Ερευνητές εξέτασαν 96 είδη μελισσών και εντόπισαν μαγνητικά σωματίδια στα 74 από αυτά, με ισχυρότερο σήμα στις μεγαλύτερες και πιο κοινωνικές μέλισσες
Σχετικά Άρθρα
Οι μέλισσες-βομβίνοι συγκεντρώνουν έως και 7 φορές περισσότερα τοξικά μέταλλα από τις μέλισσες (sciencedaily.com)
Για δεκαετίες οι επιστήμονες γνώριζαν ότι οι μέλισσες κουβαλούν μέσα τους μικροσκοπικά ίχνη σιδήρου. Όμως κανείς δεν μπορούσε να απαντήσει στο μεγάλο ερώτημα: ήταν αυτό ένα παράξενο χαρακτηριστικό μόνο της γνωστής μέλισσας του μελιού ή ένα αρχαίο «μυστικό» ολόκληρης της οικογένειας;
Μια νέα μελέτη έρχεται να ανατρέψει τα δεδομένα. Ερευνητές πήραν 96 διαφορετικά είδη μελισσών, άλεσαν αποξηραμένα δείγματα από μουσειακές συλλογές και τα πέρασαν από ειδικά όργανα μέτρησης μαγνητικών ιδιοτήτων. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: 74 από τα 96 είδη εμφάνισαν μαγνητικά σωματίδια στο σώμα τους.
Η ανακάλυψη δεν αποδεικνύει ακόμη ότι οι μέλισσες «βλέπουν» το μαγνητικό πεδίο της Γης. Αποκαλύπτει όμως ότι αυτό το παράξενο χαρακτηριστικό είναι πολύ πιο διαδεδομένο απ’ όσο φανταζόταν η επιστήμη.
Από τη μέλισσα του μελιού σε ολόκληρο τον κόσμο των μελισσών
Η πρώτη ένδειξη ότι οι μέλισσες έχουν μαγνητικές ιδιότητες εμφανίστηκε ήδη από τη δεκαετία του 1970. Οι επιστήμονες είχαν παρατηρήσει ότι οι κοινές μέλισσες μπορούσαν να διατηρούν ένα μικρό «μαγνητικό αποτύπωμα», γνωστό ως μαγνητική παραμένουσα κατάσταση.
Αργότερα εντοπίστηκαν μαγνητικά υλικά, κυρίως μαγνητίτης - ένα οξείδιο του σιδήρου - στην περιοχή της κοιλιάς τους. Το εύρημα δημιούργησε την υποψία ότι ίσως εμπλέκονται σε έναν ιδιαίτερο μηχανισμό προσανατολισμού.
Όμως υπήρχε ένα μεγάλο κενό: είχαν εξεταστεί ελάχιστα είδη. Μέχρι πρόσφατα, τα δεδομένα αφορούσαν περίπου πέντε είδη μέσα σε μια οικογένεια που αριθμεί περισσότερα από 20.000.
Το ερώτημα παρέμενε ανοιχτό: ήταν η μαγνητικότητα ένα «προνόμιο» της μέλισσας του μελιού ή ένα χαρακτηριστικό που υπάρχει βαθιά στην εξελικτική ιστορία των μελισσών;
Η επιστήμη μέσα από τα μουσειακά συρτάρια
Για να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, οι ερευνητές στράφηκαν σε κάτι απρόσμενο: παλιές συλλογές εντόμων.
Δείγματα από μουσεία, αποθηκευμένα για χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες, έγιναν αντικείμενο μιας πρωτοποριακής ανάλυσης. Κάθε μέλισσα μετατράπηκε σε λεπτή σκόνη ώστε οι επιστήμονες να μπορούν να μετρήσουν με ακρίβεια το μαγνητικό της σήμα.
Το ειδικό όργανο που χρησιμοποιήθηκε, ο μαγνητόμετρος, είναι παρόμοιο με εκείνα που χρησιμοποιούν οι γεωλόγοι για να ανιχνεύουν σιδηρούχα ορυκτά στα πετρώματα.
Η διαδικασία αποκάλυψε κάτι εντυπωσιακό: το φαινόμενο δεν περιοριζόταν σε ένα συγκεκριμένο είδος ή τρόπο ζωής.
Μεγαλύτερες και κοινωνικές μέλισσες είχαν το ισχυρότερο σήμα
Παρότι η παρουσία μαγνητικών σωματιδίων εμφανίστηκε σε πολλές διαφορετικές ομάδες, η ένταση του σήματος δεν ήταν ίδια παντού.
Οι μεγαλύτερες μέλισσες παρουσίασαν ισχυρότερη μαγνητική υπογραφή από τις μικρότερες. Επίσης, οι κοινωνικές μέλισσες - εκείνες που ζουν σε οργανωμένες αποικίες - είχαν γενικά υψηλότερα επίπεδα από τις μοναχικές.
Αυτό δημιουργεί νέα ερωτήματα.
Μήπως οι μέλισσες που ταξιδεύουν περισσότερο για τροφή χρειάζονται έναν πιο ακριβή μηχανισμό προσανατολισμού; Μήπως η ζωή σε σύνθετες κοινωνίες δημιούργησε μεγαλύτερη ανάγκη για αξιόπιστη επιστροφή στη φωλιά;
Οι επιστήμονες όμως προειδοποιούν ότι οι συσχετίσεις δεν αποτελούν απόδειξη αιτίας.
Ο μαγνητίτης δεν σημαίνει αυτόματα «μαγνητική όραση»
Εδώ βρίσκεται το πιο σημαντικό σημείο της έρευνας.
Το γεγονός ότι ένα ζώο έχει μαγνητικά σωματίδια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μπορεί να αντιλαμβάνεται το μαγνητικό πεδίο της Γης.
Πολλά ζώα διαθέτουν σίδηρο στο σώμα τους για διαφορετικούς βιολογικούς λόγους. Για να αποδειχθεί πραγματική μαγνητοϋποδοχή, χρειάζονται πειράματα σε ζωντανά έντομα, με ελεγχόμενες συνθήκες και συμπεριφορικές δοκιμές.
Οι ερευνητές παραμένουν ιδιαίτερα προσεκτικοί. Το εύρημα δείχνει ότι υπάρχει το «υλικό», όχι ότι έχει αποδειχθεί η λειτουργία.
Όχι μεταναστευτικός χάρτης - αλλά ένας μικρός οδηγός επιστροφής
Η εικόνα που έρχεται στο μυαλό πολλών ανθρώπων είναι ένα ζώο που διασχίζει ηπείρους χρησιμοποιώντας το μαγνητικό πεδίο της Γης, όπως ορισμένα πουλιά ή θαλάσσιες χελώνες.
Όμως οι επιστήμονες θεωρούν πιθανότερο ένα πολύ πιο καθημερινό σενάριο.
Η μαγνητική αίσθηση των μελισσών ίσως λειτουργεί σε μικρές αποστάσεις: σε μια πτήση αναζήτησης τροφής, στην επιστροφή στη φωλιά ή στον εντοπισμό της σωστής θέσης μέσα σε ένα περίπλοκο περιβάλλον.
Για ένα έντομο που πετά καθημερινά μακριά από την κυψέλη ή τη φωλιά του, ακόμη και μια μικρή βοήθεια στον προσανατολισμό μπορεί να έχει τεράστια αξία.
Ένα αρχαίο μυστικό που περιμένει ακόμη εξήγηση
Η νέα έρευνα αλλάζει τη συζήτηση γύρω από τις μέλισσες. Δεν δείχνει ότι ανακαλύφθηκε ένα ολοκληρωμένο «μαγνητικό GPS» μέσα στο σώμα τους.
Δείχνει όμως κάτι εξίσου συναρπαστικό: ότι η παρουσία μαγνητικών υλικών είναι πιθανότατα ένα πολύ παλιό και ευρέως διατηρημένο χαρακτηριστικό στον κόσμο των εντόμων.
Μέλισσες, σφήκες, σκαθάρια και μύγες φαίνεται να κουβαλούν μέσα τους ένα μικροσκοπικό ίχνος από τον ίδιο τον πλανήτη.
Το τι ακριβώς κάνουν με αυτό το ίχνος παραμένει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα άλυτα μυστήρια της βιολογίας.
www.worldenergynews.gr
