Η Σοβιετική Ένωση υπήρξε πρωτοπόρος στην αμυντική τεχνολογία, προκαλώντας ανησυχία στις ΗΠΑ καθ' όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου
Ο Ψυχρός Πόλεμος δεν αποτέλεσε μόνο μια σύγκρουση στρατιωτικής ισχύος, αλλά και έναν πρωτοφανή ανταγωνισμό τεχνολογικής και μηχανικής καινοτομίας. Η Σοβιετική Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες αναζητούσαν πυραυλικά συστήματα που θα μπορούσαν να διανύουν μεγαλύτερες αποστάσεις, να αντιδρούν ταχύτερα και να επιτυγχάνουν υψηλότερη ακρίβεια ακόμη και στις πιο απαιτητικές συνθήκες.
Η προσπάθεια αυτή επιτάχυνε την ανάπτυξη τεχνολογιών στην πρόωση, την πλοήγηση, τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, τα υλικά και τον σχεδιασμό αεροδιαστημικών κατασκευών. Ορισμένα από τα πυραυλικά συστήματα που δημιουργήθηκαν για στρατιωτικούς σκοπούς απέκτησαν στη συνέχεια μια δεύτερη ζωή, καθώς αποτέλεσαν τη βάση για πυραύλους-φορείς που έστειλαν δορυφόρους και ανθρώπους στο Διάστημα.
1. R-7 Semyorka
Ο σοβιετικός R-7 αποτέλεσε τον πρώτο διηπειρωτικό βαλλιστικό πύραυλο στον κόσμο που ολοκλήρωσε επιτυχημένη πτήση, το 1957. Σχεδιάστηκε υπό την καθοδήγηση του Σεργκέι Κορολιόφ και βασιζόταν σε έναν κεντρικό πυρήνα που περιβαλλόταν από τέσσερις βοηθητικούς πυραύλους, οι οποίοι παρείχαν την απαιτούμενη ώση για την κάλυψη διηπειρωτικών αποστάσεων.
Μία από τις ιδιαιτερότητες του σχεδιασμού του ήταν ότι όλοι οι βασικοί κινητήρες ενεργοποιούνταν πριν από την απογείωση, περιορίζοντας την ανάγκη εκκίνησης κινητήρων κατά τη διάρκεια της πτήσης.
Η τροποποιημένη έκδοση του R-7 χρησιμοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 1957 για την εκτόξευση του Sputnik 1, ενώ η ίδια βασική σχεδιαστική φιλοσοφία εξελίχθηκε αργότερα στους φορείς που έστειλαν στο Διάστημα τα σοβιετικά σκάφη Vostok, Voskhod και Soyuz.
2. SM-65 Atlas
Ο αμερικανικός SM-65 Atlas σχεδιάστηκε με βασική προτεραιότητα τη δραστική μείωση του βάρους. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν λεπτότοιχες δεξαμενές καυσίμου από ανοξείδωτο χάλυβα, των οποίων η ακαμψία εξαρτιόταν από την εσωτερική πίεση.
Αυτό σήμαινε ότι το κέλυφος του πυραύλου μπορούσε να παραμορφωθεί ή ακόμη και να καταρρεύσει εάν δεν διατηρούνταν επαρκής πίεση στο εσωτερικό του.
Ο Atlas διέθετε επίσης μια ασυνήθιστη διάταξη πρόωσης «ενάμισι σταδίου». Και οι τρεις βασικοί κινητήρες ξεκινούσαν πριν από την εκτόξευση, ενώ κατά την πτήση οι δύο εξωτερικοί κινητήρες απορρίπτονταν και ο κεντρικός κινητήρας συνέχιζε τη λειτουργία του.
Η τεχνολογία του Atlas μεταφέρθηκε αργότερα στο διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ και μια μετασκευασμένη έκδοση χρησιμοποιήθηκε για την εκτόξευση του Τζον Γκλεν σε τροχιά.
3. Polaris A-1
Ο Polaris A-1 άλλαξε τα δεδομένα στον τομέα της στρατηγικής αποτροπής, μετατρέποντας τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια σε κινητές πλατφόρμες εκτόξευσης βαλλιστικών πυραύλων.
Τον Ιούλιο του 1960, το USS George Washington πραγματοποίησε επιτυχημένη εκτόξευση πυραύλων Polaris ενώ βρισκόταν σε κατάδυση στα ανοιχτά της Φλόριντα.
Η ανάπτυξή του απαίτησε λύσεις σε ιδιαίτερα σύνθετα τεχνικά προβλήματα. Ο πύραυλος έπρεπε να μπορεί να παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα σε υποβρύχιο περιβάλλον, να εκτοξεύεται από σφραγισμένο σωλήνα και να διασχίζει πρώτα το νερό προτού ξεκινήσει την κανονική πτήση του.
Η χρήση δύο σταδίων στερεού καυσίμου περιόρισε την ανάγκη για πολύπλοκες διαδικασίες ανεφοδιασμού πριν από την εκτόξευση και δημιούργησε την τεχνολογική βάση για τις μεταγενέστερες οικογένειες Poseidon και Trident.
4. LGM-30 Minuteman
Ο Minuteman έφερε μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας των διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων, συνδυάζοντας την πρόωση στερεού καυσίμου με εξαιρετικά αυτοματοποιημένα συστήματα ελέγχου εκτόξευσης.
Τα τρία στάδια στερεού καυσίμου επέτρεπαν στον πύραυλο να παραμένει αποθηκευμένος μέσα σε υπόγειο σιλό και να βρίσκεται σε κατάσταση άμεσης ετοιμότητας, χωρίς τις χρονοβόρες διαδικασίες ανεφοδιασμού που απαιτούσαν παλαιότερα συστήματα υγρών καυσίμων.
Ο Minuteman ενσωμάτωνε επίσης έναν μικρό ψηφιακό υπολογιστή συνδεδεμένο με σύστημα αδρανειακής καθοδήγησης.
Η ανάπτυξή του έδωσε ώθηση στην εξέλιξη των ηλεκτρονικών στερεάς κατάστασης, της μικροϋπολογιστικής, των αυτοματοποιημένων διαγνωστικών συστημάτων και των κινητήρων στερεού καυσίμου που μπορούσαν να παραμένουν ανενεργοί για χρόνια και να λειτουργούν αξιόπιστα όταν απαιτούνταν.
5. AIM-9 Sidewinder
Ο AIM-9 Sidewinder απέδειξε ότι ένα σύστημα καθοδήγησης δεν χρειαζόταν απαραίτητα πολύπλοκους μηχανισμούς για να είναι αποτελεσματικό.
Αναπτύχθηκε στις εγκαταστάσεις του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στο China Lake και χρησιμοποιούσε παθητικό αισθητήρα υπερύθρων, ο οποίος εντόπιζε τη θερμική ακτινοβολία ενός αεροσκάφους και επέτρεπε στον πύραυλο να το ακολουθεί χωρίς συνεχή καθοδήγηση από τον πιλότο.
Ιδιαίτερα ευρηματικό ήταν το σύστημα των rolleron, μικρών οδοντωτών τροχών που ήταν τοποθετημένοι στα πίσω πτερύγια. Η ροή του αέρα τους έθετε σε περιστροφή, με αποτέλεσμα να λειτουργούν ως γυροσκόπια και να περιορίζουν τις ανεπιθύμητες περιστροφές του πυραύλου χωρίς την ανάγκη σύνθετων ενεργών μηχανισμών.
Παράλληλα, η αρθρωτή κατασκευή του Sidewinder διευκόλυνε σημαντικά τις μεταγενέστερες αναβαθμίσεις του συστήματος.
6. Titan II
Ο Titan II ήταν ένας αμερικανικός διηπειρωτικός βαλλιστικός πύραυλος δύο σταδίων, ο οποίος χρησιμοποιούσε αποθηκεύσιμα υπεργολικά καύσιμα. Τα συγκεκριμένα προωθητικά αναφλέγονταν αυτόματα όταν έρχονταν σε επαφή μεταξύ τους.
Παρά την εξαιρετικά τοξική και επικίνδυνη φύση τους, τα καύσιμα αυτά επέτρεπαν στον πύραυλο να παραμένει ανεφοδιασμένος για μεγάλο χρονικό διάστημα και να εκτοξεύεται ταχύτερα σε σχέση με συστήματα που χρησιμοποιούσαν κρυογενικά καύσιμα.
Η τεχνολογία του Titan II πέρασε στη συνέχεια από το στρατιωτικό στο διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ. Η NASA μετέτρεψε τον πύραυλο στον φορέα εκτόξευσης του προγράμματος Gemini, μειώνοντας τους κραδασμούς και προσθέτοντας συστήματα προστασίας για τους αστροναύτες.
Από το 1964 έως το 1966, οι εκτοξεύσεις των αποστολών Gemini απέδειξαν στην πράξη τεχνικές όπως η συνάντηση διαστημοπλοίων σε τροχιά, η πρόσδεση και οι διαστημικοί περίπατοι, τεχνολογίες που αποτέλεσαν προϋπόθεση για το πρόγραμμα Apollo και την προσελήνωση.
7. BGM-109 Tomahawk
Ο BGM-109 Tomahawk συνδύασε στοιχεία της αεροπορικής σχεδίασης με τη συμπαγή κατασκευή ενός πυραύλου που μπορούσε να εκτοξευθεί από πλοία και υποβρύχια.
Μετά την εκτόξευση, ο αρχικός προωθητικός κινητήρας αποσπώταν, τα πτερύγια ξεδιπλώνονταν και ένας μικρός στροβιλοκινητήρας αναλάμβανε την πρόωση, επιτρέποντας στον πύραυλο να πραγματοποιεί παρατεταμένη πτήση σε χαμηλό ύψος.
Το σύστημα Terrain Contour Matching συνέκρινε τις μετρήσεις του ραντάρ για το ανάγλυφο του εδάφους με αποθηκευμένους χάρτες υψομέτρων, επιτρέποντας στον πύραυλο να υπολογίζει τη θέση του χωρίς να απαιτείται συνεχής εξωτερική καθοδήγηση.
Οι μεταγενέστερες εκδόσεις απέκτησαν ακόμη πιο εξελιγμένα συστήματα καθοδήγησης, μεταξύ άλλων τεχνολογίες αναγνώρισης εικόνας κοντά στον στόχο, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της σύγχρονης αρχιτεκτονικής των αυτόνομων πυραύλων cruise ακριβείας.
Η τεχνολογία που ξεπέρασε το πεδίο της μάχης
Οι επτά αυτοί πύραυλοι αντιπροσωπεύουν διαφορετικές τεχνολογικές απαντήσεις στα σύνθετα προβλήματα που δημιούργησε ο ανταγωνισμός του Ψυχρού Πολέμου.
Η ανάπτυξή τους επιτάχυνε την πρόοδο σε ελαφριές κατασκευές, συστήματα στερεής και υγρής πρόωσης, ψηφιακούς υπολογιστές, αδρανειακή πλοήγηση, αισθητήρες υπερύθρων και αυτόνομα συστήματα καθοδήγησης.
Η κληρονομιά τους δεν περιορίστηκε στα στρατιωτικά προγράμματα. Τεχνολογίες και σχεδιαστικές λύσεις που αναπτύχθηκαν για αυτούς τους πυραύλους πέρασαν σταδιακά στις εκτοξεύσεις δορυφόρων, την επανδρωμένη διαστημική εξερεύνηση και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
www.worldenergynews.gr
