Για πρώτη φορά τουλάχιστον από το 2024, οι μονάδες άνθρακα είναι πιο κερδοφόρες από τις μονάδες φυσικού αερίου - Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου ξεπέρασαν τα 80 ευρώ/MWh τον Σεπτέμβριο, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών
Η εκτόξευση των τιμών του φυσικού αερίου ανατρέπει προσωρινά την ενεργειακή πολιτική στην Ευρώπη, οδηγώντας τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας ξανά στον άνθρακα.
Η περιορισμένη διαθεσιμότητα LNG, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές αναταράξεις και τις υψηλές τιμές του φυσικού αερίου, έχει καταστήσει για πρώτη φορά από τουλάχιστον το 2024 πιο κερδοφόρα την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα σε σχέση με το φυσικό αέριο.
Ωστόσο, μετά από χρόνια κλεισίματος ανθρακικών μονάδων και ενίσχυσης των ανανεώσιμων πηγών, η Ευρώπη έχει πλέον περιορισμένη δυνατότητα να στραφεί ακόμη περισσότερο στον άνθρακα, εάν οι τιμές του φυσικού αερίου αυξηθούν περαιτέρω.
Σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται το Reuters η εκτίναξη των τιμών του φυσικού αερίου οδηγεί τις ευρωπαϊκές εταιρείες κοινής ωφέλειας ξανά στον άνθρακα, με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από το καύσιμο να αναμένεται να αυξηθεί κατά ένα τέταρτο τους επόμενους έξι μήνες, αντισταθμίζοντας μια αντίστοιχη πτώση της ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο,
Ο πόλεμος μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ έχει περιορίσει τις αποστολές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω των Στενών του Ορμούζ, οδηγώντας τις ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς του φυσικού αερίου πάνω από τα 90,98 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh) αυτόν τον μήνα, στο υψηλότερο επίπεδό τους εδώ και τρία χρόνια.
Το γεγονός αυτό έχει καταστήσει τις μονάδες άνθρακα και λιγνίτη, κατά μέσο όρο, πιο κερδοφόρες στη λειτουργία τους από τις αντίστοιχες μονάδες φυσικού αερίου για πρώτη φορά τουλάχιστον από το 2024, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας αναλύσεων ICIS. Έτσι αντιστρέφεται η οικονομική σχέση που είχε συμβάλει στη σταδιακή απομάκρυνση του άνθρακα από το ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα.
Ωστόσο, το ηλεκτρικό σύστημα διαθέτει περιορισμένη επιπλέον ευελιξία εάν οι τιμές του φυσικού αερίου αυξηθούν ακόμη περισσότερο. Η δυνατότητα της Ευρώπης να στραφεί περαιτέρω στον άνθρακα περιορίζεται ολοένα και περισσότερο, έπειτα από χρόνια παροπλισμού μονάδων.
Το μερίδιο του άνθρακα στο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης μειώθηκε από περισσότερο από το ένα τρίτο της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ το 1990 στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί, μόλις 9,2%, το 2025, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat.
Οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες κοινής ωφέλειας έχουν κλείσει μεγάλο μέρος της δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα, καθώς έχει αυξηθεί η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές. Ωστόσο, οι περίοδοι υψηλών τιμών φυσικού αερίου μπορούν ακόμη να καταστήσουν οικονομικά ελκυστικές τις μονάδες που έχουν απομείνει.
Περιθώρια κέρδους
Το λεγόμενο «clean dark spread», ένας δείκτης της κερδοφορίας της ηλεκτροπαραγωγής από άνθρακα αφού ληφθεί υπόψη το κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα, έχει εκτοξευθεί από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου. Αντίθετα, ο αντίστοιχος δείκτης για το φυσικό αέριο, το «clean spark spread», έχει καταρρεύσει.
Τα δύο περιθώρια κέρδους έχουν παρουσιάσει έντονη απόκλιση από το τέλος της θερινής περιόδου, καθιστώντας τον άνθρακα πιο κερδοφόρα επιλογή από το φυσικό αέριο.
Ενώ οι ανανεώσιμες πηγές μπορούν να αντισταθμίσουν μέρος της παραγωγής από ορυκτά καύσιμα, η παραγωγή τους εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες.
Οι εταιρείες κοινής ωφέλειας εξακολουθούν να βασίζονται σε μονάδες άνθρακα και φυσικού αερίου για την εξισορρόπηση του ηλεκτρικού συστήματος, όταν η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση ή όταν η ηλιακή παραγωγή μειώνεται κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Η Ευρώπη αναμένεται να βασιστεί περισσότερο στην ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα κατά τους δύο επόμενους χειμώνες, όσο το φυσικό αέριο παραμένει ακριβό, ενώ η ανανεώσιμη ενέργεια θα προσφέρει ανακούφιση την άνοιξη και το καλοκαίρι.
Στα όρια τους οι μονάδες άνθρακα
Η στροφή προς τον άνθρακα είναι ιδιαίτερα έντονη στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και τον μεγαλύτερο καταναλωτή φυσικού αερίου στην Ευρώπη.
Η ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα αναμένεται να πλησιάσει το πρακτικό της ανώτατο όριο κατά το τέταρτο τρίμηνο, φτάνοντας σε επίπεδα αντίστοιχα με την υψηλότερη τριμηνιαία παραγωγή που έχει καταγράψει ποτέ ο εναπομείνας στόλος μονάδων, σύμφωνα με στοιχεία της Veyt, εταιρείας παροχής δεδομένων για την αγορά άνθρακα.
Σχεδόν όλη η εναπομένουσα διαθέσιμη δυναμικότητα άνθρακα περιορίζεται πλέον από τη διαθεσιμότητα των μονάδων και όχι από την οικονομική τους αποδοτικότητα, σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας.
Αυτό αφήνει σχετικά μικρό περιθώριο στους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας να αντιδράσουν σε μια νέα απότομη αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου αλλάζοντας καύσιμο.
«Ακόμη και αν η τιμή του φυσικού αερίου φτάσει τα 100 ευρώ/MWh, ο τομέας της ηλεκτροπαραγωγής δεν θα μπορούσε να αντιδράσει πολύ περισσότερο», δήλωσε ο αναλυτής της ICIS, Florian Boehnke.
Η χρήση άνθρακα στην Ευρώπη αναμένεται να αυξηθεί κατά 27% το τέταρτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, φτάνοντας στο μέγιστο επίπεδο κατανάλωσης, καθώς η παραγωγή με φυσικό αέριο παραμένει οικονομικά ασύμφορη.
Κυρίαρχος ο άνθρακας έως το 2028
Η στροφή αυτή ενδέχεται επίσης να αποδειχθεί πιο μακροχρόνια από μια άμεση αντίδραση στη διαταραχή των προμηθειών LNG.
Ο άνθρακας αναμένεται να παραμείνει φθηνότερος από το φυσικό αέριο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας καθ’ όλη τη διάρκεια του επόμενου έτους και ενδεχομένως έως τον Μάρτιο του 2028, σύμφωνα με τη Marta Wroniszewska, αναλύτρια της Veyt.
Οι τιμές του φυσικού αερίου για συμβόλαια με πιο μακρινή ημερομηνία παράδοσης δείχνουν ότι οι traders αναμένουν πως οι περιορισμοί στην προσφορά θα διατηρηθούν, ανέφερε.
Η Γερμανία έκλεισε τον τελευταίο πυρηνικό της σταθμό το 2023, γεγονός που περιόρισε ακόμη περισσότερο την ευελιξία του ενεργειακού συστήματος. Το κλείσιμο πραγματοποιήθηκε αφού οι τιμές του φυσικού αερίου είχαν υποχωρήσει από τα επίπεδα-ρεκόρ που είχαν σημειώσει, όταν η Ευρώπη προσπαθούσε να αντικαταστήσει τις ρωσικές προμήθειες φυσικού αερίου μετά την ενεργειακή κρίση.
www.worldenergynews.gr
