπάνιων γαιών.
Κίνητρα δισεκατομμυρίων για επενδύσεις
Η νέα πολιτική δεν περιορίζεται στην αυξημένη κρατική εποπτεία, αλλά συνοδεύεται και από οικονομικά κίνητρα για την προσέλκυση επενδύσεων.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ταμείο εγγυήσεων για ορυκτά ύψους 2 δισ. ρεάλ, περίπου 383 εκατ. δολαρίων, καθώς και πρόγραμμα φορολογικών πιστώσεων έως 5 δισ. ρεάλ, περίπου 958 εκατ. δολάρια, σε διάστημα πέντε ετών για έργα επεξεργασίας και μεταποίησης.
Η κυβέρνηση έχει επίσης αναφερθεί σε ομόλογα με φορολογικά κίνητρα, καθώς και σε χρηματοδότηση από την αναπτυξιακή τράπεζα BNDES και τον οργανισμό καινοτομίας Finep, ως διαθέσιμα εργαλεία για τη χρηματοδότηση έργων στον κλάδο.
Το IBRAM υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι το βασικό ζητούμενο είναι η δημιουργία μιας μακροπρόθεσμης πολιτικής που θα καταστήσει ανταγωνιστική την επεξεργασία και βιομηχανική αξιοποίηση των κρίσιμων ορυκτών στη Βραζιλία, με σταθερούς κανόνες, επαρκή κίνητρα, επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
Η ισορροπία ανάμεσα στην προσέλκυση ξένων κεφαλαίων και την ενίσχυση του κρατικού ελέγχου θα δοκιμαστεί κατά τη διαμόρφωση των κανονισμών που θα καθορίσουν τις αρμοδιότητες του νέου συμβουλίου.
Η συζήτηση έχει ήδη επεκταθεί πέρα από τη νέα πολιτική. Ξεχωριστές προτάσεις που κατατέθηκαν στο Κογκρέσο προέβλεπαν τη δημιουργία κρατικά ελεγχόμενης εταιρείας, της Terrabras, με αντικείμενο τις σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα ορυκτά. Το IBRAM άσκησε κριτική στην ιδέα, υποστηρίζοντας ότι ο ρόλος του κράτους θα πρέπει να επικεντρωθεί στη ρύθμιση της αγοράς και στη δημιουργία συνθηκών για επενδύσεις, αντί να ανταγωνίζεται απευθείας τις ιδιωτικές μεταλλευτικές επιχειρήσεις.
Η νομοθεσία που ενέκρινε τελικά το Κογκρέσο δεν προβλέπει τη δημιουργία της συγκεκριμένης εταιρείας. Δίνει όμως στην κυβέρνηση σημαντικό ρόλο στον καθορισμό των έργων που θα λαμβάνουν κρατική στήριξη και στον έλεγχο ευαίσθητων συναλλαγών που αφορούν στρατηγικά ορυκτά περιουσιακά στοιχεία.
www.worldenergynews.gr
