Με βάση το UNCLOS, τα εμπορικά πλοία που πραγματοποιούν αβλαβή διέλευση από χωρικά ύδατα δεν απαιτείται να λαμβάνουν ειδική άδεια ή έγκριση από το Ομάν. Η πρακτική αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα περιβάλλον όπου οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης έχουν επιτεθεί σε πλοία και ναυτικούς μέσα στα χωρικά ύδατα του Ομάν, αναγκάζοντας την ομανική ακτοφυλακή να πραγματοποιεί εξαιρετικά επικίνδυνες επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης
Το Ομάν φαίνεται να αποφάσισε να θέσει σαφή όρια στις διατυπώσεις της Τεχεράνης σχετικά με την πορεία των διμερών διαπραγματεύσεων για το καθεστώς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Στις 25 Αυγούστου, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Sayyid Badr Al Busaidi, πραγματοποίησε νέα σύντομη επίσκεψη στην Τεχεράνη, όπου συναντήθηκε με τον Ιρανό ομόλογό του, Abbas Araghchi.
Στο επίκεντρο της συνάντησης βρέθηκαν για ακόμη μία φορά οι τεχνικές λεπτομέρειες που θα μπορούσαν να επιτρέψουν την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας από τα Στενά του Ορμούζ. Πρόκειται για έναν ακόμη γύρο συνομιλιών σε μια μακρά σειρά επαφών μεταξύ των δύο χωρών, με αρκετές από τις προηγούμενες συναντήσεις να πραγματοποιούνται μεταξύ του Badr και του Ιρανού υφυπουργού Εξωτερικών Kazem Gharibabadi. Οι επικοινωνίες μεταξύ Μουσκάτ και Τεχεράνης συνεχίζονται και εκτός των επίσημων συναντήσεων, ενώ στις διαπραγματεύσεις συμμετέχει και ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Mohammad Bagher Ghalibaf.
Ωστόσο, η επικοινωνιακή διαχείριση των συνομιλιών από τις δύο πλευρές έχει παρουσιάσει επανειλημμένα σημαντικές διαφορές. Ιρανοί αξιωματούχοι συχνά προχωρούν σε δηλώσεις προς τα μέσα ενημέρωσης μετά τις συναντήσεις, παρουσιάζοντας τις θέσεις της Τεχεράνης ως μέρος της πορείας των διαπραγματεύσεων, ενώ το Ομάν κατά κανόνα περιορίζεται σε λιτές ανακοινώσεις που επιβεβαιώνουν ότι οι επαφές πραγματοποιήθηκαν.
Η απουσία λεπτομερούς δημόσιας τοποθέτησης από την πλευρά του Μουσκάτ έχει ως αποτέλεσμα να κυριαρχεί συχνά η ιρανική εκδοχή στις διεθνείς αναφορές. Σύμφωνα με την ανάλυση αυτή, πληροφορίες διοχετεύονται επιλεκτικά σε διεθνή μέσα ενημέρωσης, δημιουργώντας μια αφήγηση η οποία στη συνέχεια περνά από τη δημοσιογραφία στον διπλωματικό και ακαδημαϊκό διάλογο.
Το τελευταίο διάστημα, η Τεχεράνη υποστήριζε ότι οι δύο πλευρές βρίσκονταν κοντά σε συμφωνία, ενώ έκανε λόγο για τη δημιουργία ενός ενιαίου διαύλου ναυσιπλοΐας, του οποίου τη λειτουργία θα είχε ουσιαστικά υπό τον έλεγχό του το Ιράν. Παράλληλα, είχε αναφερθεί το ενδεχόμενο επιβολής τελών διέλευσης. Μετά τον προηγούμενο γύρο επαφών, μάλιστα, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) προχώρησαν ακόμη περισσότερο, ζητώντας να τερματιστεί και ο αμερικανικός αποκλεισμός. Την ίδια στιγμή, ο Gharibabadi είχε δηλώσει ότι η διαχείριση των Στενών θα ανήκει αποκλειστικά στο Ιράν, χωρίς αναφορά στον ρόλο του Ομάν.
Η συνάντηση της 25ης Αυγούστου διαφοροποιήθηκε αισθητά, καθώς για πρώτη φορά εκδόθηκε κοινή ανακοίνωση, στην οποία αποτυπώθηκε συμφωνημένο κείμενο και από τις δύο πλευρές. Το περιεχόμενό της δεν ανταποκρινόταν στις προηγούμενες διαρροές από την ιρανική πλευρά.
Η ανακοίνωση που εξέδωσε αρχικά το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν έθεσε συγκεκριμένες προϋποθέσεις για οποιαδήποτε συμφωνία. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται ότι οι ρυθμίσεις θα πρέπει να συμφωνηθούν με τα κράτη της περιοχής, δηλαδή τα μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), να είναι συμβατές με το ισχύον διεθνές δίκαιο και ειδικότερα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), αλλά και να σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι αρκετές ημέρες αργότερα το ίδιο ακριβώς κοινό κείμενο δημοσιεύθηκε και στον ιρανικό Τύπο. Με τον τρόπο αυτό, οι επίσημες θέσεις των δύο πλευρών κατέστησαν σαφέστερες, καθώς το συμφωνημένο κείμενο ερχόταν σε αντίθεση με μέρος των προηγούμενων ανεπίσημων ενημερώσεων που είχαν αποδοθεί στην Τεχεράνη.
Η θέση του Ομάν, στην ουσία, παραμένει σταθερή. Το Μουσκάτ αποδέχεται ότι μπορούν να επιβάλλονται τέλη που συνδέονται με τη ναυσιπλοΐα, όχι όμως τέλη διέλευσης από τα Στενά. Παράλληλα, απορρίπτει οποιαδήποτε προσπάθεια περιορισμού του δικαιώματος αβλαβούς διέλευσης και δεν προτίθεται να αποδεχθεί περιορισμό της κυριαρχίας του στα δικά του χωρικά ύδατα.
Η στάση αυτή αφορά όχι μόνο τα άμεσα συμφέροντα του Ομάν, αλλά και το δικαίωμα των υπόλοιπων κρατών του GCC να χρησιμοποιούν τα Στενά όπως συνέβαινε πριν από τον πόλεμο. Οι συνεχείς επαφές του σουλτάνου Haitham με τους ηγέτες των γειτονικών χωρών του Κόλπου δείχνουν ότι το Μουσκάτ επιχειρεί να διατηρήσει πλήρως ενημερωμένους τους περιφερειακούς του εταίρους για την πορεία των διαπραγματεύσεων.
Μέχρι σήμερα, το Ομάν απέφευγε να απαντά δημόσια στις ιρανικές αναφορές που παρουσίαζαν διαφορετικά την πορεία των συνομιλιών, προκειμένου να μην επιβαρύνει τις σχέσεις του με την Τεχεράνη και να διατηρήσει ανοικτό τον δίαυλο διαπραγμάτευσης. Η επιλογή της ήπιας και επίμονης διπλωματίας αποτελεί βασικό στοιχείο της στρατηγικής του Μουσκάτ, το οποίο επιχειρεί να μετακινήσει σταδιακά την ιρανική πλευρά προς μια περισσότερο συμβιβαστική θέση.
Ενδείξεις ότι οι διαπραγματεύσεις παραμένουν δύσκολες προκύπτουν και από το εσωτερικό του Ιράν. Ο επικεφαλής διαπραγματευτής Mohammad Bagher Ghalibaf βρέθηκε στο στόχαστρο της εφημερίδας Kayhan, η οποία εκφράζει τις σκληροπυρηνικές απόψεις της παράταξης Paydari και άφησε να εννοηθεί ότι η ιρανική πλευρά προχωρά σε υπερβολικούς συμβιβασμούς. Ο Ghalibaf απάντησε ότι ο σκοπός των διαπραγματεύσεων, όπως και μιας πολεμικής αναμέτρησης, είναι η προώθηση των εθνικών συμφερόντων, η κατοχύρωση των δικαιωμάτων του Ιράν και η εδραίωση της Ισλαμικής Επανάστασης. Με τον τρόπο αυτό υποστήριξε ουσιαστικά ότι ακόμη και οι υποχωρήσεις στο τραπέζι των συνομιλιών μπορούν να αποτελούν τακτικό ελιγμό και όχι εγκατάλειψη των στρατηγικών στόχων της Τεχεράνης.
Η διαφωνία, πάντως, δεν περιορίζεται σε επίπεδο δηλώσεων και αρχών. Πρακτικά, εμπορικά πλοία πραγματοποιούν ήδη διελεύσεις από τα Στενά, συχνά χωρίς δημοσιοποίηση των κινήσεών τους, με περιορισμένη προστασία από την αμερικανική Central Command. Οι διελεύσεις αυτές πραγματοποιούνται μέσω των χωρικών υδάτων του Ομάν και ακολουθούν την παράκτια διαδρομή που βρίσκεται υπό την ομανική κυριαρχία.
Με βάση το UNCLOS, τα εμπορικά πλοία που πραγματοποιούν αβλαβή διέλευση από χωρικά ύδατα δεν απαιτείται να λαμβάνουν ειδική άδεια ή έγκριση από το Ομάν. Η πρακτική αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα περιβάλλον όπου οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης έχουν επιτεθεί σε πλοία και ναυτικούς μέσα στα χωρικά ύδατα του Ομάν, αναγκάζοντας την ομανική ακτοφυλακή να πραγματοποιεί εξαιρετικά επικίνδυνες επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.
www.worldenergynews.gr
