Η διαμαρτυρία της Τρίπολης και το ελληνικό πρόγραμμα ερευνών
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, στις 24 Αυγούστου 2026 η Λιβύη απέστειλε ρηματική διακοίνωση στην Αθήνα, εκφράζοντας την αντίθεσή της στις σχεδιαζόμενες ελληνικές έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές όπου δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία οριοθέτησης. Η λιβυκή πλευρά διαμαρτύρεται επίσης για την πρόσκληση υποβολής προσφορών για σεισμικές έρευνες, η οποία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 17 Αυγούστου 2026.
Η Τρίπολη υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες περιοχές εμπίπτουν στη λιβυκή υφαλοκρηπίδα, επικαλούμενη τις θαλάσσιες αξιώσεις που έχει αποτυπώσει σε χάρτη τον οποίο κατέθεσε στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών στις 27 Μαΐου 2025. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η συνέχιση των ελληνικών ενεργειών ενδέχεται να επιβαρύνει τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών, οι οποίες εξακολουθούν να διεξάγονται με αργούς ρυθμούς.
Η ελληνική πρόσκληση προβλέπει τη χορήγηση αδειών για τη συλλογή σεισμικών δεδομένων μη αποκλειστικής χρήσης σε οκτώ θαλάσσιες περιοχές της Δυτικής και Νότιας Ελλάδας. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται οι περιοχές «Νότια της Κρήτης 1», «Νότια της Κρήτης 2» και «Νοτιοδυτικά της Κρήτης», με προβλεπόμενες έρευνες δύο και τριών διαστάσεων (2D και 3D).
Η Αθήνα στηρίζει τον σχεδιασμό της στον νόμο 4001/2011, ο οποίος προβλέπει τη χρήση της μέσης γραμμής ως σημείου αναφοράς για τον καθορισμό των εξωτερικών ορίων της ελληνικής υφαλοκρηπίδας όταν δεν υπάρχει συμφωνία οριοθέτησης με γειτονικά κράτη. Από την άλλη πλευρά, οι λιβυκές αξιώσεις επικαλύπτονται σε ορισμένα σημεία με τις περιοχές που έχει εντάξει η Ελλάδα στον ενεργειακό σχεδιασμό της. Στον πυρήνα της διαφωνίας βρίσκονται οι διαφορετικές προσεγγίσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών και την επήρεια των ελληνικών νησιών.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι πολιτικές ισορροπίες στη Λιβύη
Το μνημόνιο Τουρκίας–Λιβύης του 2019 αποτελεί βασικό σημείο αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς συνδέεται με σημαντικό μέρος των θαλάσσιων διεκδικήσεων της Άγκυρας και της Τρίπολης. Η Ελλάδα απορρίπτει τις συγκεκριμένες αξιώσεις, υποστηρίζοντας ότι δεν λαμβάνουν υπόψη τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών στις θαλάσσιες ζώνες.
Η διαμάχη για τις έρευνες υδρογονανθράκων αποκτά, συνεπώς, ευρύτερη διπλωματική διάσταση, καθώς συνδέεται με τις εκκρεμείς διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών. Η προοπτική αξιοποίησης ενεργειακών κοιτασμάτων αυξάνει τη στρατηγική και οικονομική σημασία των συγκεκριμένων ζωνών, περιπλέκοντας τις προσπάθειες προσέγγισης των δύο πλευρών.
Παράλληλα, οι πολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Λιβύη ενδέχεται να επηρεάσουν τις ισορροπίες γύρω από το ζήτημα. Η αποχώρηση του Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία της λιβυκής Βουλής, έπειτα από περίπου 12 χρόνια, και η αντικατάστασή του από πολιτικό που συνδέεται με το περιβάλλον του Σαντάμ Χαφτάρ δημιουργούν νέα δεδομένα.
Ο Σάλεχ είχε αντιταχθεί στο παρελθόν στην υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου και διατηρούσε διαύλους επικοινωνίας με την Αθήνα. Η αποχώρησή του επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα εάν θα μεταβληθεί η στάση της λιβυκής Βουλής απέναντι στο ενδεχόμενο επικύρωσης της συμφωνίας.
Μια πιθανή αλλαγή στάσης δεν θα αναδιαμόρφωνε αυτομάτως τις θαλάσσιες διεκδικήσεις, θα μπορούσε όμως να επηρεάσει το πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσονται οι σχετικές διαπραγματεύσεις. Το επόμενο διάστημα, η πορεία των ερευνών νότια της Κρήτης, οι αντιδράσεις της Τρίπολης και οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στη Λιβύη αναμένεται να αποτελέσουν κρίσιμους παράγοντες για τις ελληνολιβυκές σχέσεις.
Γ. Μανιάτης προς Κάγια Κάλας: «Κυρώσεις για τις παράνομες διεκδικήσεις της Λιβύης στην ελληνική ΑΟΖ»
Την εξέταση επιβολής στοχευμένων ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά των υπευθύνων για τις νέες προκλήσεις της Λιβύης ζητά από την Ύπατη Εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κάγια Κάλας, με γραπτή κοινοβουλευτική ερώτησή του, ο Αντιπρόεδρος της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μανιάτης.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, με ρηματική διακοίνωση της 24ης Αυγούστου 2026, η Λιβύη αμφισβητεί τις προγραμματιζόμενες έρευνες υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης, προβάλλοντας μονομερείς θαλάσσιες διεκδικήσεις και προειδοποιώντας ακόμη και με διακοπή των διμερών διαπραγματεύσεων οριοθέτησης με την Ελλάδα.
Η Τρίπολη επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα στη βάση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, αμφισβητώντας τα κυριαρχικά δικαιώματα ενός κράτους μέλους της ΕΕ. Και αυτό, ενώ τόσο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, όσο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν επανειλημμένα καταστήσει σαφές ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, αντιβαίνει στο Δίκαιο της Θάλασσας και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Ο Γ. Μανιάτης ζητά από την Κάγια Κάλας να εξετάσει την εισήγηση στοχευμένων κυρώσεων σε βάρος φυσικών ή νομικών προσώπων που ευθύνονται για ενέργειες αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, καθώς και να θέσει το ζήτημα στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, προκειμένου η Ευρωπαϊκή Ένωση να περάσει από τις διακηρύξεις σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες.
Σε δήλωσή του, ο Γ. Μανιάτης τονίζει: «Η Λιβύη αμφισβητεί εθνικά κυριαρχικά μας δικαιώματα και επιχειρεί να επιβάλει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η ΕΕ δεν μπορεί να περιορίζεται σε καταδικαστικές δηλώσεις. Ζητώ από την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ να εξετάσει την επιβολή στοχευμένων ευρωπαϊκών κυρώσεων σε βάρος όσων ευθύνονται γι’ αυτές τις προκλήσεις και να φέρει το ζήτημα στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων. Η υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων αποτελεί και ευρωπαϊκή υποχρέωση».
Ακολουθεί το κείμενο της ερώτησης:
Θέμα: Επιβολή ευρωπαϊκών κυρώσεων για την αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων από τη Λιβύη
«Με ρηματική διακοίνωση της 24ης Αυγούστου 2026, σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Λιβύη αμφισβητεί τις προγραμματιζόμενες έρευνες υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης, επικαλούμενη μονομερείς θαλάσσιες διεκδικήσεις που συνδέονται με το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Παράλληλα, προειδοποιεί για ενδεχόμενη διακοπή των διμερών διαπραγματεύσεων οριοθέτησης.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει επανειλημμένα διακηρύξει ότι το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, αντιβαίνει στο Δίκαιο της Θάλασσας και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Η συνεχιζόμενη αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων εγείρει ζήτημα έμπρακτης εφαρμογής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.
Ερωτάται η Ύπατη Εκπρόσωπος:
1. Προτίθεται να εισηγηθεί στο Συμβούλιο την εξέταση στοχευμένων κυρώσεων κατά φυσικών ή νομικών προσώπων που ευθύνονται για ενέργειες αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης κατάλληλου νομικού πλαισίου περιοριστικών μέτρων;
2. Προτίθεται να θέσει το ζήτημα στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων και ποιες συγκεκριμένες διπλωματικές πρωτοβουλίες θα αναλάβει για την εφαρμογή των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών μελών;»
www.worldenergynews.gr
