Περιθώρια για την επανέναρξη των ερευνών σχετικά με την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου – Κρήτης, χωρίς άμεση εμπλοκή με την Τουρκία, διαμορφώνει η ανταλλαγή δημόσιων τοποθετήσεων μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών, Χακάν Φιντάν και Γιώργου Γεραπετρίτη. Την ίδια ώρα, πλησιάζει η έκδοση της ελληνικής NAVTEX για τις έρευνες του πλοίου Abeille Marengo.
Σε δηλώσεις του στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ», ο Χακάν Φιντάν ανέφερε ότι η τουρκική πλευρά ζητά γραπτή ενημέρωση για τις προγραμματισμένες εργασίες, με σαφή αναφορά στην περιοχή και στις γεωγραφικές συντεταγμένες τους. Όπως υποστήριξε, η Άγκυρα δεν αρκείται σε προφορικές διαβεβαιώσεις, αλλά επιθυμεί επίσημη γραπτή ειδοποίηση για τις ενέργειες που πρόκειται να πραγματοποιηθούν.
Από την πλευρά του, ο Γιώργος Γεραπετρίτης, απαντώντας σε σχετική ερώτηση στο Mega News 104,6, ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα από την οποία έχει ζητηθεί και θα ζητηθεί άδεια για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ενημέρωσης των εμπλεκόμενων πλευρών για τις έρευνες, διευκρινίζοντας ότι αυτή δεν θα συνιστά διαδικασία αδειοδότησης.
Οι δύο τοποθετήσεις παραπέμπουν σε μια φόρμουλα που είχε παρουσιαστεί σε παλιότερο δημοσίευμα του «Πρώτου Θέματος». Σύμφωνα με αυτήν, η αίτηση για τις εργασίες θα υποβληθεί στις ελληνικές αρχές, ενώ παράλληλα θα υπάρξει ενημέρωση προς την Τουρκία και την Κύπρο, χωρίς η διαδικασία να αποκτά χαρακτήρα επίσημης γνωστοποίησης που θα μπορούσε να εκληφθεί ως αίτημα έγκρισης.
Με αυτό το σχήμα, η Τουρκία ενδέχεται να επιχειρήσει να παρουσιάσει την ενημέρωση ως αίτημα προς την ίδια και να εκδώσει δική της NAVTEX. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Ελλάδα θα μπορούσε να απαντήσει με αντι-NAVTEX, με τις έρευνες να πραγματοποιούνται βάσει της ελληνικής άδειας, ενώ η Άγκυρα θα υποστήριζε ότι οι εργασίες διεξάγονται με τη δική της συναίνεση.
Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο δυναμικής αντίδρασης από την τουρκική πλευρά, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι η Αθήνα είναι προετοιμασμένη για κάθε πιθανή εξέλιξη, εκτίμησε, ωστόσο, ότι δεν διαφαίνεται πρόθεση για μια τέτοια κίνηση.
Όπως σημείωσε, πρόκειται για έργο που συνδέεται με γαλλικά συμφέροντα και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, γεγονός που, κατά τον ίδιο, καθιστά μια ενδεχόμενη παρεμπόδισή του ακόμη πιο προβληματική για τις ευρωτουρκικές σχέσεις.
«Δεν μπορείς να απειλείς ένα έργο το οποίο έχει ευρωπαϊκό προσανατολισμό και ταυτόχρονα να θέλεις να γίνεις μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας», ανέφερε χαρακτηριστικά, επαναλαμβάνοντας ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει οποιοδήποτε ενδεχόμενο, αν και εκτιμά ότι δεν θα υπάρξει αντίδραση από την Τουρκία.
Τέλος, σχετικά με τη συζήτηση για ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νότια της Κρήτης, ο κ. Γεραπετρίτης επανέλαβε ότι η Ελλάδα δεν ενεργεί υπό την πίεση των εξελίξεων, αλλά βάσει συγκεκριμένου σχεδιασμού. Όπως τόνισε, η άσκηση του σχετικού δικαιώματος θα γίνει στον χρόνο και με τον τρόπο που θα επιλέξει η ελληνική πολιτεία.
Γεραπετρίτης: Το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο δεν δημιουργεί έννομα αποτελέσματα
Ανατρέχοντας στο ιστορικό της συμφωνίας, ο υπουργός Εξωτερικών υπενθύμισε ότι το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο υπεγράφη τον Νοέμβριο του 2019 από την τότε κυβέρνηση της δυτικής Λιβύης. Σύμφωνα με τον ίδιο, η συγκεκριμένη κυβέρνηση διέθετε μεταβατική εντολή και δεν είχε τη δυνατότητα να δεσμεύσει τη χώρα με μια τέτοια συμφωνία.
Ο κ. Γεραπετρίτης περιέγραψε, παράλληλα, την προσπάθεια της Τουρκίας να ενισχύσει την επιρροή της στη Λιβύη, προωθώντας τα δικά της συμφέροντα. Όπως ανέφερε, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου η Άγκυρα στήριξε τον Φαγέζ αλ Σάρατζ απέναντι στις δυνάμεις του Χαλίφα Χαφτάρ, οι οποίες επιχειρούσαν να προελάσουν προς την Τρίπολη, με αντάλλαγμα την υπογραφή του μνημονίου.
Αναφερόμενος στις πρόσφατες εξελίξεις στο κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης, έκανε λόγο για συστηματικές προσπάθειες της τουρκικής πλευράς να προωθήσει τη συμφωνία. Μάλιστα, υποστήριξε ότι πριν από περίπου δύο εβδομάδες υπήρξε βίαιη απομάκρυνση του προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων και αντικατάστασή του από πρόσωπο που διάκειται φιλικά προς την Άγκυρα.
Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας υπογράμμισε ότι η εξέλιξη αυτή δεν αλλάζει τα νομικά δεδομένα για την Αθήνα.
«Το μνημόνιο αυτό δεν πρόκειται να εφαρμοστεί και δεν πρόκειται να εφαρμοστεί για τον απλούστατο λόγο ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα, ως απολύτως αντικείμενο στο διεθνές δίκαιο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Διπλωματικές κινήσεις για την αποτροπή εφαρμογής της συμφωνίας
Η Αθήνα προετοιμάζει τις επόμενες κινήσεις της σε διπλωματικό επίπεδο, με τον Γιώργο Γεραπετρίτη να τονίζει ότι η Ελλάδα θα αξιοποιήσει τα διαθέσιμα μέσα για να αμφισβητήσει το μνημόνιο και να εμποδίσει την εφαρμογή του.
Όπως σημείωσε, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί επαφές με συμμάχους και εταίρους, ενώ εκτίμησε ότι θα διαμορφωθεί κοινή στάση απέναντι στη συμφωνία.
«Η Ελλάδα αυτή τη στιγμή θα κινητοποιήσει τους δικούς της μηχανισμούς έτσι ώστε και να υπάρξει καταγγελία αυτού του μνημονίου. Δεν πρόκειται να εφαρμοστεί, κύριε Τσίμα, το μνημόνιο υπό καμία εκδοχή», δήλωσε.
Ο υπουργός αναφέρθηκε, επίσης, στα εργαλεία που διαθέτει η Ελλάδα για να ασκήσει επιρροή στις διεθνείς εξελίξεις που αφορούν τη Λιβύη και την Τουρκία. Όπως εξήγησε, μέσω της χώρας μας διέρχονται χρηματοδοτικά πρωτόκολλα που σχετίζονται με τη Λιβύη, ενώ η Αθήνα διαδραματίζει ρόλο και σε ζητήματα που αφορούν την ειρηνευτική αποστολή στη χώρα και την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας.
«Η Ελλάδα είναι η πόρτα, η οποία αυτή τη στιγμή στα διεθνή fora ανοίγει την κατάσταση για οποιονδήποτε», σημείωσε, προσθέτοντας ότι έχει ήδη επικοινωνήσει με ομολόγους του και επικεφαλής αρμόδιων αρχών.
Γιατί η επικύρωση δεν συνιστά διπλωματική αποτυχία
Ερωτηθείς αν η επικύρωση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου αποτελεί αποτυχία της ελληνικής διπλωματίας, ο υπουργός απάντησε ότι η Αθήνα δεν είχε τη δυνατότητα να αποτρέψει τη συγκεκριμένη απόφαση.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η κύρωση δεν προσδίδει ουσιαστική νέα ισχύ στη συμφωνία, η οποία είχε υπογραφεί ήδη από το 2019.
«Η κύρωση δεν εισφέρει καμία απολύτως πρόσθετη αξία, ούτε θεωρητική ούτε πρακτική», ανέφερε, επιμένοντας ότι η ελληνική εξωτερική πολιτική δεν εξαρτάται από τις κινήσεις της Τουρκίας ή της Λιβύης.
Επέκταση χωρικών υδάτων: Απόφαση με ελληνική πρωτοβουλία
Σαφές μήνυμα έστειλε ο κ. Γεραπετρίτης και για το ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νότια και δυτικά της Κρήτης.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα ακολουθεί συγκεκριμένο σχεδιασμό, με γνώμονα τα εθνικά συμφέροντα, και δεν προχωρά σε κινήσεις υπό την πίεση των εξελίξεων.
«Η Ελλάδα θα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα. Το έχω πει πολλές φορές. Είναι δικαίωμά της που προκύπτει από την κυριαρχία της, προκύπτει από το διεθνές δίκαιο, αλλά θα το κάνει με τον τρόπο και στον χρόνο που η ίδια η ελληνική πολιτεία θα επιλέξει», τόνισε.
Αναφερόμενος στις ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις, τις χαρακτήρισε στρατηγικές και αδελφικές, επισημαίνοντας ότι η συνεργασία των δύο χωρών δεν εξαντλείται στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συζητήσεων για επέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας, διευκρινίζοντας ότι οποιαδήποτε σχετική απόφαση θα εξεταστεί όταν κριθεί κατάλληλος ο χρόνος.
Η ελληνική παρουσία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ
Τέλος, ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναφέρθηκε στον ρόλο της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, επισημαίνοντας ότι την επόμενη εβδομάδα θα προεδρεύσει σε σειρά συνεδριάσεων ιδιαίτερης σημασίας για τη χώρα.
Όπως ανέφερε, θα έχει την ευκαιρία να θέσει ζητήματα θαλάσσιας ασφάλειας και διεθνούς δικαίου της θάλασσας, αναδεικνύοντας τη θέση και την παρουσία της Ελλάδας στη διεθνή σκηνή.
To Βloomberg μιλάει για νίκη των Τούρκων
Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα του Bloomberg, πιο κοντά στην επέκταση των ενεργειακών ερευνών της στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκεται η Τουρκία, μετά την έγκριση της συμφωνίας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών από την ανατολική διοίκηση της Λιβύης, με έδρα τη Βεγγάζη. Η εξέλιξη ενισχύει τις τουρκικές διεκδικήσεις σε μια περιοχή όπου Ελλάδα και Κύπρος προβάλλουν αντίθετες θέσεις, ενώ ενδέχεται να προκαλέσει νέες εντάσεις στην ευρύτερη περιοχή.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών χαιρέτισε την επικύρωση της συμφωνίας την Τρίτη, υποστηρίζοντας ότι διασφαλίζει τα δικαιώματα της Άγκυρας και δημιουργεί προϋποθέσεις για την περαιτέρω ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας. Η κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης αποτελεί τη δεύτερη λιβυκή διοίκηση που στηρίζει τη συμφωνία, καθώς η αντίπαλη κυβέρνηση της Τρίπολης, στη δυτική πλευρά της χώρας, είχε ήδη ταχθεί υπέρ του μνημονίου, διατηρώντας στενές σχέσεις με την Τουρκία, σύμφωνα με το Bloomberg.
Η απόφαση της Βεγγάζης ενισχύει τις θαλάσσιες αξιώσεις της Άγκυρας σε περιοχές με αμφισβητούμενο καθεστώς και ενδέχεται να διευκολύνει την αποστολή τουρκικών ερευνητικών πλοίων για τον εντοπισμό κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου ανατολικά της Κρήτης. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς οι τρεις χώρες διατηρούν αντικρουόμενες διεκδικήσεις σε σημαντικό τμήμα της ίδιας θαλάσσιας περιοχής.
Παράλληλα, η Λιβύη βρίσκεται σε αντιπαράθεση με την Ελλάδα για τις άδειες υπεράκτιων ερευνών που έχει παραχωρήσει η Αθήνα σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης.
Την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκάλεσε η επικύρωση του μνημονίου από τη Βεγγάζη. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε τη συμφωνία αντίθετη προς το Δίκαιο της Θάλασσας, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών.
Σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, αργά την Τρίτη, υπογράμμισε ότι η συμφωνία είναι άκυρη και ανυπόστατη, επαναλαμβάνοντας παράλληλα τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η έγκριση από την ανατολική Λιβύη ενδέχεται να προσφέρει στην Άγκυρα ένα πρόσθετο επιχείρημα για την προώθηση των θαλάσσιων διεκδικήσεών της, καθώς πλέον μπορεί να επικαλείται τη στήριξη και των δύο λιβυκών διοικήσεων.
Αυτό επισημαίνει ο Άνας Ελ Γκομάτι, ιδρυτής του Ινστιτούτου Sadeq, μιας δεξαμενής σκέψης με έδρα την Τρίπολη, εκτιμώντας ότι η εξέλιξη μπορεί να οδηγήσει την Τουρκία σε πιο ενεργητική διεκδίκηση των θέσεών της.
Κατά τον ίδιο, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιπλέξει τα σχέδια για την κατασκευή καλωδίων και αγωγών που θα συνδέουν την Ελλάδα και την Κύπρο με την ευρωπαϊκή αγορά. Παράλληλα, ενδέχεται να αυξηθεί η αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, καθώς επενδυτές και ασφαλιστικές εταιρείες θα πρέπει να συνυπολογίζουν τους γεωπολιτικούς κινδύνους στο κόστος των θαλάσσιων μεταφορών.
Οι επιπτώσεις της εξέλιξης δεν περιορίζονται στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά συνδέονται και με τον ευρύτερο γεωπολιτικό ανταγωνισμό στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Η Άσλι Αϊντιντάσμπας, ερευνήτρια του Ινστιτούτου Brookings, εκτιμά ότι διαμορφώνονται δύο ολοένα πιο ανταγωνιστικοί γεωπολιτικοί πόλοι, με επίκεντρο την Τουρκία από τη μία πλευρά και το Ισραήλ από την άλλη.
Όπως σημειώνει, η ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στη Λιβύη αναβαθμίζει τη θέση της Άγκυρας σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνονται οι ενεργειακές και αμυντικές συνεργασίες μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου. Η εξέλιξη αυτή προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο πολυπλοκότητας στις ισορροπίες της περιοχής, όπου τα ενεργειακά συμφέροντα συνδέονται όλο και περισσότερο με τις στρατηγικές επιδιώξεις των περιφερειακών δυνάμεων.
www.worldenergynews.gr
