Νέα ανάλυση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) δείχνει ότι η ηλεκτρική ενέργεια θα μπορούσε να καλύπτει το 33% της παγκόσμιας τελικής κατανάλωσης ενέργειας έως το 2035, με οικονομικά βιώσιμο τρόπο
Η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν ενδέχεται, παρά τις αναταράξεις που έχει προκαλέσει στις αγορές, να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επιτάχυνση της παγκόσμιας ηλεκτροδότησης. Ο στόχος «35% έως το 2035» αναδεικνύεται σε μία από τις βασικές προτάσεις ενόψει της COP31 των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα, η οποία θα πραγματοποιηθεί στην Αττάλεια της Τουρκίας από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου 2026.
Η παρατεταμένη διαταραχή στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, έχει ενισχύσει την ανάγκη για ταχύτερη μετάβαση σε εγχώριες και λιγότερο ευάλωτες ενεργειακές πηγές.
Η παρατεταμένη διαταραχή στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, έχει ενισχύσει την ανάγκη για ταχύτερη μετάβαση σε εγχώριες και λιγότερο ευάλωτες ενεργειακές πηγές.
Νέα ανάλυση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) δείχνει ότι η ηλεκτρική ενέργεια θα μπορούσε να καλύπτει το 33% της παγκόσμιας τελικής κατανάλωσης ενέργειας έως το 2035, με οικονομικά βιώσιμο τρόπο. Το ποσοστό σήμερα διαμορφώνεται στο 23%, γεγονός που σημαίνει ότι απαιτείται σημαντική επιτάχυνση. Ωστόσο, η τάση των τελευταίων ετών δείχνει ότι ο στόχος βρίσκεται σε απόσταση που μπορεί να καλυφθεί.
Μεταξύ 2015 και 2025, η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αυξήθηκε με ρυθμό άνω του 3% ετησίως, περίπου δύο φορές ταχύτερα από τη συνολική ενεργειακή ζήτηση. Όπως επισημαίνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, ο κόσμος εισέρχεται πλέον στην «Εποχή της Ηλεκτρικής Ενέργειας», εξέλιξη που μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών, την ενεργειακή ασφάλεια και την προσπάθεια απανθρακοποίησης. Παράλληλα, όμως, η αυξανόμενη εξάρτηση από τον ηλεκτρισμό καθιστά κρίσιμο το να παραμείνει η ηλεκτρική ενέργεια αξιόπιστη και οικονομικά προσιτή.
Οι εκτιμήσεις της μελέτης βασίζονται σε τιμές ηλεκτρικής ενέργειας πριν από την έναρξη του πολέμου, γεγονός που υποδηλώνει ότι η σημερινή έξαρση των τιμών θεωρείται από τους αναλυτές προσωρινή και αναμένεται να αποκλιμακωθεί.
Η συγκεκριμένη ανάλυση εκπονήθηκε κατόπιν ανάθεσης από την Τουρκία και την Αυστραλία ενόψει της COP31 και αναμένεται να αποτελέσει τη βάση για μια νέα διεθνή δέσμευση με στόχο η ηλεκτρική ενέργεια να φτάσει στο 35% της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης έως το 2035. Χωρίς πρόσθετες προσπάθειες, η σημερινή πορεία οδηγεί περίπου στο 33%.
Το όριο του 35% συνδέεται με προηγούμενες εκτιμήσεις στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού. Σύμφωνα με αυτές, για να διατηρηθεί η αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας κοντά στον στόχο του 1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, η ηλεκτροδότηση θα πρέπει να φτάσει τουλάχιστον στο 35% έως το 2035 και να ξεπεράσει το 50% έως το 2050.
Η ενεργειακή αναταραχή που έχει πλήξει τις αγορές από τον Φεβρουάριο λειτουργεί ήδη ως επιταχυντής για αρκετές οικονομίες. Χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων επιχειρούν να περιορίσουν την έκθεσή τους στις διεθνείς διακυμάνσεις και να ενισχύσουν την εγχώρια παραγωγή ενέργειας. Από την πυρηνική ενέργεια μέχρι την ηλιακή, οι νέες επενδύσεις αυξάνουν την παραγωγή ηλεκτρισμού, δημιουργώντας ταυτόχρονα οφέλη για την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Νοτιοανατολική Ασία, όπου η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στις στέγες έχει επιταχυνθεί μετά την αναστάτωση που προκάλεσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Σε χώρες όπως οι Φιλιππίνες, η Ινδονησία, η Καμπότζη και η Μαλαισία, νοικοκυριά και επιχειρήσεις αναζητούν εναλλακτικές λύσεις απέναντι στις μεγάλες διακυμάνσεις των ενεργειακών αγορών. Για τις αναδυόμενες οικονομίες, οι ανανεώσιμες πηγές εμφανίζονται ολοένα και περισσότερο ως επιλογή με μικρότερη γεωπολιτική έκθεση.
Όπως έχει επισημάνει σε άρθρο του στο Fortune ο David Frykman, γενικός εταίρος της σουηδικής εταιρείας επιχειρηματικών κεφαλαίων Norrsken, η αιολική και η ηλιακή ενέργεια δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο εμπάργκο, αποκλεισμού ή διακοπής από μια ξένη δύναμη. Κάθε μονάδα ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από εγχώριες ανανεώσιμες πηγές περιορίζει, σύμφωνα με την ίδια προσέγγιση, τη δυνατότητα ενός εξωτερικού παράγοντα να χρησιμοποιήσει την ενεργειακή εξάρτηση ως μέσο πίεσης.
Η σύγκρουση γύρω από το Ιράν μπορεί να έχει επιταχύνει αυτή τη διαδικασία, όμως η τάση προς την ηλεκτροδότηση είχε ήδη ισχυροποιηθεί στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Καθοριστικό ρόλο έχει διαδραματίσει και η ταχεία εξάπλωση φθηνών τεχνολογιών καθαρής ενέργειας από την Κίνα. Τα τελευταία χρόνια, χώρες όπως η Βραζιλία, η Χιλή, το Ελ Σαλβαδόρ, το Μαρόκο, η Κένυα και η Ναμίμπια έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο στην ενεργειακή τους μετάβαση.
Στο τέλος του 2025, το 63% των αναδυόμενων αγορών στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική αντλούσε μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτροπαραγωγής του από την ηλιακή ενέργεια σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι αναπτυσσόμενες οικονομίες αναμένεται να αποτελέσουν τον βασικό μοχλό της αύξησης της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης τις επόμενες δεκαετίες.
Σύμφωνα με νέα έκθεση της S&P Global, οι αναδυόμενες οικονομίες θα μπορούσαν να αυξήσουν τη συνολική παγκόσμια ενεργειακή ζήτηση κατά περισσότερο από 60% έως το 2060. Η αύξηση αυτή αντιστοιχεί περίπου στην προσθήκη μιας ακόμη Κίνας στην παγκόσμια κατανάλωση ενέργειας.
Η ηλεκτροδότηση δεν μπορεί από μόνη της να καλύψει το σύνολο αυτής της επιπλέον ζήτησης, μπορεί όμως να περιορίσει σημαντικά την ανάγκη εισαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Παράλληλα, μπορεί να μειώσει το κόστος για τις οικονομίες που σήμερα εξαρτώνται από τις διεθνείς αγορές ορυκτών καυσίμων.
www.worldenergynews.gr
