Ο IAEA υποστηρίζει ότι οι πρώην αρχές της Συριακής Αραβικής Δημοκρατίας, επί διακυβέρνησης Μπασάρ αλ Άσαντ, δεν είχαν ενημερώσει τον Οργανισμό για πυρηνικό υλικό, εγκαταστάσεις και δραστηριότητες, όπως προέβλεπαν οι υποχρεώσεις της χώρας στο πλαίσιο της Συμφωνίας Εγγυήσεων της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT)
Περίπου 73 τόνοι φυσικού ουρανίου, οι οποίοι δεν είχαν δηλωθεί προηγουμένως στις αρμόδιες διεθνείς αρχές, εντοπίστηκαν σε εγκατάσταση στη Ντέιρ ελ-Ζουρ της Συρίας, σύμφωνα με εμπιστευτική έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), την οποία επικαλείται το Associated Press.
Η ανακάλυψη έγινε κατά τη διάρκεια επιθεωρήσεων που πραγματοποίησαν κλιμάκια του Οργανισμού στη Συρία τον Αύγουστο του 2024. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, οι επιθεωρητές επιβεβαίωσαν την ύπαρξη περίπου 73 τόνων, ή 80,5 αμερικανικών τόνων, φυσικού μεταλλικού ουρανίου σε εγκατάσταση που δηλώθηκε στις συριακές αρχές μόλις τον Ιούλιο του ίδιου έτους.
Ο IAEA υποστηρίζει ότι οι πρώην αρχές της Συριακής Αραβικής Δημοκρατίας, επί διακυβέρνησης Μπασάρ αλ Άσαντ, δεν είχαν ενημερώσει τον Οργανισμό για πυρηνικό υλικό, εγκαταστάσεις και δραστηριότητες, όπως προέβλεπαν οι υποχρεώσεις της χώρας στο πλαίσιο της Συμφωνίας Εγγυήσεων της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT).
Οι επιθεωρήσεις του Οργανισμού στη Ντέιρ ελ-Ζουρ επιβεβαίωσαν παράλληλα στοιχεία που συνδέονται με έναν πυρηνικό αντιδραστήρα ο οποίος φέρεται να βρισκόταν υπό κατασκευή, καθώς και με εγκαταστάσεις παραγωγής πυρηνικού καυσίμου και αποθήκευσης υλικών.
Στο μικροσκόπιο η εγκατάσταση στη Ντέιρ ελ-Ζουρ
Η συγκεκριμένη περιοχή είχε βρεθεί στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής το 2007, όταν ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές κατέστρεψαν εγκατάσταση που είχε προκαλέσει υποψίες για πιθανή πυρηνική δραστηριότητα. Στη συνέχεια, η συριακή πλευρά κατεδάφισε και ισοπέδωσε το σημείο, ενώ, σύμφωνα με τον IAEA, δεν παρείχε πλήρεις απαντήσεις στα ερωτήματα που είχαν τεθεί από τον Οργανισμό.
Κατά τις νέες έρευνες, οι επιθεωρητές συνέλεξαν δείγματα από την περιοχή. Οι αναλύσεις που ακολούθησαν εντόπισαν σωματίδια ουρανίου, ενισχύοντας τις υποψίες σχετικά με τη φύση των δραστηριοτήτων που είχαν πραγματοποιηθεί εκεί.
Σε επιτόπια επίσκεψη στις 29 Αυγούστου, οι επιθεωρητές εξέτασαν μεταξύ άλλων τις εργασίες εκσκαφής στην περιοχή. Ο IAEA ανέφερε ότι οι υποδομές ψύξης που αποκαλύφθηκαν κατά τις εργασίες παρουσιάζουν χαρακτηριστικά συμβατά με εγκατάσταση πυρηνικού αντιδραστήρα.
Σύμφωνα με την εμπιστευτική έκθεση, τρεις ακόμη τοποθεσίες θεωρούνται λειτουργικά συνδεδεμένες με το συγκρότημα της Ντέιρ ελ-Ζουρ. Σε αυτές περιλαμβάνονται εγκαταστάσεις που σχετίζονται με διαδικασίες μετατροπής ή κατασκευής καυσίμου, χώροι προσωρινής αποθήκευσης οικοδομικών υλικών, καθώς και σημείο που φέρεται να προοριζόταν για δραστηριότητες επανεπεξεργασίας.
Το απόθεμα ουρανίου τέθηκε υπό διεθνή επιτήρηση
Η νέα εγκατάσταση είχε γνωστοποιηθεί στον IAEA με επιστολή των συριακών αρχών στις 17 Ιουλίου. Με το συγκεκριμένο έγγραφο, η Δαμασκός είχε προσκαλέσει τον Οργανισμό να συνεργαστεί για την επιθεώρηση και επαλήθευση της εγκατάστασης, καθώς και για τον έλεγχο τυχόν πυρηνικού υλικού που θα εντοπιζόταν εκεί.
Κατά την επιθεώρηση, οι ειδικοί του IAEA εντόπισαν φυσικό μεταλλικό ουράνιο με τη μορφή ράβδων καυσίμου και επικάλυψης. Μετά τον έλεγχο, επιβεβαιώθηκε η παρουσία περίπου 73 τόνων του υλικού.
Ο Οργανισμός διευκρίνισε ότι το σύνολο του συγκεκριμένου πυρηνικού υλικού βρίσκεται πλέον υπό τα μέτρα περιορισμού και επιτήρησης του IAEA.
Η νέα συριακή κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη προγράμματος πολιτικής πυρηνικής ενέργειας και ότι το πυρηνικό υλικό που βρίσκεται στη χώρα θα παραμείνει υπό συριακή φύλαξη και διεθνείς δικλίδες ασφαλείας.
Ο εκπρόσωπος της Συριακής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, Νιζάρ αλ-Άσαντ, δήλωσε στα κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι η Συρία δεν προτίθεται να αναπτύξει στρατιωτικό πυρηνικό πρόγραμμα και ότι κάθε πυρηνικό υλικό που βρίσκεται στο έδαφός της τελεί υπό την εποπτεία του IAEA και προορίζεται αποκλειστικά για ειρηνικές χρήσεις.
Ανησυχία για τη διάδοση των πυρηνικών όπλων
Η αποκάλυψη της ποσότητας του μη δηλωμένου ουρανίου επαναφέρει στο προσκήνιο τις ανησυχίες για τη διάδοση πυρηνικών τεχνολογιών στη Μέση Ανατολή. Ο Mark Hibbs, ανώτερος συνεργάτης του Carnegie Endowment for International Peace, υπογράμμισε τη σημασία της διαφάνειας και της συνεχούς διεθνούς επιτήρησης στην περιοχή, επισημαίνοντας ότι ο εντοπισμός τόσο μεγάλης ποσότητας μη δηλωμένου υλικού δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς για τον κίνδυνο πυρηνικής διάδοσης.
Από την πλευρά του, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος του Ισραήλ, Eylon Levy, επανέλαβε τη θέση της ισραηλινής κυβέρνησης ότι η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να διασφαλίσει πως οποιαδήποτε πυρηνική δραστηριότητα στη Συρία παραμένει αποκλειστικά ειρηνική και υπό καθεστώς πλήρους διαφάνειας.
www.worldenergynews.gr
