Ο πόλεμος στο Ιράν και οι διαταραχές στις προμήθειες LNG εκτοξεύουν τις τιμές πάνω από 150% μέσα στο 2026 – Νέες ανατιμήσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις το 2027, ενώ η ομαλοποίηση της αγοράς δεν αναμένεται πριν από το 2028
Σχετικά Άρθρα
Montel: Η ΕΕ ενδέχεται να χρειαστεί μείωση στην κατανάλωση φυσικού αερίου κατά 7% τον χειμώνα λόγω των χαμηλών αποθεμάτων
Ακόμη και αν η σύγκρουση αποκλιμακωθεί και ο χειμώνας αποδειχθεί ήπιος, η ανάγκη αναπλήρωσης των αποθεμάτων το 2027 προμηνύει νέες επιβαρύνσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, με την επιστροφή της αγοράς σε πιο ομαλές συνθήκες να μετατίθεται, σύμφωνα με αναλυτές, έως το 2028 σύμφωνα με το Reuters.
Οι ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 150% φέτος, καθώς οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν εγκλωβίσει σχεδόν το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με το μεγαλύτερο μέρος των ποσοτήτων αυτών να προορίζεται για την Ασία.
Παρότι ορισμένες χώρες, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Νιγηρία, έχουν αυξήσει τις εξαγωγές τους, η απώλεια LNG από τη Μέση Ανατολή έχει εντείνει τον ανταγωνισμό για φορτία που διατίθενται στην άμεση αγορά και τα οποία, υπό άλλες συνθήκες, θα ήταν διαθέσιμα στην Ευρώπη. Παράλληλα, έχει δυσχεράνει τις προσπάθειες αναπλήρωσης των αποθεμάτων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Οι αναλυτές και οι φορείς που κάνουν προβλέψεις για τον κλάδο εκτιμούν ότι τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη θα βρίσκονται στο 75%-78% της χωρητικότητάς τους την 1η Νοεμβρίου. Η ημερομηνία αυτή θεωρείται ευρέως το τέλος της περιόδου αναπλήρωσης των αποθεμάτων, μετά την οποία αυξάνεται η εξάρτηση από τα αποθηκευμένα αποθέματα για την κάλυψη της χειμερινής ζήτησης.
Το ποσοστό αυτό είναι περίπου 10 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, ενώ τα αποθέματα ξεκινούν από χαμηλότερη βάση.
Ακόμη και αν ο χειμώνας έχει φυσιολογικές θερμοκρασίες, τα αποθέματα στη βορειοδυτική Ευρώπη θα μπορούσαν να υποχωρήσουν περίπου στο 20% έως τις αρχές Απριλίου. Σε συνδυασμό με μια παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, αυτό θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση για αναπλήρωση των αποθεμάτων το 2027, δήλωσε ο Yuriy Onyshkiv, αναλυτής της LSEG.
«Δεν αντιμετωπίζουμε στενότητα μόνο τον ερχόμενο χειμώνα, αλλά κινδυνεύουμε να βρεθούμε στην ίδια κατάσταση και το επόμενο καλοκαίρι», ανέφερε.
Κίνδυνος νέων απότομων αυξήσεων στις τιμές
Ο Moutaz Altaghlibi, ανώτερος οικονομολόγος ενέργειας στην ABN Amro, δήλωσε ότι, αν και η περιοχή δεν αντιμετωπίζει άμεση και πλήρη έλλειψη εφοδιασμού, δεν διαθέτει επαρκές λειτουργικό περιθώριο ασφαλείας.
Συνήθως, τα αποθηκευμένα αποθέματα καλύπτουν το 25%-30% του φυσικού αερίου που καταναλώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Αυτό αφήνει την Ένωση σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τις προμήθειες μέσω αγωγών και από το υγροποιημένο φυσικό αέριο, ιδίως από τη Νορβηγία και τις ΗΠΑ.
Οποιαδήποτε διακοπή στην τροφοδοσία θα μπορούσε να προκαλέσει νέες απότομες αυξήσεις τιμών, ενώ ο συνεχιζόμενος ανταγωνισμός με την Ασία για τα φορτία LNG είναι πιθανό να διατηρήσει τις τιμές σε υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με τον Altaghlibi.
Η ABN Amro ανέφερε ότι ένας ψυχρός χειμώνας θα μπορούσε να οδηγήσει τα ευρωπαϊκά αποθέματα στο 10%-15%, επίπεδο που ο Altaghlibi χαρακτήρισε «πολύ κρίσιμο και δύσκολα διαχειρίσιμο» για την επόμενη περίοδο αναπλήρωσης.
Η κατάσταση θυμίζει την ενεργειακή κρίση του 2022, όταν η απώλεια των ρωσικών προμηθειών φυσικού αερίου μέσω αγωγών, μετά την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία, εκτόξευσε τις ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς πάνω από τα 350 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh).
Αν και οι περισσότεροι αναλυτές του ενεργειακού κλάδου δεν προβλέπουν επιστροφή σε τόσο ακραία επίπεδα, μια άνοδος πάνω από τα 100 ευρώ/MWh —περίπου 25% υψηλότερα από τα σημερινά επίπεδα— θεωρείται πιθανή.
Επιβάρυνση για τους καταναλωτές
Οι καταναλωτές είναι πιθανό να αισθανθούν πλήρως τις επιπτώσεις της φετινής ανόδου των τιμών χονδρικής του φυσικού αερίου το 2027, καθώς τα συμβόλαια λιανικής έχουν συνήθως σταθερή διάρκεια και ανανεώνονται σε μεταγενέστερο χρόνο.
Στη Γερμανία, ο ιστότοπος σύγκρισης τιμών Verivox ανέφερε ότι τα τιμολόγια φυσικού αερίου για νέους πελάτες έχουν ήδη αυξηθεί κατά 55% φέτος, από 8 λεπτά του ευρώ σε 12,4 λεπτά του ευρώ ανά κιλοβατώρα.
Οι υφιστάμενοι πελάτες αναμένεται επίσης να δουν αυξήσεις καθώς λήγουν τα συμβόλαιά τους.
«Με βάση τις τρέχουσες τιμές της αγοράς, αυξήσεις της τάξης του 10%-20% είναι ρεαλιστικές», δήλωσε εκπρόσωπος της Verivox.
Στη Βρετανία, το ανώτατο όριο στις τιμές ενέργειας για τα νοικοκυριά, το οποίο αυξήθηκε τον Οκτώβριο στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών, θα μπορούσε να αυξηθεί κατά ακόμη 16% τον Ιανουάριο, σύμφωνα με τις προβλέψεις της συμβουλευτικής εταιρείας Cornwall Insight.
«Προς το παρόν, δεν διαφαίνεται ακόμη το τέλος της μεταβλητότητας και, με τα αποθέματα φυσικού αερίου τόσο χαμηλά όσο είναι σήμερα, οι επιπτώσεις της σύγκρουσης [στο Ιράν] θα μπορούσαν να μας επηρεάζουν για πολλούς ακόμη μήνες», δήλωσε ο Craig Lowrey, επικεφαλής σύμβουλος της εταιρείας.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η βιομηχανία και οι επιχειρήσεις ήδη δυσκολεύονται να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Ακόμη και πριν από τις τελευταίες κρίσεις εφοδιασμού, οι τιμές φυσικού αερίου στην ΕΕ ήταν τριπλάσιες από εκείνες στις ΗΠΑ.
Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αντιδράσει πιο ενεργά.
Στην αρχή της σύγκρουσης, η ΕΕ πρότεινε τη μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια και τον συντονισμό της αναπλήρωσης των αποθεμάτων φυσικού αερίου. Ωστόσο, ο αρμόδιος επίτροπος Ενέργειας κάλεσε πρόσφατα τα κράτη-μέλη να μειώσουν τη ζήτηση φυσικού αερίου, λόγω της κρίσης εφοδιασμού.
Όταν οι παραδόσεις ρωσικού φυσικού αερίου κατέρρευσαν το 2022, η Ένωση έθεσε σε εφαρμογή μέτρα, μεταξύ των οποίων ένα πρόγραμμα που αποσκοπούσε στην επιτάχυνση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, δήλωσε η Ana Maria Jaller-Makarewicz από το Ινστιτούτο Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών Αναλύσεων για την Ενέργεια (IEEFA).
Η σημερινή κρίση εξελίσσεται με αργό ρυθμό, ανέφερε, προσθέτοντας: «Η ανησυχία μου είναι ότι δεν έχουμε ακόμη συνειδητοποιήσει το μέγεθος του προβλήματος».
Σταδιακή αποκλιμάκωση
«Εκτιμούμε ότι η σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν θα επιλυθεί κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Αν και αυτό θα βοηθήσει, πιστεύουμε ότι οι αγορές δεν έχουν ακόμη συνυπολογίσει πλήρως τη ζήτηση για την επαναπλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου στην Ευρώπη», δήλωσε ο Andreas Schroeder, επικεφαλής ανάλυσης φυσικού αερίου και LNG στην ICIS.
Παράλληλα, η πλήρης απαγόρευση της ΕΕ στις εισαγωγές ρωσικού LNG, η οποία θα τεθεί σε ισχύ από τον Ιανουάριο του 2027, θα περιορίσει περαιτέρω την προσφορά.
Οι αγορές ενδέχεται επίσης να υποτιμούν την αύξηση της προσφοράς LNG από άλλες περιοχές του κόσμου, δήλωσε η Florence Schmit, στρατηγική αναλύτρια ενέργειας στη Rabobank.
Η Rabobank αναθεώρησε προς τα πάνω τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις της για τις τιμές, διατηρώντας ωστόσο την πρόβλεψή της για το σύνολο του 2027 περίπου στα 45 ευρώ/MWh.
«Πιστεύω ότι έχουμε μια σχετικά μετριοπαθή εκτίμηση για το 2027 και το 2028, αλλά ακόμη κι έτσι, οι τιμές είναι περίπου 20 ευρώ/MWh υψηλότερες από εκείνες που προέβλεπαν οι προηγούμενες εκτιμήσεις για το συγκεκριμένο έτος», δήλωσε η Schmit.
Το ασυνήθιστα ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο που παρατηρείται φέτος θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε ισχυρότερους ανέμους και σε υψηλότερες από τις κανονικές θερμοκρασίες στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Αυτό θα ενίσχυε την παραγωγή αιολικής ενέργειας και θα μπορούσε να περιορίσει τη ζήτηση και τις τιμές του φυσικού αερίου, δήλωσε ο Jason Ying, αναλυτής εμπορευμάτων της BNP Paribas.
Ωστόσο, πρόσθεσε, εξαιτίας των διαταραχών στην προμήθεια LNG που σημειώθηκαν φέτος, θα χρειαστεί χρόνος για να ομαλοποιηθεί η αγορά φυσικού αερίου.«Εκτιμούμε ότι η επιστροφή της αγοράς στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από τη σύγκρουση δεν θα επιτευχθεί πριν από το 2028», δήλωσε ο Ying.
www.worldenergynews.gr
