Η συμφωνία Ελλάδας-Ισραήλ για την "Ασπίδα του Αχιλλέα" είναι μία από τις μεγαλύτερες συμφωνίες προμήθειας αμυντικού εξοπλισμού στην ιστορία και των δύο χωρών, σύμφωνα με το POLITICO. Η συμφωνία ύψους 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, θα παρέχει ένα σύνολο ισραηλινών τεχνολογιών για την προστασία της Ελλάδας από ένα ευρύ φάσμα απειλών, συμπεριλαμβανομένων πυραύλων, αεροσκαφών και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Αποτελεί, επίσης, το πιο πρόσφατο κεφάλαιο στις αυξανόμενες σχέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και του ισραηλινού αμυντικού τομέα.
Η εξάρτηση της Ευρώπης
Στη βιασύνη της να επανεξοπλιστεί, η Ευρώπη έχει βασιστεί σε μεγάλο βαθμό στις ΗΠΑ για όπλα, άρματα μάχης και αεροσκάφη. Ωστόσο, για πολλά από τα λιγότερο "ορατά" συστήματα που βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο της σύγχρονης ασφάλειας - αισθητήρες, συστήματα αναχαίτισης, τεχνολογία επιτήρησης - οι κυβερνήσεις στρέφονται όλο και περισσότερο προς το Ισραήλ.
Αυτή η εξάρτηση βαθαίνει, καθώς η σχέση της Ευρώπης με το Ισραήλ γίνεται πιο τεταμένη.
"Κοιτάζοντας αυτή τη στιγμή τις σχέσεις μας με την ΕΕ, ναι, υπάρχουν προκλήσεις", δήλωσε ο Avi Nir-Feldklein, πρέσβης του Ισραήλ στην ΕΕ. "Αλλά όταν κοιτάζει κανείς τι κάνουμε σε διμερές επίπεδο με τα κράτη-μέλη της ΕΕ, η εποικοδομητική, πρακτική συνεργασία είναι εντατική και ακμάζουσα".
Είναι δύσκολο να σχηματιστεί μια πλήρης εικόνα για τον ρόλο του Ισραήλ στην ευρωπαϊκή άμυνα, σημειώνει το POLITICO. Πολλές συμβάσεις δεν δημοσιοποιούνται για λόγους εθνικής ασφάλειας, ενώ ορισμένες ισραηλινές εταιρείες δραστηριοποιούνται μέσω ευρωπαϊκών θυγατρικών. Ωστόσο, δεκάδες καταχωρίσεις στη βάση δεδομένων ευρωπαϊκών διαγωνισμών δείχνουν ότι οι ισραηλινές εταιρείες γίνονται οι βασικοί προμηθευτές για στρατιωτικές επικοινωνίες, επιτήρηση και ηλεκτρονικό πόλεμο.
Πολλές από τις δημόσιες συμβάσεις — συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής συμφωνίας — ανατέθηκαν απευθείας σε ισραηλινές εταιρείες χωρίς να ανοίξει το έργο σε ανταγωνιστικές προσφορές, όπως προκρίνει το δίκαιο της ΕΕ, σύμφωνα με τις προκηρύξεις των διαγωνισμών.
Στην ΕΕ, οι απευθείας αναθέσεις επιτρέπονται μόνο σε περιορισμένες περιπτώσεις — για παράδειγμα, σε περιπτώσεις πραγματικής τεχνικής αποκλειστικότητας ή σε περιπτώσεις που αφορούν συγκεκριμένα ζητήματα εθνικής ασφάλειας. Το μοτίβο αυτό έχει σημασία διότι οι απευθείας αναθέσεις μπορούν να βαθύνουν την εξάρτηση, καθώς οι κυβερνήσεις εγκλωβίζονται σε έναν συγκεκριμένο προμηθευτή. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε τον Ιανουάριο του 2025 ότι τα εξαιρετικά εξειδικευμένα συστήματα μπορούν να "κλειδώσουν" έναν αγοραστή, εάν είναι σχεδιασμένα με τρόπους που μόνο ο αρχικός προμηθευτής μπορεί να συντηρήσει ή να αναβαθμίσει.
Τα πλεονεκτήματα του Ισραήλ
Το πλεονέκτημα του Ισραήλ ξεκινά από τον στρατό του. Νέοι μηχανικοί υπηρετούν σε ελίτ μονάδες στον τομέα των πληροφοριών και του κυβερνοχώρου, όπου εργάζονται πάνω σε πραγματικές απειλές ασφαλείας. Μετά την αποχώρησή τους από τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις (IDF), πολλοί εντάσσονται σε αμυντικές εταιρείες ή ιδρύουν start-ups.
Οι τρεις κορυφαίες αμυντικές εταιρείες του Ισραήλ — η Israel Aerospace Industries, η Rafael Advanced Defense Systems και η Elbit Systems — είτε είναι κρατικές είτε διατηρούν θεσμικούς δεσμούς με το ισραηλινό αμυντικό κατεστημένο, με ανώτερες στρατιωτικές προσωπικότητες στις δομές διακυβέρνησής τους.
"Το Ισραήλ αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα του πώς οι αμυντικές ή ιδιωτικές εταιρείες είναι τόσο καλά 'ενσωματωμένες'", δήλωσε ο Kaupo Rosin, επικεφαλής της υπηρεσίας εξωτερικών πληροφοριών της Εσθονίας. "Και αυτό τις καθιστά πολύ ικανές".
Ο ευρύτερος τομέας ασφάλειας του Ισραήλ έχει επίσης γίνει μαγνήτης επενδύσεων: Οι εταιρείες του προσελκύουν σχεδόν το ένα τέταρτο των παγκόσμιων επενδύσεων στον κυβερνοχώρο, σύμφωνα με έκθεση του 2025 της Αρχής Καινοτομίας του Ισραήλ, με την εξαγορά της ισραηλινής start-up Wiz από τη Google έναντι 32 δισεκατομμυρίων δολαρίων φέτος να υπογραμμίζει την ελκυστικότητα του κλάδου.
Πολιτικές αντιδράσεις
Οι επικριτές προειδοποιούν ότι η Ευρώπη ενδέχεται να δημιουργεί μια νέα εξάρτηση τη στιγμή ακριβώς που ισχυρίζεται ότι επιδιώκει μεγαλύτερη αυτονομία, την ίδια ώρα που οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή δοκιμάζουν τις σχέσεις με το Ισραήλ.
Οι πολιτικές αντιδράσεις ελάχιστα επηρεάζουν τις συμφωνίες. Τον Ιανουάριο, η Γερμανία και το Ισραήλ υπέγραψαν μνημόνιο για την ανάπτυξη ενός "cyber dome" με ισραηλινή τεχνολογία σε γερμανικό έδαφος. Έναν μήνα αργότερα, το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος εγκαινίασαν στη Λευκωσία ένα Κοινό Κέντρο Αριστείας για την Κυβερνοασφάλεια στη Θάλασσα.
Η Ελλάδα, από την πλευρά της, σημειώνει το POLITICO, προσπάθησε να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισραήλ. Στη συμφωνία για την Ασπίδα του Αχιλλέα, ο ελληνικός στρατός φρόντισε να επιμείνει στην πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα του συστήματος, ώστε να μπορεί να συντηρεί και να αναβαθμίζει την τεχνολογία.
Το να γίνουμε "όμηροι", ακόμα και της πιο φιλικής ξένης χώρας ή συμμάχου, είναι απολύτως αδύνατον, δήλωσε ο Έλληνας Υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας τον Ιούλιο.
Σχετικά με την κριτική ότι η Ευρώπη χρησιμοποιεί τεχνολογία που έχει δοκιμαστεί σε Παλαιστίνιους, σημείωσε ότι οι κυβερνήσεις επενδύουν κυρίως σε "πολύ εξειδικευμένο λογισμικό και σετ αισθητήρων" που θα χρησιμοποιηθούν αμυντικά.
www.worldenergynews.gr
