Η πορεία του, το πλούσιο συγγραφικό του έργο και η παρακαταθήκη του στην ελληνική διανόηση. Τα συλλυπητήρια και οι αναφορές στον Στέλιο Ράμφο από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τη Νίκη Κεραμέως, τον Κωστή Χατζηδάκη και τον Κωνσταντίνο Τασούλα
Ένας από τους σημαντικότερους και πιο επιδραστικούς Έλληνες διανοητές των τελευταίων δεκαετιών δεν είναι πια εδώ. Ο Στέλιος Ράμφος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών, αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο πνευματικό έργο και μια ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στη δημόσια ζωή της χώρας.
Ο συγγραφέας και φιλόσοφος, που το τελευταίο διάστημα νοσηλευόταν σε κλινική της Αθήνας, έδωσε επί δεκαετίες τη δική του μάχη με τις μεγάλες ιδέες, τα ερωτήματα της ελληνικής ταυτότητας, τη σχέση της Ελλάδας με την Ορθοδοξία, τον δυτικό κόσμο και τη σύγχρονη πραγματικότητα.
Με περισσότερα από 30 βιβλία, αμέτρητες συνεντεύξεις, δημόσιες παρεμβάσεις, διαλέξεις και άρθρα, ο Ράμφος υπήρξε μια ξεχωριστή και συχνά αντισυμβατική φωνή. Μια φωνή που δεν περιορίστηκε ποτέ στην ακαδημαϊκή σκέψη, αλλά επιχείρησε να συνομιλήσει με την ίδια την κοινωνία.
Από την Αθήνα στο Παρίσι - Η διαμόρφωση ενός στοχαστή
Ο Στέλιος Ράμφος γεννήθηκε το 1939 στην Αθήνα. Το 1965, ενώ δεν είχε ακόμη ολοκληρώσει τις σπουδές του στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στράφηκε στη φιλοσοφία και ταξίδεψε στο Παρίσι.
Εκεί σπούδασε Φιλοσοφία στο Université de Vincennes à Saint-Denis, το σημερινό Université Paris 8, και αργότερα δίδαξε στο ίδιο πανεπιστήμιο.
Από το 1969 έως το 1974 υπήρξε καθηγητής Φιλοσοφίας στη Γαλλία, σε μια περίοδο έντονων ιδεολογικών και πολιτικών ζυμώσεων στην Ευρώπη. Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στη διαμόρφωση της σκέψης του.
Το 1975 επέστρεψε στην Ελλάδα και αφοσιώθηκε στο συγγραφικό και πνευματικό του έργο.
Μια ζωή αναζήτησης μέσα από τη φιλοσοφία
Η σκέψη του Ράμφου κινήθηκε σε ένα εξαιρετικά ευρύ πεδίο. Από τον μαρξισμό και τη φιλοσοφία μέχρι την ελληνική παράδοση, την Ορθοδοξία, την ιστορική διαδρομή του ελληνισμού και τα αδιέξοδα του σύγχρονου ανθρώπου.
Στο επίκεντρο της δουλειάς του βρισκόταν συχνά ένα θεμελιώδες ερώτημα: τι σημαίνει να είσαι Έλληνας στον σύγχρονο κόσμο και ποια σχέση έχει η σημερινή Ελλάδα με τις βαθύτερες πνευματικές της ρίζες;
Ο ίδιος επιχείρησε να αναμετρηθεί με αυτό το ερώτημα όχι μέσα από εύκολες απαντήσεις, αλλά μέσα από τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία, την ιστορία και την ορθόδοξη παράδοση.
Από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη μέχρι τον Οιδίποδα
Η βιβλιογραφία του Στέλιου Ράμφου υπήρξε πλούσια και πολυσχιδής.
Ασχολήθηκε με κορυφαίες μορφές της αρχαίας ελληνικής σκέψης και λογοτεχνίας, γράφοντας μεταξύ άλλων για τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη και τον Οιδίποδα Τύραννο.
Στο έργο του «Φιλοσοφία Ποιητική» καταπιάνεται με τον Πλάτωνα, ενώ στο «Μίμησις εναντίον μορφής» εξετάζει τον Αριστοτέλη. Στο «Το αίνιγμα και η μοίρα» στρέφεται στον Οιδίποδα Τύραννο, αναζητώντας μέσα από το αρχαίο δράμα τα βαθύτερα νοήματα της ανθρώπινης ύπαρξης.
Παράλληλα, στο έργο «Πελεκάνοι ερημικοί» ασχολείται με τους ασκητές της ερήμου, φωτίζοντας μια διαφορετική πλευρά της πνευματικής παράδοσης.
Το 1999 κυκλοφόρησε επίσης η συλλογή άρθρων και δοκιμίων «Μία καλοκαιρινή ευτυχία τρίζει».
Ένας διανοούμενος που δεν έμεινε ποτέ στο περιθώριο
Ο Ράμφος δεν υπήρξε ένας συγγραφέας που περιορίστηκε στις σελίδες των βιβλίων του.
Είχε έντονη παρουσία στη δημόσια ζωή, με συνεντεύξεις στον Τύπο και την τηλεόραση, δημόσιες ομιλίες και άρθρα σε περιοδικά. Οι παρεμβάσεις του συχνά προκαλούσαν συζητήσεις, αντιδράσεις και έντονο προβληματισμό.
Δίδαξε στο Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν και αργότερα στο Ίδρυμα Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη, μεταφέροντας τη σκέψη και την εμπειρία του σε ένα ευρύτερο κοινό.
Ήταν από εκείνες τις σπάνιες περιπτώσεις διανοουμένων που κατάφεραν να βγουν από τα στενά όρια της ακαδημαϊκής κοινότητας και να συνομιλήσουν με ένα πολύ μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας.
Η πνευματική παρακαταθήκη
Ο θάνατός του αφήνει ένα μεγάλο κενό στην ελληνική πνευματική ζωή.
Το έργο του Στέλιου Ράμφου δεν υπήρξε απλώς μια σειρά φιλοσοφικών μελετών. Ήταν μια πολυετής προσπάθεια να κατανοήσει τον άνθρωπο, την Ελλάδα και τη θέση τους μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς.
Με τις ιδέες του, τις αντιπαραθέσεις του και τις συχνά τολμηρές ερμηνείες του, ο Ράμφος προκάλεσε το κοινό του να σκεφτεί διαφορετικά. Και αυτή ίσως να είναι η σημαντικότερη παρακαταθήκη ενός πραγματικού διανοητή: όχι να προσφέρει έτοιμες απαντήσεις, αλλά να αφήνει πίσω του ερωτήματα που συνεχίζουν να ζουν.
Ο Στέλιος Ράμφος έφυγε. Οι ιδέες του, όμως, παραμένουν ζωντανές - μέσα στα βιβλία του, στις συζητήσεις που προκάλεσε και στους ανθρώπους που έμαθαν να κοιτούν την Ελλάδα, την παράδοση και τον ίδιο τον άνθρωπο μέσα από ένα διαφορετικό πρίσμα.
Τα συλλυπητήρια και οι αναφορές στον Στέλιο Ράμφο από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τη Νίκη Κεραμέως, τον Κωστή Χατζηδάκη και τον Κωνσταντίνο Τασούλα
Κωνσταντίνος Τασούλας: «Από τους πιο σημαίνοντες στοχαστές της σύγχρονης εποχής»
Με λόγια βαθιάς εκτίμησης αποχαιρέτησε τον Στέλιο Ράμφο ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, χαρακτηρίζοντάς τον έναν από τους πιο σημαντικούς στοχαστές της σύγχρονης εποχής. Ο κ. Τασούλας στάθηκε ιδιαίτερα στη συμβολή του Ράμφου στην εθνική αυτογνωσία, αλλά και στην προσπάθειά του να συνδέσει την αρχαία ελληνική γραμματεία, τη βυζαντινή παράδοση και τη δυτική φιλοσοφία. Παράλληλα, υπογράμμισε την ηθική του ακεραιότητα, την πνευματική του ανησυχία και την ουσιαστική παρουσία του στον δημόσιο βίο, σημειώνοντας ότι μέσα από τα βιβλία, τις διδασκαλίες και τις παρεμβάσεις του προκάλεσε έναν δημιουργικό διάλογο για την ελληνική κοινωνία.
Νίκη Κεραμέως: «Άφησε πίσω του τον τρόπο που έμαθε γενιές να σκέφτονται»
Με ιδιαίτερα προσωπικό τόνο ήταν το μήνυμα της Νίκης Κεραμέως, η οποία αποχαιρέτησε τον Στέλιο Ράμφο με βαθιά συγκίνηση. Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης τόνισε ότι ορισμένοι άνθρωποι, όταν φεύγουν, αφήνουν πίσω τους κάτι πολύ μεγαλύτερο από το έργο τους: αφήνουν τον τρόπο με τον οποίο έμαθαν ολόκληρες γενιές να σκέφτονται. Η ίδια αποκάλυψε ότι είχε την τύχη να γνωρίζει προσωπικά τον Ράμφο και να έχει μαζί του ιδιαίτερες συζητήσεις, κυρίως γύρω από θέματα παιδείας, οι οποίες, όπως ανέφερε, συνέχιζαν να την απασχολούν και μετά το τέλος τους.
Κωστής Χατζηδάκης: «Η πνευματική παρακαταθήκη του θα μείνει πάντα ζωντανή»
Στην ξεχωριστή προσωπικότητα του Στέλιου Ράμφου αναφέρθηκε και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, κάνοντας λόγο για έναν κορυφαίο Έλληνα διανοητή και έναν ξεχωριστό σύγχρονο φιλόσοφο. Ο κ. Χατζηδάκης αναφέρθηκε στις ευρείες γνώσεις, την καθαρή σκέψη και τον αιχμηρό λόγο του Ράμφου, αλλά και στην ιδιαίτερη έμφαση που έδινε στην Ελλάδα και στην ελληνορθόδοξη παράδοση. Θυμήθηκε, μάλιστα, ότι είχε εντυπωσιαστεί από τον Ράμφο ήδη από τη φοιτητική του περίοδο, ενώ αναφέρθηκε και στην πρόσκλησή του να παρέμβει στο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας το 2017. Όπως σημείωσε, ο Ράμφος είχε την ικανότητα να συνδέει τον πνευματικό του πλούτο με τις σύγχρονες πολιτικές και κοινωνικές συζητήσεις, αφήνοντας μια παρακαταθήκη που θα παραμείνει ζωντανή.
Κυριάκος Μητσοτάκης: «Μια εθνική απώλεια»
Συγκινητικό ήταν και το μήνυμα του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος χαρακτήρισε την απώλεια του Στέλιου Ράμφου εθνική απώλεια και αναφέρθηκε στη δική του προσωπική σχέση μαζί του. Ο πρωθυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στον Ράμφο ως άνθρωπο και συνομιλητή, υπογραμμίζοντας την πνευματική αξία των συζητήσεών τους και τον τρόπο με τον οποίο ο σπουδαίος στοχαστής εμπλούτιζε κάθε διάλογο με τη σκέψη, τις γνώσεις και τη διαφορετική ματιά του. Η αναφορά του Μητσοτάκη έδωσε έναν ιδιαίτερα προσωπικό τόνο στο κύμα αποχαιρετισμών για τον σπουδαίο Έλληνα διανοούμενο.
www.worldenergynews.gr
