Μετά από μια μακρά περίοδο στασιμότητας, ο σχεδιασμός φαίνεται να αποκτά νέα δυναμική, καθώς τόσο η Ουάσιγκτον όσο και το Παρίσι έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους
Η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο αποκτά νέα σημασία εν μέσω των γεωπολιτικών εντάσεων στην περιοχή, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να εκφράζουν τη στήριξή τους στη διασύνδεση των ηλεκτρικών δικτύων Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας και, μέσω αυτής, με την ηπειρωτική Ευρώπη.
Το σχέδιο του Great Sea Interconnector προβλέπει την πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων συνολικού μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων, τα οποία θα συνδέουν την Κρήτη με την Κύπρο και στη συνέχεια με το Ισραήλ. Η υλοποίηση του έργου, που δρομολογήθηκε το 2022, έχει ωστόσο καθυστερήσει σημαντικά, κυρίως εξαιτίας της αντίδρασης της Τουρκίας.
Μετά από μια μακρά περίοδο στασιμότητας, ο σχεδιασμός φαίνεται να αποκτά νέα δυναμική, καθώς τόσο η Ουάσιγκτον όσο και το Παρίσι έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους.
Εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι οι ΗΠΑ στηρίζουν την ενεργειακή ασφάλεια και συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ άλλων μέσω του Eastern Mediterranean Energy Center. Όπως ανέφερε, η αμερικανική κυβέρνηση παραμένει προσηλωμένη στην ενίσχυση ενεργειακών συνεργασιών που συμβάλλουν στην παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και στη δημιουργία ενός ασφαλέστερου και πιο ευημερούντος μέλλοντος για τις ΗΠΑ και τους εταίρους τους.
Στο ίδιο πλαίσιο, Αμερικανοί βουλευτές και γερουσιαστές ζήτησαν από τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και την U.S. International Development Finance Corporation να στηρίξουν το έργο.
Η αμερικανική παρέμβαση έρχεται λίγες ημέρες μετά την είσοδο της γαλλικής εταιρείας επενδύσεων σε υποδομές Meridiam στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας ανάπτυξης του interconnector, αποκτώντας την πλειοψηφική συμμετοχή. Στρατηγικός εταίρος παραμένει ο ΑΔΜΗΕ.
Συνεργασία με τη Nexans για την επιτάχυνση του έργου
Παράλληλα, η εταιρεία που έχει αναλάβει την ανάπτυξη της διασύνδεσης και ο ΑΔΜΗΕ υπέγραψαν συμφωνία με τη γαλλική κατασκευάστρια καλωδίων Nexans, με στόχο να επιταχυνθεί η προετοιμασία του έργου. Το πρώτο βήμα αφορά την ολοκλήρωση των απαραίτητων ερευνών στον βυθό.
Ισχυρός υποστηρικτής της ηλεκτρικής διασύνδεσης είναι και ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, καθώς το έργο θεωρείται κρίσιμο για την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου. Η Κύπρος είναι το μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ που δεν είναι συνδεδεμένο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο.
Η τουρκική αντίδραση παραμένει το βασικό εμπόδιο
Η μεγαλύτερη πρόκληση για την υλοποίηση του έργου εξακολουθεί να είναι η τουρκική στάση. Η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει τα όρια των ελληνικών θαλάσσιων ζωνών όπως αυτά απορρέουν από το διεθνές δίκαιο και αμφισβητεί τα δικαιώματα που απορρέουν από την παρουσία των ελληνικών νησιών στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο.
Το ζήτημα συνδέεται άμεσα και με την Κύπρο. Μετά την τουρκική εισβολή στο νησί το 1974, ιδρύθηκε το 1983 η λεγόμενη Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου, η οποία αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι το καθεστώς αυτό διαθέτει δικαιώματα στις θαλάσσιες ζώνες και επιδιώκει να ενισχύσει την ενεργειακή του διασύνδεση με την Τουρκία.
Σύμφωνα με τον Δρ. Χάι Εϊτάν Κοέν Γιαναροτσάκ, ειδικό σε θέματα Τουρκίας στο Moshe Dayan Center του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ και στο Jerusalem Institute for Strategy and Security, η ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών από την Άγκυρα στη βόρεια Κύπρο αποσκοπεί όχι μόνο στην αύξηση της εξάρτησης της περιοχής από την Τουρκία, αλλά και στη δημιουργία μιας μακροπρόθεσμης σχέσης ενεργειακής εξάρτησης.
Η αντιπαράθεση έχει ήδη επηρεάσει στην πράξη έργα υποθαλάσσιων υποδομών. Τον Απρίλιο του περασμένου έτους, η Ελλάδα έστειλε το ιταλικό ερευνητικό πλοίο NG Worker για εργασίες πόντισης καλωδίων στην περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου. Η Τουρκία προειδοποίησε ότι θα παρεμπόδιζε την εγκατάσταση των καλωδίων, γεγονός που οδήγησε την Αθήνα στην απόφαση να μην προχωρήσει στις εργασίες, προκειμένου να αποφευχθεί κλιμάκωση.
Σκληραίνει τη στάση της η Αθήνα
Η ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται πλέον αποφασισμένη να ακολουθήσει πιο δυναμική γραμμή απέναντι στις τουρκικές κινήσεις. Αφορμή αποτέλεσε και η πρόσφατη απόφαση της Άγκυρας να ανακοινώσει τη δημιουργία «θαλάσσιων πάρκων» σε περιοχές που η Ελλάδα θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία.
Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης χαρακτήρισε την τουρκική κίνηση παράνομη και απαράδεκτη, υπογραμμίζοντας ότι οποιαδήποτε προσπάθεια παραβίασης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων θα αντιμετωπιστεί με όλα τα διαθέσιμα μέσα. Παράλληλα, ανέφερε ότι η Ελλάδα είναι προετοιμασμένη για κάθε ενδεχόμενο και δεν θα απέχει από την αντίδραση σε περίπτωση αποστολής τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή.
Ο Γιαναροτσάκ εκτιμά ότι η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση παραμένει διαρκής, με τις δύο πλευρές να διαφωνούν ως προς τον τρόπο επίλυσης των διαφορών τους. Η Τουρκία τάσσεται υπέρ μιας διμερούς διευθέτησης με την Αθήνα, ενώ η Ελλάδα επιμένει στην εφαρμογή των κανόνων του Δικαίου της Θάλασσας.
Στόχος η μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2034
Το ισραηλινό υπουργείο Ενέργειας και Υποδομών θεωρεί στρατηγικής σημασίας τον Great Sea Interconnector, καθώς η ολοκλήρωσή του θα επιτρέψει τη σύνδεση του ισραηλινού ηλεκτρικού δικτύου με την Κύπρο και από εκεί με την Ελλάδα και την ευρωπαϊκή αγορά.
Στο Ισραήλ και την Κύπρο βρίσκεται αυτή την περίοδο σε εξέλιξη η ανάλυση κόστους-οφέλους του έργου. Μετά την ολοκλήρωσή της αναμένεται να ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις για την κατανομή του κόστους μεταξύ των εμπλεκόμενων χωρών, ενώ παράλληλα θα υποβληθεί αίτημα για ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Ως εκ τούτου, το τελικό κόστος για το Ισραήλ δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί. Η ισραηλινή πλευρά εξετάζει παράλληλα, σε συνεργασία με τη Ρυθμιστική Αρχή Ηλεκτρισμού και τη Noga, συμπληρωματικές παραμέτρους του σχεδιασμού.
Με βάση το υφιστάμενο χρονοδιάγραμμα, η διασύνδεση αναμένεται να είναι σε θέση να μεταφέρει ηλεκτρική ενέργεια έως το 2034.
www.worldenergynews.gr
