Την ώρα που οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή καταγράφουν σημάδια ανάκαμψης τις τελευταίες εβδομάδες, οι κολοσσιαίες εγκαταστάσεις εξαγωγής LNG του Κατάρ παραμένουν ουσιαστικά ανενεργές.
Τι συμβαίνει με τις αποστολές πετρελαίου
Όσο δεν διαφαίνεται μια βιώσιμη διπλωματική ή στρατιωτική επίλυση στη σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν, οι θαλάσσιες αποστολές από τον Περσικό Κόλπο θα συνεχίσουν να υφίστανται βαρύτατους περιορισμούς, διατηρώντας την παγκόσμια αγορά LNG σε καθεστώς ασφυκτικής πίεσης, σύμφωνα με το Reuters.
Το Κατάρ αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο παραγωγό LNG παγκοσμίως, πίσω μόνο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, καλύπτοντας περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας δυναμικότητας, με ετήσια παραγωγή που αγγίζει τους 80 εκατομμύρια μετρικούς τόνους.
Όπως αναφέρει το Reuters, ο πόλεμος με το Ιράν έχει επιφέρει συντριπτικό πλήγμα στην οικονομία της Ντόχα. Η χώρα υποχρεώθηκε να αναστείλει τη λειτουργία του μεγαλύτερου μέρους του κεντρικού βιομηχανικού συγκροτήματος στο Ρας Λαφάν λίγο μετά την έναρξη των εχθροπραξιών και τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ.
Παράλληλα, οι ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις έθεσαν εκτός λειτουργίας περίπου το 17% της εξαγωγικής δυναμικότητας της χώρας, στερώντας από το Κατάρ δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε ετήσια έσοδα και προκαλώντας ζημιές που ενδέχεται να απαιτήσουν χρόνια για να αποκατασταθούν.
Πρόκειται για ένα από τα σοβαρότερα οικονομικά σοκ στην περιοχή. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει πλέον συρρίκνωση του ΑΕΠ του Κατάρ κατά 8,6%, την ώρα που οι προπολεμικές εκτιμήσεις έκαναν λόγο για ανάπτυξη 6,1%.
Η παράλυση των εξαγωγών
Η παράλυση των εξαγωγών του Κατάρ, σε συνδυασμό με τη μείωση των φορτίων από τα γειτονικά Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, προκάλεσε ισχυρούς τριγμούς στις διεθνείς αγορές φυσικού αερίου. Η έλλειψη προσφοράς απορροφήθηκε μόνο εν μέρει από τη ραγδαία αύξηση των αμερικανικών εξαγωγών, οι οποίες ενισχύθηκαν κατά 14% φτάνοντας τους 123 εκατομμύρια τόνους, αφήνοντας ωστόσο ένα τεράστιο κενό στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού.
Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας αναλύσεων Kpler, οι θαλάσσιες μεταφορές αργού μέσω του περάσματος ανήλθαν τον Σεπτέμβριο στα 16 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως — ποσοστό που αγγίζει το 80% των προπολεμικών επιπέδων. Οι παραγωγοί εμφανίζονται πιο πρόθυμοι να ρισκάρουν τη διέλευση υπό την προστασία του αμερικανικού Ναυτικού, παρά το γεγονός ότι οι ιρανικές επιθέσεις σε εμπορικά σκάφη σημείωσαν ρεκόρ τις τελευταίες εβδομάδες.
Αυτή η εξέλιξη επέτρεψε στη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Κουβέιτ και το Ιράκ να αυξήσουν αισθητά την εγχώρια παραγωγή τους.
Τι γίνεται με το LNG
Η κίνηση των δεξαμενόπλοιων LNG στον Κόλπο παραμένει σχεδόν μηδενική.
Παρότι οι εξαγωγές LNG του Κατάρ αυξήθηκαν τον Σεπτέμβριο στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη των εχθροπραξιών (1,6 εκατομμύρια τόνοι), το μέγεθος αυτό αντιπροσωπεύει λιγότερο από το ένα τέταρτο του προπολεμικού μέσου όρου. Επιπλέον, το ένα τρίτο αυτών των ποσοτήτων κατευθύνθηκε στο γειτονικό Κουβέιτ, παραμένοντας εντός του Κόλπου. Τα υπόλοιπα φορτία εστάλησαν στην Κίνα, την Ινδία και άλλες ασιατικές χώρες, με τα δεξαμενόπλοια να απενεργοποιούν τα συστήματα δορυφορικής πλοήγησης κατά τη διέλευση από τα Στενά.
Οι προοπτικές για τη συνέχεια διαγράφονται ακόμη πιο ευοίωνες. Σύμφωνα με την Kpler, οι εξαγωγές του Κατάρ για τον Οκτώβριο αναμένεται να υποχωρήσουν κατακόρυφα μόλις στα 0,6 εκατομμύρια τόνους, ως απόρροια της κλιμάκωσης των επιθέσεων στη ναυσιπλοΐα. Παράλληλα, η QatarEnergy παρέτεινε τις ειδοποιήσεις επικλησης ανωτέρας βίας (force majeure), επιβεβαιώνοντας την αδυναμία της να παραδώσει φορτία σε πελάτες σε Ασία και Ευρώπη.
Η χαοτική διαφορά ανάμεσα στην ανάκαμψη των εξαγωγών πετρελαίου και τη στάσιμη αγορά LNG οφείλεται στις δομικές διαφορές των δύο βιομηχανιών.
Το σύστημα διακίνησης πετρελαίου χαρακτηρίζεται από ευελιξία, δυνατότητα ταχείας επανεκκίνησης και εκτεταμένες υποδομές αποθήκευσης. Αντιθέτως, οι αλυσίδες εφοδιασμού LNG είναι καθετοποιημένες, απαιτούν τεράστια κεφάλαια και είναι εξαιρετικά ευάλωτες σε λειτουργικές διαταραχές.
Οι υποδομές του Κατάρ αποτελούνται από 14 μονάδες παραγωγής (trains), οι οποίες τροφοδοτούνται από το υπεράκτιο κοίτασμα North Field — τον μεγαλύτερο ταμιευτήρα φυσικού αερίου στον κόσμο, τον οποίο η χώρα μοιράζεται με το Ιράν. Η παραγωγή στο North Field διεξάγεται με ρυθμούς ασφαλείας από την αρχή του πολέμου, καλύπτοντας μόνο τις εγχώριες ανάγκες και ένα ελάχιστο ποσοστό εξαγωγών. Η επανεκκίνηση του συστήματος δεν είναι ζήτημα απλού ανοίγματος ενός τερματικού σταθμού.
Το Κατάρ δεν χρειάζεται απλώς περιστασιακά "παράθυρα" ασφαλούς διέλευσης, αλλά εγγυήσεις για την πλήρη και διαρκή ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα ατυχής, καθώς η χώρα βρίσκεται στο μέσο ενός γιγαντιαίου επενδυτικού προγράμματος επέκτασης, με στόχο την αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας στους 142 εκατομμύρια τόνους ετησίως έως το 2030 — εξέλιξη που θα της εξασφάλιζε το ένα τέταρτο της παγκόσμιας αγοράς.
www.worldenergynews.gr
