Για δεκαετίες οι καρχαρίες θεωρούνταν οι μοναχικοί κυνηγοί των θαλασσών: αθόρυβοι, ανεξάρτητοι και απομονωμένοι θηρευτές που κινούνταν μόνο με βάση το ένστικτο. Όμως μια νέα, πολυετής επιστημονική μελέτη έρχεται να ανατρέψει αυτή την εικόνα με μια εντυπωσιακή αποκάλυψη: οι καρχαρίες-ταύροι έχουν κοινωνικές σχέσεις και μάλιστα φαίνεται πως επιλέγουν συγκεκριμένους «φίλους».
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αυτά τα πανίσχυρα αρπακτικά δεν συγκεντρώνονται τυχαία. Επιλέγουν με ποιους θα κολυμπήσουν, ποιους θα ακολουθήσουν και με ποιους θα παραμείνουν κοντά για μεγάλα χρονικά διαστήματα - μια συμπεριφορά που θυμίζει περισσότερο κοινωνική ζωή παρά μοναχικό κυνήγι.
Έξι χρόνια παρατήρησης αποκάλυψαν κρυφές φιλίες στον βυθό
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Shark Reef Marine Reserve, έναν από τους σημαντικότερους τόπους παρατήρησης καρχαριών στον κόσμο. Για έξι χρόνια οι επιστήμονες παρακολούθησαν 184 καρχαρίες-ταύρους διαφορετικών ηλικιών, καταγράφοντας τις κινήσεις και τις αλληλεπιδράσεις τους.
Η ομάδα, με ερευνητές από το University of Exeter, το University of Lancaster, το Fiji Shark Lab και το Beqa Adventure Divers, ανακάλυψε ότι οι καρχαρίες παρουσίαζαν «ενεργές κοινωνικές προτιμήσεις».
Με απλά λόγια, δεν κολυμπούσαν απλώς δίπλα σε όποιον βρισκόταν κοντά τους. Διάλεγαν συγκεκριμένα άτομα.
Οι καρχαρίες έχουν «κολλητούς» όπως και οι άνθρωποι
Η επικεφαλής της μελέτης, Natasha D. Marosi, εξήγησε ότι οι καρχαρίες εμφανίζουν συμπεριφορές που θυμίζουν τις ανθρώπινες κοινωνικές σχέσεις.
Όπως οι άνθρωποι δημιουργούν κύκλους γνωριμιών, στενές φιλίες αλλά και αποφεύγουν ορισμένα άτομα, έτσι φαίνεται να κάνουν και οι καρχαρίες-ταύροι.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν:
- καρχαρίες που επέλεγαν επανειλημμένα τους ίδιους συντρόφους κολύμβησης,
- ζευγάρια που κινούνταν παράλληλα στο νερό,
- συμπεριφορές «οδηγού-ακολούθου», όπου ένας καρχαρίας ακολουθούσε έναν άλλον,
- σταθερές κοινωνικές ομάδες που διατηρούνταν στον χρόνο.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν ο ενήλικος καρχαρίας Chunky, που παρατηρήθηκε να κολυμπά παράλληλα με τη νεότερη θηλυκή Lady Lazarus - μια εικόνα που έδειξε στους ερευνητές ότι οι σχέσεις αυτές δεν είναι τυχαίες.
Οι ενήλικοι καρχαρίες είναι οι «κοινωνικοί πυρήνες»
Η ηλικία φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στην κοινωνική ζωή των καρχαριών.
Οι ενήλικοι καρχαρίες ήταν οι πιο κοινωνικά δραστήριοι, δημιουργώντας περισσότερους δεσμούς, κυρίως με άλλα άτομα παρόμοιου μεγέθους.
Αντίθετα, οι πολύ ηλικιωμένοι καρχαρίες και οι νεότεροι είχαν λιγότερες κοινωνικές επαφές.
Ο καθηγητής Darren Croft από το Centre for Research in Animal Behaviour του Πανεπιστημίου του Exeter σημείωσε ότι η μελέτη δείχνει πως οι κοινωνικές ζωές των καρχαριών είναι πολύ πιο σύνθετες από όσο πιστεύαμε.
Γιατί οι καρχαρίες χρειάζονται φίλους;
Η κοινωνικότητα μπορεί να προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα επιβίωσης.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι κοινωνικές σχέσεις ίσως βοηθούν τους καρχαρίες:
- να μαθαίνουν νέες τεχνικές εύρεσης τροφής,
- να εντοπίζουν καλύτερα περιοχές με θηράματα,
- να βρίσκουν πιθανούς συντρόφους,
- να αποφεύγουν επικίνδυνες συγκρούσεις.
Ιδιαίτερα οι μικρότεροι αρσενικοί καρχαρίες φαίνεται πως ωφελούνται από την κοινωνική τους θέση. Καθώς είναι συνήθως μικρότεροι από τα θηλυκά, η ένταξή τους σε ένα κοινωνικό δίκτυο μπορεί να μειώνει τις πιθανότητες επιθετικών συγκρούσεων.
Οι μεγαλύτεροι καρχαρίες απομακρύνονται από την «παρέα»
Ένα ακόμη εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι οι πολύ ηλικιωμένοι καρχαρίες γίνονταν λιγότερο κοινωνικοί.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτά τα ζώα, έχοντας αποκτήσει χρόνια εμπειρίας στο κυνήγι και την αναπαραγωγή, ίσως δεν χρειάζονται πλέον τόσο πολύ την κοινωνική αλληλεπίδραση για να επιβιώσουν.
Αντίθετα, οι νεότεροι καρχαρίες μπορεί να επωφελούνται από την παρουσία μεγαλύτερων ατόμων, μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση και την ένταξη στο κοινωνικό δίκτυο.
Μια νέα εποχή για την προστασία των καρχαριών
Η ανακάλυψη αυτή δεν αλλάζει μόνο την εικόνα που έχουμε για τους καρχαρίες - μπορεί να επηρεάσει και τον τρόπο με τον οποίο τους προστατεύουμε.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η κατανόηση των κοινωνικών τους σχέσεων είναι κρίσιμη για τη διαχείριση των πληθυσμών τους. Αν οι καρχαρίες εξαρτώνται από συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες ή περιοχές, η προστασία αυτών των δεσμών μπορεί να γίνει σημαντικό κομμάτι της διατήρησής τους.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Animal Behaviour με τίτλο «Rolling in the deep: drivers of social preferences and social interactions within a bull shark aggregation in Fiji».
Η εικόνα του καρχαρία ως μοναχικού κυνηγού ίσως ανήκει πλέον στο παρελθόν. Κάτω από την επιφάνεια των ωκεανών φαίνεται πως υπάρχει ένας κόσμος γεμάτος σχέσεις, επιλογές και… φιλίες.
www.worldenergynews.gr
