Μέχρι τις 15 Ιουλίου αναμένεται η αναθεώρηση του ΣΕΔΕ (Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών) και η ΕΕ που δουλεύιε πάνω στην απλούστευση του συστήματος και την προσαρμογή του στους νέους κλιματικούς στόχους, ετοιμάζει κι ένα νέο μηχανισμό-ταμείο: το ETS Investment Booster, που θα λειτουργήσει πριν από το 2030 με στόχο να επισπεύσει τις επενδύσεις.
Στόχος της αναθεώρησης του ΣΕΔΕ, είναι να διατηρηθεί ένα προβλέψιμο σήμα τιμής για τον άνθρακα, να ενισχυθούν οι επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια και στη βιομηχανική απανθρακοποίηση, αλλά και να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για τους κλάδους που υπάγονται στο σύστημα. Έτσι στο στόχαστριο έχουν μπει και οι εκπομπές των αερομεταφορών…
Σύμφωνα με report της Platts, (S&P Global Energy), η αναθεώρηση θα κινηθεί γύρω από τρεις βασικούς άξονες:
-Πρώτον, τη διατήρηση της ισχύος της αγοράς άνθρακα και του σήματος τιμών ως εργαλείου που κατευθύνει τις επενδύσεις,
-Δεύτερον, την απλούστευση του συστήματος ώστε να μειωθεί το διοικητικό βάρος για επιχειρήσεις και φορείς,
-Τρίτον, την προσαρμογή του ΣΕΔΕ στους κλιματικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2040 και το 2050, με τρόπο που να επιτρέπει μια πιο ομαλή και σταδιακή πορεία μείωσης των εκπομπών.
Η Επιτροπή αναφέρεται πως εξετάζει μεταξύ άλλων, απλούστερες διαδικασίες παρακολούθησης, αναφοράς και επαλήθευσης για τις εκπομπές της ναυτιλίας, καθώς και πιο απλές υποχρεώσεις αναφοράς για τις αεροπορικές εταιρείες.
Προς συζήτηση είναι και η πιθανή ένταξη των τεχνολογιών απομάκρυνσης άνθρακα στο ΣΕΔΕ, καθώς και η αναθεώρηση του Αποθεματικού Σταθερότητας της Αγοράς, του μηχανισμού που ρυθμίζει την ισορροπία προσφοράς και ζήτησης στα ευρωπαϊκά δικαιώματα εκπομπών.
Ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Συνοχή και τις Μεταρρυθμίσεις, Ραφαέλε Φίτο, δήλωσε ότι οι συζητήσεις ήταν εποικοδομητικές και ότι η Επιτροπή εργάζεται με ορίζοντα την προθεσμία της 15ης Ιουλίου, οπότε αναμένεται η πρόταση για την αναθεώρηση του ΣΕΔΕ.
Οι δωρεάν κατανομές
Ένα από τα κεντρικά ζητήματα είναι οι δωρεάν κατανομές δικαιωμάτων εκπομπών. Η Επιτροπή φαίνεται να εξετάζει τη δυνατότητα να συνδεθούν πιο καθαρά με τις απαραίτητες επενδύσεις στην Ευρώπη. Με απλά λόγια, οι δωρεάν άδειες ρύπων δεν θα αντιμετωπίζονται μόνο ως μέτρο προστασίας της βιομηχανίας από το υψηλό κόστος άνθρακα, αλλά και ως εργαλείο που θα πρέπει να συνοδεύεται από επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες και μείωση εκπομπών.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Επιτροπή αναφέρει ότι σημαντικό μέρος των εσόδων από το ΣΕΔΕ θα πρέπει να κατευθυνθεί στην καινοτομία, στις καθαρές τεχνολογίες και στη βιομηχανική απανθρακοποίηση. Το Ταμείο Καινοτομίας θα συνεχίσει να στηρίζει τις πρώτες εμπορικές εφαρμογές νέων τεχνολογιών, ενώ συμπληρωματικό ρόλο θα έχει η Τράπεζα Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης, με χρηματοδότηση 100 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο του μελλοντικού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας.
Η Επιτροπή σχεδιάζει επίσης έναν νέο μηχανισμό, το ETS Investment Booster, ο οποίος θα λειτουργήσει πριν από το 2030 με στόχο να επισπεύσει τις επενδύσεις. Παράλληλα, τα κράτη μέλη θα κληθούν να διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος των εθνικών εσόδων τους από το ΣΕΔΕ σε επενδύσεις για την απανθρακοποίηση των κλάδων που καλύπτονται από το σύστημα.
Για τα κράτη μέλη με χαμηλότερα εισοδήματα, η Επιτροπή αναφέρει ότι θα συνεχιστούν οι μηχανισμοί αλληλεγγύης, όπως η ανακατανομή του 10% των εσόδων από τους πλειστηριασμούς, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και η εγγυημένη πρόσβαση στο νέο επενδυτικό εργαλείο του ΣΕΔΕ. Στόχος είναι να στηριχθεί ο εκσυγχρονισμός των ενεργειακών συστημάτων τους και να επιταχυνθεί ο βιομηχανικός μετασχηματισμός.
Η αγορά άνθρακα της ΕΕ έχει βρεθεί στο επίκεντρο της συζήτησης για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026 αυξήθηκαν οι πολιτικές πιέσεις, κυρίως λόγω των επιπτώσεων του κόστους άνθρακα στη βαριά βιομηχανία και στη μεταποίηση. Αυτές οι πιέσεις συνέβαλαν στη μεγάλη πτώση των τιμών των δικαιωμάτων εκπομπών, που από επίπεδα κοντά στα 93 ευρώ ανά τόνο ισοδυνάμου CO2 στα μέσα Ιανουαρίου υποχώρησαν σχεδόν κατά 30 ευρώ έως τα μέσα Μαρτίου.
Από τον Μάρτιο και μετά, όμως, οι τιμές ανέκαμψαν, καθώς η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι θα αντιμετωπίσει τις ανησυχίες της βιομηχανίας στην πρόταση του Ιουλίου. Η αναθεώρηση αναμένεται να αγγίξει κρίσιμα σημεία της αρχιτεκτονικής της αγοράς άνθρακα, όπως την πορεία των δωρεάν δικαιωμάτων για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, τους μηχανισμούς προσφοράς και ζήτησης και την πιθανή επέκταση του συστήματος σε περισσότερους τομείς.
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί η αεροπορία. Η Επιτροπή τονίζει ότι όλοι οι τομείς που υπάγονται στο ΣΕΔΕ πρέπει να συμβάλλουν δίκαια στους κλιματικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η εφαρμογή ουσιαστικού σήματος τιμής άνθρακα στο μερίδιο των εκπομπών που αναλογεί στην ΕΕ από πτήσεις εκτός Ευρώπης.
Το ενδεχόμενο επέκτασης του ΣΕΔΕ στις αναχωρούσες διεθνείς πτήσεις έχει ήδη τεθεί σε προηγούμενες διαβουλεύσεις της Επιτροπής. Ο κλάδος των αερομεταφορών αντιδρά, επικαλούμενος διοικητικά εμπόδια και κίνδυνο επικάλυψης με άλλες υποχρεώσεις. Από την άλλη πλευρά, υποστηρίζεται ότι μεγάλο μέρος των εκπομπών που συνδέονται με την ευρωπαϊκή αεροπορία παραμένει σήμερα εκτός ΣΕΔΕ και ότι η εξάρτηση από το διεθνές σύστημα CORSIA δεν επαρκεί.
Το CORSIA είναι το παγκόσμιο σύστημα αντιστάθμισης και μείωσης εκπομπών άνθρακα για τη διεθνή αεροπορία, το οποίο λειτουργεί υπό τον ΟΗΕ και τον Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας. Η Platts αποτίμησε στις 9 Ιουνίου τις πιστώσεις που είναι επιλέξιμες για το CORSIA στα 9,90 δολάρια ανά τόνο ισοδυνάμου CO2, στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του 2024.
Αντίθετα, τα ευρωπαϊκά δικαιώματα εκπομπών κινούνται σε πολύ υψηλότερα επίπεδα. Η τελευταία αξιολόγηση της Platts για το συμβόλαιο αναφοράς του πλησιέστερου Δεκεμβρίου ήταν στα 76,10 ευρώ ανά τόνο ισοδυνάμου CO2, ή 87,92 δολάρια, στις 9 Ιουνίου.
www.worldenergynews.gr
