Από το ξέσπασμα του πολέμου, το Brent crude έχει σημειώσει άνοδο 37%, ενώ ο χρυσός έχει υποχωρήσει 10% - Η κινητήρια δύναμη είναι τα επιτόκια, όχι η γεωπολιτική
Η συμβατική σοφία θεωρεί ότι ο χρυσός προστατεύει τους επενδυτές κατά τη διάρκεια πολέμου και πληθωρισμού. Η σύγκρουση στο Ιράν έχει ανατρέψει αυτή την υπόθεση και φαίνεται πως ξαναγράφει το εγχειρίδιο αντιστάθμισης πληθωρισμού.
Από τις 27 Φεβρουαρίου, την ημέρα πριν ξεκινήσει η Επιχείρηση «Epic Fury», το Brent crude έχει εκτοξευθεί κατά 37%, ενώ ο χρυσός έχει πέσει 10%
Τα δύο περιουσιακά στοιχεία που παραδοσιακά συνδυάζουν οι επενδυτές για προστασία από τον πληθωρισμό και τους γεωπολιτικούς κραδασμούς κινούνται πλέον έντονα σε αντίθετες κατευθύνσεις.
Η άνοδος του πετρελαίου είναι σχετικά εύκολο να εξηγηθεί. Σύμφωνα με την Goldman Sachs, περίπου 14,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως παραγωγής αργού του Περσικού Κόλπου έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας, οδηγώντας τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου σε ιστορική μείωση 11 έως 12 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως τον Απρίλιο.
Τα οικονομικά του πετρελαίου είναι απλά. Όταν η προσφορά καταρρέει, οι τιμές ανεβαίνουν μέχρι να προσαρμοστεί η ζήτηση. Το Brent έχει ανέβει από τα 70 δολάρια σε περίπου 100 δολάρια το βαρέλι, αφού κορυφώθηκε στα 126.
Η συμπεριφορά του χρυσού είναι πιο σύνθετη.
Το πολύτιμο μέταλλο σημείωσε άνοδο 65% το 2025. Αγοράστηκε μαζικά από κεντρικές τράπεζες για τρία συνεχόμενα χρόνια και θεωρήθηκε ευρέως από αναλυτές ως η απόλυτη προστασία απέναντι στον πόλεμο.
Ωστόσο έχει χάσει περίπου το ένα δέκατο της αξίας του, ακριβώς τη στιγμή που ξέσπασε η σύγκρουση από την οποία υποτίθεται ότι θα προστάτευε.
Γιατί ο χρυσός σταμάτησε να λειτουργεί: ο μηχανισμός των επιτοκίων
Ο χρυσός δεν πληρώνει κουπόνι, ούτε μέρισμα, ούτε τόκο. Αυτό το χαρακτηριστικό είναι όλη η ιστορία. Η επενδυτική αξία του μετάλλου καθορίζεται από το κόστος ευκαιρίας της κατοχής του, και αυτό το κόστος καθορίζεται από το επίπεδο των πραγματικών επιτοκίων στις ΗΠΑ.
Όταν οι αποδόσεις ανεβαίνουν, ένας επενδυτής που εγκαταλείπει απόδοση 4% στα αμερικανικά ομόλογα για να κρατά ένα μέταλλο που δεν αποδίδει τίποτα, χάνει καθημερινά. Όταν οι αποδόσεις πέφτουν, το ίδιο μέταλλο γίνεται ελκυστικό επειδή η εναλλακτική - το σταθερό εισόδημα - αποδίδει λιγότερο.
Γι’ αυτό ο χρυσός ανέβηκε το 2025. Οι αγορές προεξοφλούσαν δύο ή τρεις μειώσεις επιτοκίων από τη Federal Reserve μέχρι το τέλος του 2026, οι πραγματικές αποδόσεις κινούνταν χαμηλότερα και ο χρυσός είχε καθαρό ανοδικό μομέντουμ.
Ο πόλεμος στο Ιράν έχει καταστρέψει αυτό το μομέντουμ τις τελευταίες δέκα εβδομάδες.
Το εργαλείο CME FedWatch δείχνει πλέον μηδενικές μειώσεις επιτοκίων για ολόκληρο το έτος ως το κυρίαρχο σενάριο.
Αξιοσημείωτα, σε ορίζοντα ενός έτους, οι πιθανότητες που προεξοφλεί η αγορά για αύξηση επιτοκίων ξεπερνούν πλέον εκείνες για μείωση - υποδηλώνοντας ότι η επόμενη κίνηση πολιτικής, αν υπάρξει, είναι πιο πιθανό να είναι αύξηση παρά μείωση.
Ο χρυσός έχει επανατιμολογήσει αυτές τις μεταβαλλόμενες προσδοκίες σε πραγματικό χρόνο
Το μέταλλο έχει πέσει από τα 5.275 δολάρια ανά ουγγιά στις 27 Φεβρουαρίου στα 4.735 - μια πτώση 540 δολαρίων τις τελευταίες δέκα εβδομάδες.
«Με τη σύγκρουση να προκαλεί ένα σοκ στην ενεργειακή προσφορά που έχει μειώσει τις ελπίδες για χαμηλότερα επιτόκια στις ΗΠΑ, δεν είναι έκπληξη ότι ο χρυσός δυσκολεύεται να λειτουργήσει ως ασφαλές καταφύγιο αυτή τη φορά», δήλωσε η Amy Gower, στρατηγικός αναλυτής εμπορευμάτων Μετάλλων & Εξόρυξης στη Morgan Stanley.
Η διατύπωση της Morgan Stanley έχει σημασία επειδή εντοπίζει άμεσα τη μετατόπιση του καθεστώτος. Η Gower υποστήριξε ότι η ευαισθησία του χρυσού στη νομισματική πολιτική έχει υπερκεράσει τον ρόλο του ως ασφαλούς καταφυγίου ως κυρίαρχο παράγοντα τιμής, μειώνοντας την αποτελεσματικότητά του ως αντιστάθμιση τόσο του γεωπολιτικού κινδύνου όσο και του πληθωρισμού.
«Το μέταλλο δεν αντιδρά στα γεγονότα», σημείωσε – «αντιδρά στην πολιτική αντίδραση που ακολουθεί».
Η μετάδοση είναι μηχανική: υψηλότερα επιτόκια για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα αυξάνουν το κόστος ευκαιρίας της κατοχής χρυσού.
Η πραγματική λειτουργία καταφυγίου του χρυσού δεν είναι αυτή που νομίζεις
Αυτό είναι το σημείο της ιστορίας που τα βιβλία δεν αποτυπώνουν πλήρως.
Ο χρυσός δεν αντισταθμίζει τον πληθωρισμό. Αντισταθμίζει την αποτυχία του θεσμού που είναι υπεύθυνος για τον έλεγχο του πληθωρισμού.
Όταν οι τιμές αρχίζουν να αυξάνονται από χαμηλά ή μέτρια επίπεδα - το είδος της κίνησης που ανεβάζει τον δείκτη CPI των ΗΠΑ από 2% σε 3,3% - ο χρυσός τείνει να υποχωρεί. Οι αγορές δεν βλέπουν ανεξέλεγκτο κίνδυνο.
Βλέπουν μια Fed με τα εργαλεία, την αξιοπιστία και την πολιτική κάλυψη να αυξήσει τα επιτόκια ή να διατηρήσει περιοριστική πολιτική για περισσότερο χρόνο.
Αυτή η προσδοκία από μόνη της είναι αρκετή για να ανεβάσει τις πραγματικές αποδόσεις και να συμπιέσει τη ζήτηση για ένα μη αποδοτικό περιουσιακό στοιχείο. Το επεισόδιο του 2026 ταιριάζει σχεδόν απόλυτα σε αυτό το μοτίβο.
Ο πληθωρισμός είναι δυσάρεστος, αλλά η κεντρική τράπεζα εξακολουθεί να θεωρείται ότι έχει τη δυνατότητα να τον διαχειριστεί, και ο χρυσός πληρώνει το τίμημα αυτής της εμπιστοσύνης
Η πραγματική στιγμή του χρυσού έρχεται όταν αυτή η εμπιστοσύνη καταρρεύσει: όταν ο πληθωρισμός αποσυνδεθεί από τις προσδοκίες, όταν η κεντρική τράπεζα θεωρηθεί απρόθυμη ή ανίκανη να τον σταματήσει, και όταν οι επενδυτές αρχίσουν να αμφισβητούν αν το ίδιο το νόμισμα θα διατηρήσει την αγοραστική του δύναμη - τότε το μέταλλο δείχνει την πλήρη αμυντική του ισχύ.
Η δεκαετία του 1970 υπό τον Arthur Burns, τα πρώτα στάδια της κρίσης χρέους της ευρωζώνης και η πανδημία του 2020, όταν δημοσιονομική και νομισματική επέκταση κινήθηκαν παράλληλα — αυτές ήταν κρίσεις αξιοπιστίας, όχι απλώς πληθωρισμού.
Ο χρυσός ανέβηκε σε κάθε περίπτωση επειδή η εναλλακτική που απορρίπτονταν ήταν το νόμισμα.
Ο πόλεμος στο Ιράν δεν έχει προκαλέσει κρίση αξιοπιστίας. Έχει προκαλέσει ένα σοκ προσφοράς που αναμένεται ευρέως ότι η Fed (Federal Reserve - Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ) θα απορροφήσει διατηρώντας περιοριστική πολιτική.
Αυτή η διάκριση εξηγεί γιατί ο χρυσός έχει πέσει 10% κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν.
Η Goldman παραμένει αισιόδοξη για τον χρυσό, αλλά επιφυλακτική για το Ορμούζ
Η ομάδα εμπορευμάτων της Goldman Sachs, με επικεφαλής τον Daan Struyven, συνεχίζει να προβλέπει ότι ο χρυσός θα φτάσει τα 5.400 δολάρια ανά ουγγιά μέχρι το τέλος του 2026, με βάση τη συνεχιζόμενη αγορά από κεντρικές τράπεζες καθώς οι χώρες διαφοροποιούν τα αποθεματικά τους μακριά από το δολάριο ΗΠΑ, και τις προσδοκίες ότι η Fed τελικά θα αρχίσει να μειώνει ξανά τα επιτόκια.
Περίπου το 70% των κεντρικών τραπεζών που συμμετείχαν στο πρόσφατο συνέδριο της Goldman αναμένουν ότι τα παγκόσμια αποθέματα χρυσού θα αυξηθούν τους επόμενους 12 μήνες, και περίπου το ίδιο ποσοστό αναμένει ότι οι τιμές θα διαμορφωθούν πάνω από τα 5.000 δολάρια μέσα σε έναν χρόνο.
Ωστόσο, η Goldman προειδοποιεί ότι οι βραχυπρόθεσμοι κίνδυνοι δείχνουν προς χαμηλότερες τιμές χρυσού. Ο χρυσός παραμένει ευάλωτος σε περαιτέρω πιέσεις αν η ταραχή στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί.
Η τράπεζα έχει αναβαθμίσει την πρόβλεψή της για το Brent στο τέταρτο τρίμηνο του 2026 στα 90 δολάρια το βαρέλι, από 80, και προειδοποιεί ότι ένα αρνητικό σενάριο θα μπορούσε να ανεβάσει τις τιμές πάνω από τα 100 δολάρια αν οι ροές μέσω των Στενώ του Hormuz δεν ομαλοποιηθούν μέχρι το τέλος Ιουλίου.
Τι σημαίνει αυτό για επενδυτές που αναζητούν αντιστάθμιση πληθωρισμού
Ένα σοκ πετρελαίου που μειώνει την προσφορά και ανεβάζει τις τιμές του αργού ασκεί άμεση ανοδική πίεση στον πληθωρισμό.
Το αργό είναι το μόνο εργαλείο αντιστάθμισης πληθωρισμού που επωφελείται από την ίδια την πηγή του πληθωρισμού. Οι επενδυτές που αγόρασαν πετρέλαιο κατά τη διάρκεια του πολέμου αποκόμισαν τον πληθωρισμό στην πηγή του.
Στη θεωρία, ο χρυσός αντισταθμίζει τον πληθωρισμό - Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Στα πρώτα στάδια της ανόδου των τιμών, ο χρυσός συχνά πέφτει καθώς οι κεντρικές τράπεζες αυξάνουν τα επιτόκια ή διατηρούν το κόστος δανεισμού υψηλό, καθιστώντας τον χρυσό λιγότερο ελκυστικό για τους επενδυτές.
Η στιγμή του έρχεται μόνο αργότερα, αν ο πληθωρισμός γίνει αρκετά σοβαρός ώστε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στην ικανότητα της κεντρικής τράπεζας να ελέγξει τις τιμές.
Σε πιο φυσιολογικές συνθήκες, ο χρυσός τείνει να ανεβαίνει όταν τα επιτόκια πέφτουν, όχι όταν ανεβαίνουν.
Την ημέρα που θα ξανανοίξουν τα Στενά του Hormuz, οι τιμές του πετρελαίου θα πέσουν και η Fed θα ανακτήσει περιθώριο να μειώσει τα επιτόκια. Το μοτίβο του χρυσού πιθανότατα θα αντιστραφεί ξανά.
Μέχρι τότε, ο πόλεμος που υποτίθεται ότι θα έκανε τον χρυσό να λάμψει έχει κάνει το αντίθετο.
www.worldenergynews.gr
