Παρά την εξασθένηση της βιομηχανικής δραστηριότητας και το υψηλό κόστος ενέργειας, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη έρχεται σε αντίθεση με την πολυετή τάση στασιμότητας ή κάμψης της κατανάλωσης.
Η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια
Τα αυξανόμενα ποσοστά ηλεκτροκίνησης και η ραγδαία ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων (data centers) αποτελούν τους βασικούς μοχλούς αυτής της νέας τάσης στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Η τάση αυτή αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια, στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης της ΕΕ και της παγκόσμιας άνθησης της τεχνητής νοημοσύνης (AI).
Αν και ο ρυθμός αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη υπολείπεται σημαντικά εκείνου που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, πρόκειται ωστόσο για μια αξιοσημείωτη μεταβολή, έπειτα από χρόνια πτώσης ή στασιμότητας στην κατανάλωση.
Η «Εποχή του Ηλεκτρισμού» —όπως την αποκάλεσε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) στην έκθεσή του για τον ηλεκτρισμό με ορίζοντα το 2026— κερδίζει έδαφος ακόμη και στην Ευρώπη. Αυτή η ανανεωμένη αύξηση της ζήτησης ανατρέπει τις μακροπρόθεσμες παραδοχές και προβλέψεις για τις αγορές ενέργειας, δημιουργώντας παράλληλα νέες προκλήσεις για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους διαχειριστές των δικτύων ηλεκτροδότησης.
Επιστροφή στην Ανάπτυξη
Σύμφωνα με στοιχεία της δεξαμενής σκέψης για την καθαρή ενέργεια Ember, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση σημείωσε οριακή άνοδο 0,5% το 2025 —ποσοστό χαμηλότερο από την αύξηση 1,9% που καταγράφηκε το 2024.
Παράλληλα, κατά το περασμένο έτος, οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες —συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας— παρουσίασαν αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στους περισσότερους μήνες, σύμφωνα με στοιχεία του BloombergNEF. Η Πορτογαλία και οι σκανδιναβικές χώρες καταγράφουν επίσης φέτος έντονη άνοδο στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Σημειώνεται ότι, βάσει της ανάλυσης του BNEF, όλα τα στοιχεία έχουν προσαρμοστεί ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις των καιρικών συνθηκών.
Οι καιρικές συνθήκες —και ειδικότερα τα πολλαπλά κύματα καύσωνα που έπληξαν την Ευρώπη το περασμένο καλοκαίρι— ωθούν όλο και περισσότερα νοικοκυριά να στραφούν στη χρήση κλιματιστικών. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), το 23% των ευρωπαϊκών νοικοκυριών διέθετε κλιματισμό στο σπίτι κατά το προηγούμενο έτος.
Παράλληλα, η ηλεκτροδότηση των συστημάτων θέρμανσης κερδίζει δυναμική, εν μέσω της εκτίναξης των τιμών του φυσικού αερίου που ακολούθησε τον πόλεμο.
Σε αυτά προστίθενται οι πωλήσεις-ρεκόρ ηλεκτρικών οχημάτων (EV), οι οποίες τροφοδοτούνται τόσο από τις εξαιρετικά υψηλές τιμές των καυσί Σε ένα επίτευγμα-ορόσημο, τα αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα (BEV) ξεπέρασαν σε πωλήσεις τα αυτοκίνητα που κινούνται με βενζίνη για πρώτη φορά σε διάστημα ενός πλήρους τριμήνου —συγκεκριμένα κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026— σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα η οργάνωση Transport & Environment, η οποία προωθεί τις καθαρές μεταφορές και την ενέργεια στην Ευρώπη.
Η κρίση στα καύσιμα στρέφει τις προτιμήσεις των αγοραστών προς τα ηλεκτρικά οχήματα
Όπως προκύπτει από στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA), οι πωλήσεις αμιγώς ηλεκτρικών οχημάτων (BEV) στην Ευρώπη —συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ελβετίας και της Νορβηγίας— σημείωσαν άλμα 52,2% τον Αύγουστο σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στο γεγονός ότι οι τιμές-ρεκόρ της βενζίνης και του ντίζελ ώθησαν τους οδηγούς να στραφούν μαζικά προς τα ηλεκτρικά και υβριδικά οχήματα.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, η αύξηση της ζήτησης για ηλεκτρική ενέργεια στην Ευρώπη δεν αποτελεί βραχυπρόθεσμη τάση. Πρόκειται για την απαρχή μιας στροφής προς αυξανόμενη ζήτηση —έστω και με χαμηλότερους ρυθμούς σε σχέση με τις ΗΠΑ— η οποία οφείλεται στην προσπάθεια εξηλεκτρισμού και στην ραγδαία ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων (data centers).
Τα κέντρα δεδομένων
Παράλληλα, αυξάνεται η δυναμικότητα των κέντρων δεδομένων στην Ευρώπη. Σύμφωνα με έκθεση του BNEF για την περιοχή της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής (EMEA) που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία αναμένεται να παραμείνουν οι μεγαλύτερες αγορές έως το 2035, με δυναμικότητα 7,7 γιγαβάτ (GW) και 5,1 GW αντίστοιχα.
Όπως επισημαίνει το BNEF, η Ισπανία και η Φινλανδία θα ανέβουν στην κατάταξη καθώς έργα που βρίσκονται σήμερα σε αρχικό στάδιο θα αρχίσουν να λειτουργούν προς το τέλος της δεκαετίας. Αντιθέτως, λόγω συνεχιζόμενων περιορισμών, η Ιρλανδία και οι Κάτω Χώρες αναμένεται να βρεθούν εκτός της πεντάδας των μεγαλύτερων αγορών. Συνολικά, η ισχύς των ευρωπαϊκών κέντρων δεδομένων (data centers) αναμένεται να διπλασιαστεί, ξεπερνώντας τα 30 GW έως το 2032, και να αυξηθεί περαιτέρω στα 39 GW έως το 2035, σύμφωνα με εκτιμήσεις του BNEF.
Περιορισμοί στο Δίκτυο
Καθώς αυξάνεται η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια, η τροφοδοσία βασίζεται όλο και περισσότερο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς η Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένουν προσηλωμένοι στους στόχους για τη μείωση των εκπομπών, με απώτερο σκοπό την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Στην ΕΕ, η παραγωγή ενέργειας από τον ήλιο ξεπέρασε την παραγωγή από τον άνθρακα το 2024. Σύμφωνα με στοιχεία της Ember, πέρυσι, η συνδυασμένη παραγωγή από αιολικές και ηλιακές πηγές ξεπέρασε για πρώτη φορά την παραγωγή από ορυκτά καύσιμα, αφού προηγουμένως, το 2024, τα δύο μεγέθη είχαν εξισωθεί.
Αυτή η άνοδος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ασκεί πιέσεις στα ευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, τα οποία απαιτούν σημαντικές επενδύσεις προκειμένου να μπορέσουν να ενσωματώσουν την ραγδαία αυξανόμενη παραγωγή από ηλιακές και αιολικές πηγές. Πρόκειται για ένα επείγον ζήτημα για την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς απαιτούνται επενδύσεις ύψους τρισεκατομμυρίων δολαρίων για να καταστούν τα δίκτυα του παρελθόντος κατάλληλα για τις μελλοντικές ανάγκες παραγωγής και ζήτησης ενέργειας.
Στα τέλη του περασμένου έτους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη «Δέσμη Μέτρων για τα Ευρωπαϊκά Δίκτυα» (European Grids Package), με στόχο την επιτάχυνση των αναβαθμίσεων στα δίκτυα και των διαδικασιών αδειοδότησης για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και την ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκτιμήσει ότι απαιτούνται 2,3 τρισεκατομμύρια ευρώ για την κάλυψη των αναγκών του δικτύου έως το 2050, σύμφωνα με αξιολόγηση των ηλεκτρικών δικτύων της ΕΕ που διενήργησε πέρυσι το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο. Έως το τέλος της δεκαετίας, η ΕΕ θα χρειαστεί επενδύσεις ύψους 584 δισεκατομμυρίων ευρώ, καθώς το 40% των δικτύων διανομής της είναι ηλικίας άνω των 40 ετών, ενώ η διασυνοριακή δυναμικότητα μεταφοράς ενέργειας αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2030, αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
www.worldenergynews.gr
