Η διάλυση πλοίων σε Ινδία, Μπανγκλαντές και Πακιστάν στερεί από την ΕΕ πολύτιμο ανακυκλωμένο χάλυβα και υπονομεύει τους στόχους της για κυκλική οικονομία και στρατηγική αυτονομία
Μόλις το 5% της χωρητικότητας των πλοίων της ΕΕ διαλύθηκε στην Ευρώπη, παρά την ύπαρξη δυναμικότητας για την ανακύκλωση πολύ μεγαλύτερου όγκου.
Η συντριπτική πλειονότητα των πλοίων που φτάνουν στο τέλος του κύκλου ζωής τους αποστέλλεται για διάλυση στις παραλίες της Ινδίας, του Πακιστάν και του Μπανγκλαντές, υπό ανεπαρκή περιβαλλοντικά πρότυπα και πρότυπα ασφάλειας.
Η συντριπτική πλειονότητα των πλοίων που ανήκουν σε εταιρείες της ΕΕ ή φέρουν σημαία κράτους μέλους της ΕΕ διαλύεται υπό κακές συνθήκες στην Ινδία, το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές, ενώ οι εγκαταστάσεις ανακύκλωσης πλοίων που βρίσκονται στην ΕΕ λειτουργούν κάτω από τη δυναμικότητά τους, σύμφωνα με νέα μελέτη της ΜΚΟ Shipbreaking Platform και της T&E.
Αυτό αποτελεί τόσο περιβαλλοντικό σκάνδαλο όσο και απώλεια υλικών υψηλής ποιότητας για την οικονομία της ΕΕ, υποστηρίζουν οι ΜΚΟ, οι οποίες δημοσίευσαν έκθεση καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η ΕΕ διαθέτει επαρκή εγχώρια δυναμικότητα για την ανακύκλωση όλων των πλοίων με σημαία κράτους μέλους της ΕΕ και όλων των πλοίων που ανήκουν σε εταιρείες της ΕΕ.
Μεταξύ 2019 και 2025, 706 πλοία με σημαία κράτους μέλους της ΕΕ ή/και ιδιοκτησία εταιρειών της ΕΕ διαλύθηκαν σε ολόκληρο τον κόσμο.
Μόλις το 22% ανακυκλώθηκε σε εγκαταστάσεις που βρίσκονται στην ΕΕ, αντιπροσωπεύοντας μόλις το 5% της συνολικής χωρητικότητας.
Σχεδόν τα μισά οδηγήθηκαν στις παραλίες της Ινδίας, του Μπανγκλαντές και του Πακιστάν — το 66% της συνολικής χωρητικότητας. Τα υπόλοιπα πλοία διαλύθηκαν κυρίως σε διαλυτήρια πλοίων στην Τουρκία.
«Αυτό δεν είναι απλώς ένα περιβαλλοντικό ζήτημα. Πρόκειται για μια βαθιά αποτυχία της βιομηχανικής στρατηγικής της ΕΕ, η οποία δίνει προτεραιότητα στα χαρτιά στη στρατηγική ανθεκτικότητα και την αυτονομία ως προς τα υλικά, ενώ στην πραγματικότητα επιτρέπει την απώλεια πολύτιμου χάλυβα σε τρίτες αγορές.
Η ΕΕ μιλά για τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα κρίσιμα υλικά, ωστόσο επιτρέπει στους πλοιοκτήτες της να παρακάμπτουν τους κανονισμούς και να εξάγουν εκατομμύρια τόνους ανακτήσιμου χάλυβα που θα μπορούσε να υποβληθεί σε επεξεργασία στο εσωτερικό της.
Αυτό δεν είναι στρατηγική αυτονομία», λέει η Benedetta Mantoan, Policy Manager στη ΜΚΟ Shipbreaking Platform.
Η διάλυση πλοίων στη Νότια Ασία βασίζεται στη μέθοδο της προσάραξης, με τα πλοία να διαλύονται απευθείας στην παραλία, χωρίς μέτρα περιορισμού της ρύπανσης.
Η πρακτική αυτή οδηγεί σε μόλυνση των υδάτων και του εδάφους μέσω της απόρριψης επικίνδυνων υλικών. Επιπλέον, οι επικίνδυνες συνθήκες εργασίας που προκύπτουν από την εργασία σε παλιρροϊκή λασπώδη έκταση αποτελούν επίσης σημαντική ανησυχία.
Ο Κανονισμός της ΕΕ για τις μεταφορές αποβλήτων απαγορεύει την εξαγωγή πλοίων που καθίστανται απόβλητα στα ύδατα της ΕΕ προς χώρα εκτός ΟΟΣΑ, ενώ ο Κανονισμός της ΕΕ για την ανακύκλωση πλοίων απαιτεί από τα πλοία που φέρουν σημαία κράτους μέλους της ΕΕ να χρησιμοποιούν εγκατάσταση εγκεκριμένη από την ΕΕ.
Στην πραγματικότητα, το μεγαλύτερο μέρος του στόλου που ανήκει σε εταιρείες της ΕΕ εξακολουθεί να διαλύεται σε διαλυτήρια κατώτερων προδιαγραφών στη Νότια Ασία, με τους πλοιοκτήτες είτε να αλλάζουν τη σημαία των πλοίων τους είτε να δηλώνουν δολίως ότι συνεχίζουν να δραστηριοποιούνται, προκειμένου να παρακάμψουν τους περιορισμούς στις εξαγωγές αποβλήτων.
Ως αποτέλεσμα, η ΕΕ συνεχίζει να εξάγει τοξικά απόβλητα με τη μορφή πλοίων που έχουν φτάσει στο τέλος του κύκλου ζωής τους. Έως και 102 πλοία άλλαξαν τη σημαία τους από σημαία κράτους μέλους της ΕΕ σε άλλη σημαία λίγο πριν από τη διάλυσή τους, προκειμένου να αποφύγουν τους περιορισμούς της ΕΕ.
Τον Ιούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε σχέδια για την προσθήκη των πρώτων εγκαταστάσεων ανακύκλωσης πλοίων που χρησιμοποιούν τη μέθοδο της προσάραξης στον κατάλογο των εγκεκριμένων από την ΕΕ εγκαταστάσεων.
Αυτό θα καταστήσει ευκολότερη την απόρριψη πλοίων στο εξωτερικό, υποστηρίζουν η Shipbreaking Platform και η T&E.
Τα διαλυτήρια που εδρεύουν στην ΕΕ λειτουργούν υπό υψηλά περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα. Η έγκριση διαλυτηρίων χαμηλότερων προδιαγραφών που χρησιμοποιούν τη μέθοδο της προσάραξης θα τιμωρούσε την υπεύθυνη ευρωπαϊκή βιομηχανία και θα επιβράβευε επιβλαβείς πρακτικές που ουσιαστικά δεν εγκρίνονται στα κράτη μέλη της ΕΕ.
Το 2020, τη χρονιά κατά την οποία διαλύθηκε ο μεγαλύτερος αριθμός πλοίων παγκοσμίως, οι εγκαταστάσεις της ΕΕ διέθεταν συνολική δυναμικότητα ανακύκλωσης 2,1 εκατ. τόνων ελαφρού εκτοπίσματος (LDT), ενώ το σύνολο των πλοίων ιδιοκτησίας εταιρειών της ΕΕ που διαλύθηκαν εκείνο το έτος ανερχόταν σε 1,4 εκατ. LDT.
Πάνω από τα δύο τρίτα της χωρητικότητας πλοίων που ανήκαν σε εταιρείες της ΕΕ διαλύθηκαν στις παραλίες της Ινδίας, του Μπανγκλαντές και του Πακιστάν. Κάθε πλοίο που οδηγούνταν σε παραλία θα μπορούσε να είχε εξυπηρετηθεί από τουλάχιστον 6 έως 8 διαλυτήρια της ΕΕ.
Έως και το 95% του βάρους ενός πλοίου μπορεί να ανακυκλωθεί ως σκραπ χάλυβα υψηλής ποιότητας.
Σε προηγούμενη έκθεσή της, η Shipbreaking Platform κατέληξε στο συμπέρασμα ότι σχεδόν 12.000 πλοία ιδιοκτησίας εταιρειών της ΕΕ θα έφταναν στο τέλος του κύκλου ζωής τους κατά την επόμενη δεκαετία, γεγονός που θα μπορούσε να αποφέρει έως και 12 εκατ. τόνους χάλυβα ετησίως.
Η διάλυση πλοίων στην Ευρώπη αποτελεί σημαντική οικονομική ευκαιρία, υποστηρίζει η T&E.
«Η παραγωγή δευτερογενούς χάλυβα μέσω ηλεκτρικών καμίνων τόξου, με χρήση ανακυκλωμένου σκραπ, αποτελεί μία από τις πιο αποτελεσματικές οδούς για την απανθρακοποίηση του κλάδου.
Αναθέτοντας σε τρίτους την αξιοποίηση του πολύτιμου σκραπ της, η ΕΕ στερεί από τη δική της πράσινη μετάβαση στον χάλυβα την πρώτη ύλη που χρειάζεται», λέει η Benedetta Mantoan, Policy Manager στη ΜΚΟ Shipbreaking Platform.
Τα επίμονα κενά πολιτικής εμποδίζουν την ανακύκλωση πλοίων να ευθυγραμμιστεί με τα στρατηγικά σχέδια της Ένωσης. Η μέθοδος της προσάραξης, που θεωρείται η πιο επικίνδυνη μέθοδος διάλυσης πλοίων, πρέπει να απαγορευτεί ρητά και όχι να εγκρίνεται με βάση τους ψευδείς ισχυρισμούς των πλοιοκτητών περί ανεπαρκούς δυναμικότητας στην ΕΕ.
Η ΕΕ πρέπει να ευθυγραμμίσει την πραγματικότητα με τις δεσμεύσεις που έχει διακηρύξει για την κυκλικότητα και την απανθρακοποίηση. Χωρίς την κάλυψη κενών, όπως η αλλαγή σημαίας σε σημαίες ευκαιρίας, τα φιλόδοξα σχέδια θα παραμείνουν περισσότερο ευσεβείς πόθοι της Επιτροπής.
Τέλος, η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειές της για την ενεργό προώθηση και υποστήριξη των βέλτιστων πρακτικών στον τομέα της ανακύκλωσης πλοίων, ώστε να διασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο.
www.worldenergynews.gr
