Το νερό εξελίσσεται αθόρυβα σε έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την ενέργεια (Oil Price)

Πριν από μία δεκαετία, η Κίνα θεωρούνταν ευρέως ως η επόμενη μεγάλη δύναμη στο shale gas. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, διαθέτει περισσότερα τεχνικά ανακτήσιμα αποθέματα σχιστολιθικού αερίου από τις Ηνωμένες Πολιτείες και υπήρχε έντονη αισιοδοξία ότι θα μπορούσε να αναπαράγει την αμερικανική επανάσταση του shale.

 

Μέχρι σήμερα, όμως, αυτή η εκρηκτική ανάπτυξη δεν έχει υλοποιηθεί. Η κινεζική παραγωγή φυσικού αερίου αυξάνεται, αλλά το 2025 αντιστοιχούσε μόλις στο 6% της παγκόσμιας παραγωγής, πολύ μακριά από το μερίδιο 25% των ΗΠΑ. Οι λόγοι είναι πολλοί, όπως η πιο σύνθετη γεωλογία και τα βαθύτερα κοιτάσματα, ωστόσο ένας παράγοντας παραμένει υποτιμημένος.

 

Μεγάλο μέρος των κινεζικών αποθεμάτων shale βρίσκεται σε περιοχές με σοβαρή έλλειψη νερού. Η υδραυλική ρωγμάτωση απαιτεί τεράστιες ποσότητες νερού και στις συγκεκριμένες περιοχές αυτές οι ποσότητες απλώς δεν είναι διαθέσιμες στην κλίμακα που απαιτείται για ταχεία ανάπτυξη. Το παράδειγμα αυτό αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα που αρχίζει να γίνεται ορατό σε ολόκληρο το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα.

 

 

Η ενεργειακή αγορά συνήθως αξιολογείται με βάση τους φυσικούς πόρους, την τεχνολογία και το διαθέσιμο κεφάλαιο. Αυτοί οι παράγοντες είναι κρίσιμοι, αλλά δεν αρκούν από μόνοι τους. Η παραγωγή ενέργειας εξαρτάται από μια σειρά υποστηρικτικών πόρων και ένας από τους σημαντικότερους είναι το νερό.

 

Ακόμη δεν αποτελεί κυρίαρχη αφήγηση στις αγορές, ωστόσο επηρεάζει ολοένα και περισσότερο τα αποτελέσματα. Καθορίζει πού θα κατασκευαστούν νέα έργα, πόσο γρήγορα θα προχωρήσουν και σε ορισμένες περιπτώσεις αν θα προχωρήσουν καθόλου.

 

Καθώς η ζήτηση αυξάνεται και οι συνθήκες γίνονται πιο ασταθείς, αυτός ο περιορισμός γίνεται ολοένα πιο δύσκολο να αγνοηθεί.

 

 

Η επανάσταση του shale στις ΗΠΑ κατέστη δυνατή επειδή συνέπεσαν πολλοί παράγοντες: ευνοϊκή γεωλογία, ισχυρές υποδομές, πρόσβαση σε κεφάλαια και, κυρίως, πρόσβαση σε νερό. Οι εταιρείες κατάφεραν επίσης να ανακυκλώνουν νερό από την παραγωγική διαδικασία και να αξιοποιούν μη πόσιμες πηγές.

 

Αυτός ο συνδυασμός είναι δύσκολο να αναπαραχθεί αλλού. Η Αργεντινή έχει σημειώσει πρόοδο, αλλά οι υποδομές μεταφοράς νερού παραμένουν πρόκληση σε ορισμένες περιοχές. Το Μεξικό διαθέτει σημαντικό δυναμικό shale, ωστόσο η ανάπτυξη του κλάδου παραμένει περιορισμένη, με την πρόσβαση στο νερό να αποτελεί έναν από τους βασικούς περιορισμούς.

 

Ακόμη και στη λεκάνη Permian των ΗΠΑ, το κόστος διαχείρισης και διάθεσης νερού αυξάνεται, ενώ εντείνεται και ο ρυθμιστικός έλεγχος. Το νερό δεν είναι ο μοναδικός περιοριστικός παράγοντας για το shale, αλλά σε πολλές περιοχές επηρεάζει άμεσα την οικονομική βιωσιμότητα των έργων.

 

 

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στην εξόρυξη. Οι θερμικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής, είτε λειτουργούν με φυσικό αέριο, άνθρακα ή πυρηνική ενέργεια, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το νερό για τα συστήματα ψύξης.

 

Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Στην Ευρώπη, τα κύματα καύσωνα έχουν αναγκάσει πυρηνικούς σταθμούς να μειώσουν την παραγωγή τους επειδή η θερμοκρασία των ποταμών αυξήθηκε υπερβολικά. Σε ορισμένες περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών, οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας αρχίζουν να ενσωματώνουν τη διαθεσιμότητα νερού στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό τους, ιδιαίτερα σε περιοχές με υδατική πίεση.

 

Πρόκειται για πρώιμα σημάδια, αλλά όλα δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση.

 

 

Το υδρογόνο προβάλλεται συχνά ως βασικό στοιχείο της ενεργειακής μετάβασης, ιδιαίτερα για κλάδους που δύσκολα μπορούν να ηλεκτροδοτηθούν πλήρως. Ωστόσο, η παραγωγή υδρογόνου μέσω ηλεκτρόλυσης απαιτεί σημαντικές ποσότητες νερού.

 

Υπολογίζεται ότι χρειάζονται περίπου εννέα λίτρα νερού για κάθε κιλό παραγόμενου υδρογόνου, χωρίς να συνυπολογίζεται το επιπλέον νερό που απαιτείται για ψύξη και επεξεργασία. Πολλοί από τους σχεδιαζόμενους κόμβους παραγωγής υδρογόνου βρίσκονται σε περιοχές με ισχυρό δυναμικό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αλλά περιορισμένη διαθεσιμότητα νερού.

 

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα έργα αυτά είναι αδύνατο να υλοποιηθούν, αλλά προσθέτει κόστος και πολυπλοκότητα που συχνά υποτιμώνται.

 

 

Την ίδια στιγμή, η ταχεία επέκταση των data centers προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο ζήτησης. Η προσοχή στρέφεται κυρίως στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, όμως σημαντική είναι και η κατανάλωση νερού.

 

Πολλά μεγάλα data centers βασίζονται σε συστήματα ψύξης με χρήση νερού και σε μεγάλη κλίμακα αυτή η ζήτηση γίνεται ιδιαίτερα αισθητή. Σε ορισμένες περιοχές, το ζήτημα προκαλεί ήδη ανησυχία στις τοπικές κοινωνίες.

 

Έτσι, ένας από τους βασικούς μοχλούς αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας εντείνει ταυτόχρονα την πίεση σε έναν ακόμη κρίσιμο φυσικό πόρο.

 

 

Η διαθεσιμότητα νερού δεν πρόκειται να αντικαταστήσει παραδοσιακούς παράγοντες όπως οι τιμές των εμπορευμάτων ή η ενεργειακή πολιτική. Ωστόσο, εξελίσσεται σε έναν ακόμη καθοριστικό παράγοντα αξιολόγησης.

 

Περιοχές με αξιόπιστη πρόσβαση σε νερό ή δυνατότητα χρήσης ανακυκλωμένου και μη πόσιμου νερού αποκτούν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Παράλληλα, εταιρείες που επενδύουν στην αποδοτική χρήση νερού και σε εναλλακτικές τεχνολογίες ψύξης αναμένεται να βρεθούν σε καλύτερη θέση τα επόμενα χρόνια.

 

Αντίθετα, έργα σε περιοχές με περιορισμένους υδάτινους πόρους αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος, μεγαλύτερες καθυστερήσεις και αυξημένο ρυθμιστικό κίνδυνο.

 

 

Δεν πρόκειται για πρόβλεψη μιας άμεσης κρίσης, αλλά για αναγνώριση ενός περιορισμού που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

 

Η εμπειρία της Κίνας με το shale αποτελεί μόνο ένα παράδειγμα και δεν θα είναι το τελευταίο. Καθώς η ενεργειακή ζήτηση αυξάνεται και η κλιματική μεταβλητότητα εντείνεται, το νερό θα διαδραματίζει όλο και σημαντικότερο ρόλο στον καθορισμό του τι μπορεί να κατασκευαστεί και πού.

 

Για τους επενδυτές, το συμπέρασμα είναι σαφές. Η επόμενη φάση της ενεργειακής ανάπτυξης δεν θα καθοριστεί μόνο από το μέγεθος των διαθέσιμων πόρων, αλλά και από το πόσο πρακτικά αξιοποιήσιμοι είναι. Και σε ολοένα περισσότερες περιπτώσεις, αυτή η πρακτικότητα θα εξαρτάται από έναν παράγοντα που εξακολουθεί να λαμβάνει πολύ λιγότερη προσοχή απ’ όση θα έπρεπε: το νερό.