Οι επιπτώσεις της διαταραχής, η οποία πλέον ξεπερνά σε μέγεθος ακόμη και τις πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και του 1979 μαζί, μόλις αρχίζουν να γίνονται αισθητές, με το κρίσιμο ερώτημα να αφορά τον τρόπο αντίδρασης της διεθνούς κοινότητας: επιστροφή στις παραδοσιακές αλυσίδες ορυκτών καυσίμων ή επιτάχυνση της μετάβασης σε ένα καθαρότερο και πιο ανθεκτικό ενεργειακό μοντέλο
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά για περισσότερο από έναν μήνα, με τον αποκλεισμό της θαλάσσιας οδού από την οποία διέρχεται περίπου το 1/5 των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου να προκαλεί έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Οι επιπτώσεις της διαταραχής, η οποία πλέον ξεπερνά σε μέγεθος ακόμη και τις πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και του 1979 μαζί, μόλις αρχίζουν να γίνονται αισθητές, με το κρίσιμο ερώτημα να αφορά τον τρόπο αντίδρασης της διεθνούς κοινότητας: επιστροφή στις παραδοσιακές αλυσίδες ορυκτών καυσίμων ή επιτάχυνση της μετάβασης σε ένα καθαρότερο και πιο ανθεκτικό ενεργειακό μοντέλο.
Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη διαταραχή πετρελαίου στην παγκόσμια ιστορία, οι επιπτώσεις της έλλειψης παραμένουν μέχρι στιγμής ηπιότερες σε σύγκριση με τις κρίσεις της δεκαετίας του 1970.
Αυτό οφείλεται κυρίως στο ότι το παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα είναι σήμερα πιο διαφοροποιημένο, χάρη στην ευρεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, που επιτρέπουν σε πολλές χώρες μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία και μειωμένη εξάρτηση από τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού ορυκτών καυσίμων.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι χώρες που έχουν επενδύσει δυναμικά στις ανανεώσιμες πηγές εμφανίζονται περισσότερο θωρακισμένες απέναντι στη μεταβλητότητα των αγορών πετρελαίου.
Οι ασιατικές αγορές ενέργειας έχουν πληγεί ιδιαίτερα από τον πόλεμο στο Ιράν, ωστόσο η Κίνα διαθέτει σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα λόγω της εκτεταμένης ανάπτυξης καθαρής ενέργειας και των μεγάλων αποθεμάτων αργού πετρελαίου. Στην Ευρώπη, η Ισπανία καταγράφει συγκριτικά πιο σταθερές τιμές ενέργειας, χάρη στην ισχυρή της ηλιακή βιομηχανία.
Καθώς οι ενεργειακές κρίσεις συσσωρεύονται, καθίσταται σαφές ότι απαιτείται αναθεώρηση της στρατηγικής ενεργειακής ασφάλειας.
Η διαφοροποίηση των πηγών και η ενίσχυση της ενεργειακής ανεξαρτησίας μέσω της πράσινης μετάβασης αναδεικνύονται ως αποτελεσματική απάντηση, δεδομένου ότι οι ανανεώσιμες πηγές και η πυρηνική ενέργεια μπορούν να αναπτυχθούν σχεδόν σε κάθε χώρα, σε αντίθεση με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που συγκεντρώνονται γεωγραφικά σε λίγους παίκτες και συνοδεύονται από αυξημένους γεωπολιτικούς κινδύνους.
Ο πόλεμος στο Ιράν ανέδειξε εκ νέου την ευθραυστότητα του παγκόσμιου συστήματος ορυκτών καυσίμων, όπου η οικονομική ισχύς συγκεντρώνεται σε περιορισμένες περιοχές και εξαρτάται από συγκεκριμένα, στρατιωτικοποιημένα θαλάσσια περάσματα.
Όπως επισημαίνεται σε πρόσφατη έκθεση του Forbes, η καθαρή ενέργεια δεν αποτελεί πλέον μόνο ηθική επιλογή, αλλά οικονομική και γεωπολιτική αναγκαιότητα, με έμφαση στην ανθεκτικότητα και τη σταθερότητα των τιμών και όχι αποκλειστικά στις εκπομπές.
Αν και μέχρι στιγμής οι οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης και του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ έχουν επικεντρωθεί κυρίως στην Ασία, καμία περιοχή δεν παραμένει ανεπηρέαστη. Υψηλές τιμές ενέργειας, πληθωριστικές πιέσεις και κίνδυνοι ύφεσης αναμένεται να επεκταθούν διεθνώς, εντείνοντας την αβεβαιότητα.
Ωστόσο, η ίδια αυτή κρίση ενδέχεται να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επιτάχυνση της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης. Η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου καθιστά ακόμη πιο ανταγωνιστικές τις ανανεώσιμες πηγές, των οποίων το κόστος ήταν ήδη χαμηλότερο σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα.
Η ενίσχυση της εγκατάστασης αιολικών και φωτοβολταϊκών μονάδων αναμένεται να επιταχυνθεί, δημιουργώντας θετικές επιδράσεις για την οικονομία, την ενεργειακή ασφάλεια και το κλίμα.
Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, η ενέργεια από άνεμο και ήλιο δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο εμπάργκο ή γεωπολιτικού εκβιασμού, καθώς κάθε μονάδα εγχώριας παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές μειώνει την εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές και ενισχύει τη στρατηγική αυτονομία των κρατών.
