Διαταραχή του εφοδιασμού κι όχι απλώς ένα γεγονός αύξησης των τιμών, είναι το τρέχον ενεργειακό σοκ κατά την άποψη της Allianz, σε ανάλυσή της με τίτλο «την πρώτη φορά δαγκωμένος, τη δεύτερη φορά προσεκτικός». Στην ανάλυση τονίζει ότι η Ασία κινδυνεύει περισσότερο ,και οι φτωχές χώρες της ηπείρου έχουν πάρει μεγάλα περιοριστικά μέτρα για τη μείωση της κατανάλωσης.
Στην Ευρώπη, δόθηκαν επιδοτήσεις και μέτρα στήριξης και παρόλο που απορροφούν αναλογικά και πάλι, το 50% της αύξησης των τιμών όπως και στο προηγούμενο ενεργειακό σοκ του 2022, οι δαπάνες είναι σημαντικά μικρότερες. Κάποιες κυβερνήσεις αφήνουν να περνάει το κόστος στους καταναλωτές.
Η διαφορά είναι στην εμπειρία και διαχείριση του σοκ και στο διαφορετικό μείγμα πρώτης ύλης με το φυσικό αέριο και τις ΑΠΕ, να βοηθούν. Προς το παρόν, το δημοσιονομικό κόστος για τις περισσότερες χώρες είναι αμελητέο, αλλά οι αναδυόμενες χώρες με υψηλή εξάρτηση από τις εισαγωγές ενέργειας, μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης, με δελτίο στα καύσιμα και πρόβλημα στο ισοζύγιο είναι ευάλωτες και εκτεθειμένες.
Συγκεκριμένα η σύνοψη της ανάλυσης αναφέρει:
«Το μπλοκάρισμα των Στενών του Ορμούζ έχει διαταράξει ροές πετρελαίου περίπου 20 εκατ. βαρελιών την ημέρα (περίπου το 1/5 της παγκόσμιας προσφοράς), αφήνοντας ένα καθαρό έλλειμμα σχεδόν 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως, παρά την αναδρομολόγηση, την πρόσθετη προσφορά και τις απελευθερώσεις στρατηγικών αποθεμάτων.
Το χάσμα προσφοράς-ζήτησης «κλείνει», μέσω υψηλότερων τιμών του πετρελαίου (Brent +30% από την έναρξη του πολέμου), οι οποίες έχουν μειώσει την κατανάλωση. Η φυσική σπανιότητα είναι ήδη ορατή:
- τα καύσιμα αεριωθούμενων γίνονται πιο περιοριστικά,
- το ντίζελ κατανέμεται με δελτίο και
- οι βιομηχανικοί χρήστες σε αγορές με ελεγχόμενες τιμές αντιμετωπίζουν άμεσες ελλείψεις.
- Η Ασία είναι η πιο εκτεθειμένη (85% των ροών πετρελαίου του Ορμούζ έναντι λιγότερου από 6% προς την Ευρώπη και 4% προς τις ΗΠΑ), οδηγώντας σε ένα επίμονο premium τιμής 6-7% πάνω από το Brent. Μια πρώτη πολιτική αντιμετώπιση κυρίως από τις ασιατικές χώρες, ήταν η επιβολή δελτίου, και η μείωση της ζήτησης (μείωση των ημερών εργασίας, της χρήσης ενέργειας και περιορισμοί στα καύσιμα), μειώνοντας την παγκόσμια ζήτηση σχεδόν κατά 1 εκατ. βαρέλια την ημέρα.
- Ακολούθησε ταχεία δημοσιονομική στήριξη, κυρίως μέσω ελάφρυνσης του φόρου καυσίμων και επιδοτήσεων (περίπου 0,15% του ΑΕΠ στις ανεπτυγμένες αγορές και σχεδόν 0,20% στις αναδυόμενες αγορές κατά μέσο όρο). Η Ασία πρωτοστατεί στη στήριξη των τιμών, με τις μεγάλες αναδυόμενες αγορές (Νότια Κορέα, Ινδία, Ινδονησία) να αναπτύσσουν δημοσιονομικά πακέτα μεγαλύτερα από 1% του ΑΕΠ έναντι ενός παγκόσμιου μέσου όρου περίπου 0,2%.
Ομοίως, στις ανεπτυγμένες αγορές, οι οικονομίες που είναι μεγάλοι εισαγωγείς ενέργειας της ΕΕ έχουν προγράμματα κατά μέσο όρο για ποσοστό 0,4% του ΑΕΠ έναντι σχεδόν 0,15% συνολικά στην Ευρώπη. Ωστόσο, οι «πιο βαθιές τσέπες», αγοράζουν περισσότερα: το μικρό πακέτο της Γερμανίας ύψους 0,04% του ΑΕΠ μεταφράζεται σε 22 δολάρια ΗΠΑ κατά κεφαλήν, ενώ το πακέτο της Ινδίας ύψους 1,5% του ΑΕΠ, παρά το γεγονός ότι είναι 37 φορές μεγαλύτερο σε σχετικούς όρους, μεταφράζεται μόνο σε μόλις 40 δολάρια ΗΠΑ κατά κεφαλήν.
Σε περίπτωση που η σύγκρουση αποδειχθεί πιο παρατεταμένη (πέρα από τον Μάιο), μια «δεύτερη ομοβροντία» δημοσιονομικής στήριξης θα αύξανε τις δαπάνες στο 0,6-0,8% του ΑΕΠ, καθώς οι κυβερνήσεις θα αντιδρούσαν στην αύξηση των τιμών ενέργειας με καθυστέρηση 2-6 μηνών. Παρ 'όλα αυτά, καμία δημοσιονομική μεταφορά δεν μπορεί να επιλύσει την αναντιστοιχία προσφοράς-ζήτησης, η οποία θα πρέπει να εκκαθαριστεί μέσω της καταστροφής της ζήτησης.
Διαφορές του 2022 και του 2026 στην Ευρώπη
Σε σύγκριση με το 2022, το σοκ διαφέρει με δύο βασικούς τρόπους:
- Η δημοσιονομική στήριξη είναι ουσιαστικά μικρότερη, αλλά αναλογικά παρόμοια (περίπου 50% στην Ευρώπη, καθώς το μέγεθος του σοκ στις τιμές της ενέργειας είναι επίσης χαμηλότερο) και έτσι η μετακύλιση του κόστους έχει αποδυναμωθεί λόγω διαρθρωτικών μεταβολών στο ενεργειακό μείγμα.
- Αυτό αντικατοπτρίζει την πολιτική εμπειρία, για την αντίληψη ενός προσωρινού σοκ και τα δημοσιονομικά όρια, με τις κυβερνήσεις να επιτρέπουν μεγαλύτερη μετακύλιση κόστους, αντί να επαναλαμβάνουν μέτρα ενίσχυσης σε μεγάλη κλίμακα (π.χ. η Γαλλία ανακοινώνει μεταγενέστερα και πιο στοχευμένα μέτρα, ενώ το Βέλγιο δεν λαμβάνει μέτρα).
Εν τω μεταξύ, στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, η υψηλότερη διείσδυση της αιολικής και ηλιακής ενέργειας έχει μειώσει τη μεταφορά του κόστους των τιμών από το φυσικό αέριο σε ηλεκτρική ενέργεια που παρατηρήθηκε το 2022, αλλά το φυσικό αέριο παραμένει απαραίτητο για την εξισορρόπηση του δικτύου. Η Ισπανία ξεχωρίζει με τιμές ηλεκτρικής ενέργειας περίπου 70% χαμηλότερες από ότι η Ιταλία, αντανακλώντας ένα υψηλότερο μερίδιο ΑΠΕ και καλύτερες δυνατότητες αποθήκευσης.
Ποιες χώρες έχουν ρίσκο
Προς το παρόν, το δημοσιονομικό κόστος για τις περισσότερες χώρες είναι αμελητέο, αλλά οι αναδυόμενες χώρες με υψηλή εξάρτηση από τις εισαγωγές ενέργειας και επιδεινούμενο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών είναι ευάλωτες (Τουρκία, Αίγυπτος, Μαρόκο και Ουγγαρία). Το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους θα αυξηθεί κατά περίπου 0,05% του ΑΕΠ ετησίως στις προηγμένες και αναδυόμενες οικονομίες κατά μέσο όρο, αποκλειστικά λόγω ενός υψηλότερου αποθέματος χρέους.
- Τα επιτόκια έχουν αυξηθεί μόνο μέτρια (ΗΠΑ/Γερμανία: +30 μονάδες βάσης, ισχυρότερα νομίσματα αναδυόμενων αγορών: +20 μονάδες βάσης, τοπικό νόμισμα: +30 μονάδες βάσης), με ακόμη χαμηλότερη μεταβολή στα πραγματικά επιτόκια.
Δεδομένης της αργής μετακύλισης το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους αυξάνεται οριακά μέσω αυτού του καναλιού. Από την άλλη πλευρά, ο υψηλότερος πληθωρισμός θα μπορούσε ακόμη και να μετριάσει το βάρος του χρέους (φόρος πληθωρισμού) και επομένως, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, αλλά και αναμενόμενη αύξηση του πληθωρισμού είναι πολύ χαμηλότερη από το 2022, περιορίζοντας έτσι αυτό το φαινόμενο.
Ωστόσο, ορισμένες αναδυόμενες χώρες ξεχωρίζουν:
- Η εύθραυστη δημοσιονομική εικόνα και η ανάγκη αυξημένης εξυπηρέτησης του χρέους είναι πιο έντονες στην Αίγυπτο, την Ουγγαρία και την Πολωνία.
- Η υποτίμηση του νομίσματος ενισχύει τη ζημιά σε χώρες με υψηλό μερίδιο χρέους σε σκληρό νόμισμα: Τουρκία, Αργεντινή και Αίγυπτο. Παρ όλα αυτά, δεν βρίσκονται όλες οι αναδυόμενες αγορές στην πλευρά των ηττημένων από το ενεργειακό σοκ: Οι υψηλότερες τιμές είναι ένα απροσδόκητο όφελος για τους παραγωγούς ενέργειας όπως η Νιγηρία, η Βραζιλία, η Κολομβία και ο Ισημερινός.
