Σαφείς διευκρινίσεις για το εάν μπορούν να αναπτυχθούν data centers σε εκτάσεις αγροτικής γης και ειδικότερα σε Γη Υψηλής Παραγωγικότητας καθώς και νέα στοιχεία για τον εθνικό υπερυπολογιστή «Δαίδαλος», ο οποίος θα εγκατασταθεί στο Τεχνολογικό Πάρκο Λαυρίου προκύπτουν από διαβιβαστικό έγγραφο του Εθνικoύ Δικτύου Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ), εποπτευόμενου φορέα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης στη Βουλή.
Επιπλέον της χωροθέτησής τους, δίδονται απαντήσεις για δύο από τα βασικότερα ζητήματα που συνοδεύουν το κύμα επενδύσεων σε κέντρα δεδομένων (data centers) –την ενεργειακή και περιβαλλοντική επιβάρυνση των εγκαταστάσεων.
Οι διευκρινίσεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα επιχειρεί να εδραιωθεί ως περιφερειακός κόμβος ψηφιακών υποδομών για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, προσελκύοντας το ενδιαφέρον διεθνών επενδυτών, αλλά και ενώ εντείνονται οι προβληματισμοί για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η ταχεία ανάπτυξη του κλάδου στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, στους υδάτινους πόρους και στη χρήση γης.
Ο «Δαίδαλος» και το ενεργειακό αποτύπωμα
Ειδικότερα, το ΕΔΥΤΕ γνωστοποίησε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η επικαιροποίηση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για τον υπερυπολογιστή «Δαίδαλος», ενώ παράλληλα προχωρά η διαδικασία έκδοσης της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων. Σύμφωνα με τον φορέα, κατά τον σχεδιασμό της εγκατάστασης δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην αποτροπή της ηχορύπανσης, στη μηδενική κατανάλωση υδάτινων πόρων και στον περιορισμό πιθανών επιπτώσεων στο μικροκλίμα της περιοχής.
Ειδικότερα, ο υπερυπολογιστής θα χρησιμοποιεί σύστημα ψύξης κλειστού κυκλώματος με ειδικό ψυκτικό υγρό, εξασφαλίζοντας, όπως αναφέρεται, μηδενικές απώλειες νερού. Παράλληλα, θα αξιοποιούνται τεχνολογίες ελεύθερης ψύξης (free cooling), με στόχο τη μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος.
Η εκτιμώμενη ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας υπολογίζεται σε 8-9 GWh, ενώ η απαιτούμενη ηλεκτρική ισχύς εκτιμάται στα 3-4 MVA. Σύμφωνα με το ΕΔΥΤΕ, η ισχύς αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 1% της παραγωγής του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού Λαυρίου της ΔΕΗ, στοιχείο που χρησιμοποιείται για να καταδειχθεί ότι η συγκεκριμένη εγκατάσταση δεν αναμένεται να επιβαρύνει σημαντικά το τοπικό ενεργειακό σύστημα.
Τι ισχύει για τη χωροθέτηση
Παράλληλα, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αποσαφηνίζει το θεσμικό πλαίσιο για την εγκατάσταση data centers με αφορμή σχεδιαζόμενες επενδύσεις στη Θεσσαλία. Σύμφωνα με τον υπουργό κ. Μαργαρίτη Σχοινά, βάσει του ν. 5069/2023, τα data centers αποτελούν ειδική κατηγορία χρήσης γης και μπορούν να εγκαθίστανται σε περιοχές όπου επιτρέπεται η συγκεκριμένη χρήση από τον χωροταξικό σχεδιασμό ή ακόμη και σε περιοχές χωρίς καθορισμένες χρήσεις γης, εφόσον δεν υπάρχει ειδική απαγόρευση.
Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι διαφορετικό καθεστώς ισχύει για τη Γη Υψηλής Παραγωγικότητας καθώς οι ισχύουσες διατάξεις δεν περιλαμβάνουν τα data centers στις επιτρεπόμενες χρήσεις των συγκεκριμένων εκτάσεων. Ως εκ τούτου, σε γαίες που έχουν χαρακτηριστεί ως υψηλής παραγωγικότητας δεν θα πρέπει να προτείνονται τέτοιες επενδύσεις. Η επισήμανση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το ενδιαφέρον των επενδυτών επεκτείνεται πλέον πέρα από την Αττική, προς περιοχές με μεγαλύτερη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος, όπως η Θεσσαλία, η Κεντρική Μακεδονία, η Κρήτη κλπ.
Η μεγάλη εικόνα των επενδύσεων
Οι απαντήσεις της κυβέρνησης έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική αγορά data centers βρίσκεται σε φάση ταχείας ανάπτυξης. Σύμφωνα με μελέτη της PwC που εκπονήθηκε για λογαριασμό της κυβέρνησης, η χώρα διαθέτει σημαντικές προοπτικές να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο ψηφιακών υπηρεσιών, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση, τις διεθνείς τηλεπικοινωνιακές διασυνδέσεις και την αυξανόμενη ζήτηση για υπηρεσίες cloud και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Η μελέτη εκτιμά ότι έως το 2034 η συνολική ζήτηση εγκατεστημένης ισχύος από data centers θα μπορούσε να φθάσει τα 2,5-2,8 GW στο βασικό σενάριο, προσελκύοντας επενδύσεις 18-20 δισ. ευρώ. Σε σενάριο ταχύτερης ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, η απαιτούμενη ισχύς θα μπορούσε να αγγίξει ακόμη και τα 5,7 GW, με επενδύσεις που ενδέχεται να ξεπεράσουν τα 50 δισ. ευρώ.
Αντίστοιχα, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των data centers εκτιμάται ότι θα μπορούσε να ανέλθει στις 11,6 TWh ετησίως έως το 2034 και, υπό ευνοϊκότερο σενάριο ανάπτυξης, να φθάσει ακόμη και τις 22,8 TWh, γεγονός που καθιστά την ενεργειακή επάρκεια και τη διαθεσιμότητα δικτύων καθοριστικούς παράγοντες για την υλοποίηση των επενδύσεων.
Σήμερα λειτουργούν στην Ελλάδα περίπου 21 κέντρα δεδομένων, με συνολική εγκατεστημένη ισχύ περίπου 44 MW, ενώ περισσότερα από 20 νέα έργα βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια σχεδιασμού ή υλοποίησης. Ωστόσο, η περιορισμένη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος στην Αττική οδηγεί ήδη αρκετούς επενδυτές να αναζητούν εναλλακτικές περιοχές εγκατάστασης.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι απαντήσεις που δόθηκαν στη Βουλή αναδεικνύουν ότι, παρά το έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον, η ανάπτυξη των data centers θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τη ζήτηση για ψηφιακές υποδομές, αλλά και από την ικανότητα του ενεργειακού συστήματος να υποστηρίξει τις νέες εγκαταστάσεις, καθώς και από την τήρηση των περιβαλλοντικών και χωροταξικών περιορισμών που θέτει η ισχύουσα νομοθεσία.
www.worldenergynews.gr
