O ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη διαδικασία αυτή είναι καθοριστικός. Η Κομισιόν αναλαμβάνει να στηρίξει τα κράτη-μέλη τόσο με τεχνική βοήθεια όσο και με συντονισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε η μετάβαση στη νέα ενεργειακή εποχή να πραγματοποιηθεί ομαλά
Σημαντική στήριξη στον Κάθετο Διάδρομο παρέχει η Κομισιόν μέσω του Κανονισμού για την σταδιακή παύση των ρωσικών ροών που δημοσιεύτηκε χθες.
Σύμφωνα με τον νέο Κανονισμό, τα κράτη-μέλη υποχρεούνται έως την 1η Μαρτίου 2026 να καταθέσουν ολοκληρωμένα εθνικά σχέδια διαφοροποίησης του ενεργειακού τους εφοδιασμού.
Στα σχέδια αυτά θα πρέπει να περιγράφονται με λεπτομέρεια οι δράσεις, τα χρονοδιαγράμματα και τα μέτρα που θα λάβει κάθε χώρα προκειμένου να αντικαταστήσει το ρωσικό αέριο με άλλες πηγές. Παράλληλα, θα καταγράφονται πιθανά εμπόδια –τεχνικά, συμβατικά ή κανονιστικά– καθώς και τρόποι αντιμετώπισής τους.
Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη διαδικασία αυτή είναι καθοριστικός. Η Κομισιόν αναλαμβάνει να στηρίξει τα κράτη-μέλη τόσο με τεχνική βοήθεια όσο και με συντονισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε η μετάβαση στη νέα ενεργειακή εποχή να πραγματοποιηθεί ομαλά. Μέσω της Συντονιστικής Ομάδας για το Φυσικό Αέριο θα παρακολουθείται στενά η πρόοδος εφαρμογής των εθνικών σχεδίων, ενώ θα παρέχονται κατευθύνσεις για την εξεύρεση εναλλακτικών προμηθευτών και διαδρομών εφοδιασμού.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο Κάθετος Διάδρομος αναδεικνύεται σε κρίσιμο εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας. Η δυνατότητα μεταφοράς μεγάλων ποσοτήτων LNG από τα ελληνικά λιμάνια προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία και ευρύτερα την Κεντρική Ευρώπη, αποτελεί την πιο ρεαλιστική λύση για την κάλυψη του κενού που θα αφήσει η ρωσική αποχώρηση.
Η ζήτηση για δυναμικότητα μεταφοράς κατά μήκος της συγκεκριμένης διαδρομής αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά ήδη από τον Μάρτιο, όταν θα αρχίσει να εφαρμόζεται στην πράξη η απαγόρευση των ρωσικών εισαγωγών.
Στο πλαίσιο αυτό ο Φεβρουάριος του 2026 αναδεικνύεται σε κομβικό μήνα προετοιμασίας για τη διαμόρφωση του νέου ενεργειακού χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η επικείμενη πλήρης διακοπή των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ στις 18 Μαρτίου 2026, δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα για τις χώρες της περιοχής.
Zητούμενο τα αναλυτικά σχέδια
Ιδιαίτερη σημασία για την ενεργοποίηση των παραγγελιών έχει και η προγραμματισμένη συνάντηση των υπουργών Ενέργειας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης στις 24 Φεβρουαρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η συγκυρία δεν είναι τυχαία: λίγες ημέρες πριν την υποβολή των εθνικών σχεδίων στην Κομισιόν, οι χώρες της περιοχής επιδιώκουν να συντονιστούν πολιτικά και εμπορικά με την αμερικανική πλευρά, ώστε να εξασφαλίσουν αυξημένες ποσότητες LNG και να ενισχύσουν τις υπάρχουσες υποδομές.
Η συνάντηση αυτή εκτιμάται ότι θα αποτελέσει καθοριστικό βήμα για τη σύναψη νέων συμφωνιών προμήθειας και για την ανάληψη δεσμεύσεων μακροχρόνιας χρήσης του Διαδρόμου.
Τα εθνικά σχέδια διαφοροποίησης που θα καταθέσουν τα κράτη-μέλη καλούνται να είναι εξαιρετικά αναλυτικά. Θα πρέπει να περιλαμβάνουν στοιχεία για τις υφιστάμενες συμβάσεις με ρωσικές εταιρείες, εκτιμήσεις για τις ποσότητες που πρέπει να αντικατασταθούν, αλλά και συγκεκριμένες πολιτικές για την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Μεταξύ των μέτρων που μπορούν να αξιοποιηθούν περιλαμβάνονται η ενίσχυση της ενεργειακής αποδοτικότητας, η αύξηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, η ανάπτυξη βιομεθανίου και υδρογόνου, καθώς και πρωτοβουλίες εξηλεκτρισμού της οικονομίας.
Επιπλέον, τα κράτη-μέλη καλούνται να εξετάσουν τη χρήση ευρωπαϊκών μηχανισμών κοινών αγορών, όπως η πλατφόρμα συγκέντρωσης ζήτησης της ΕΕ, αλλά και τη στενότερη περιφερειακή συνεργασία μέσω σχημάτων όπως η Ομάδα Υψηλού Επιπέδου για την Ενεργειακή Συνδεσιμότητα της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Όλες αυτές οι δράσεις θα συνδυαστούν με επενδύσεις σε νέες υποδομές αποθήκευσης και μεταφοράς, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή τροφοδοσία των αγορών.
Αυστηρό σύστημα ελέγχων και αδειοδοτήσεων
Παράλληλα με τις εμπορικές εξελίξεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση θωρακίζει θεσμικά την απόφασή της για πλήρη απεξάρτηση από τη Ρωσία. Ο νέος Κανονισμός εισάγει ένα αυστηρό σύστημα ελέγχων και αδειοδοτήσεων, με στόχο να αποτραπεί οποιαδήποτε έμμεση ή συγκαλυμμένη εισαγωγή ρωσικού αερίου μετά την έναρξη ισχύος της απαγόρευσης. Κάθε φορτίο φυσικού αερίου θα υπόκειται σε προέγκριση, ενώ οι εισαγωγείς θα υποχρεούνται να παρέχουν αναλυτικά στοιχεία για την προέλευση, τις συμβάσεις και τα σημεία παράδοσης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αποτροπή πρακτικών ανάμειξης ρωσικού αερίου με αέριο άλλης προέλευσης. Σε περιπτώσεις όπου εντοπίζεται τέτοιο ενδεχόμενο, οι τελωνειακές αρχές θα έχουν τη δυνατότητα να απαγορεύουν την είσοδο των φορτίων στην ευρωπαϊκή αγορά. Επιπλέον, θεσπίζονται αυστηροί έλεγχοι για τις διαμετακομίσεις μέσω τρίτων χωρών και για τη χρήση ευρωπαϊκών αποθηκευτικών εγκαταστάσεων.
Για την αποτελεσματική εφαρμογή του συστήματος, προβλέπεται εκτεταμένη συνεργασία μεταξύ ευρωπαϊκών και εθνικών αρχών. Τελωνεία, ρυθμιστικές αρχές ενέργειας και ευρωπαϊκοί οργανισμοί όπως ACER και OLAF θα ανταλλάσσουν σε τακτική βάση πληροφορίες για τις ροές φυσικού αερίου, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα πιθανές απόπειρες καταστρατήγησης.
Οι κυρώσεις για παραβάσεις είναι ιδιαίτερα αυστηρές: πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως και το 3,5% του παγκόσμιου τζίρου μιας εταιρείας ή έως 40 εκατ. ευρώ, ενώ για φυσικά πρόσωπα προβλέπονται ποινές έως 2,5 εκατ. ευρώ. Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΕ επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η απαγόρευση θα εφαρμοστεί πλήρως και χωρίς «παράθυρα» παράκαμψης.
Όλα τα παραπάνω καταδεικνύουν ότι ο Φεβρουάριος του 2026 αποτελεί σημείο καμπής για την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. Η οριστικοποίηση των εθνικών σχεδίων, οι διεθνείς διαβουλεύσεις και η ενίσχυση του Κάθετου Διαδρόμου θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την επιτυχία της μετάβασης.
www.worldenergynews.gr
.
