Ο Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε την πιο πρόσφατη πρόταση του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, καθώς, σύμφωνα με ειδικούς, ο πρόεδρος των ΗΠΑ εκτιμά ότι η Ουάσιγκτον έχει περισσότερα να κερδίσει περιμένοντας παρά αποδεχόμενη τους όρους της Τεχεράνης τη δεδομένη στιγμή.
Η απόρριψη της πρότασης
«Απορρίπτω την πρότασή τους», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους το Σάββατο, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν επιθυμεί μια συμφωνία επειδή «υφίσταται δεινή ήττα».
«Θέλουν να κάνουν συμφωνία και νομίζω ότι αυτό είναι καλό», είπε ο Τραμπ. «Θα ήθελα κι εγώ να κάνω μια συμφωνία. Όμως, αυτή η συμφωνία δεν θα ήταν αποδεκτή».
Την Κυριακή, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η Τεχεράνη είχε λάβει γνώση της αρχικής αντίδρασης του Τραμπ στην πρότασή της, αλλά δεν είχε λάβει ακόμη απάντηση μέσω διαμεσολαβητών. Στο πλαίσιο των πρόσφατων διπλωματικών προσπαθειών, το Κατάρ διαδραμάτισε ρόλο διαμεσολαβητή στις συνομιλίες μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη.
Η πρόταση του Ιράν
Η επταήμερη πρόταση του Ιράν προέβλεπε την άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από την Ουάσιγκτον, την αναστολή των κυρώσεων στις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου, την αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ύψους περίπου 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων και την τήρηση μιας ευρύτερης περιφερειακής κατάπαυσης του πυρός, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου και της Υεμένης.
Στη συνέχεια, το Ιράν θα προχωρούσε στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και στην έναρξη διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον για την επίτευξη μιας τελικής συμφωνίας.
Οι πρόσφατες προτάσεις παρουσιάζουν ομοιότητες με το μνημόνιο κατανόησης (MoU) που είχαν υπογράψει οι δύο χώρες τον Ιούνιο. Ωστόσο, το μνημόνιο κατέρρευσε τον περασμένο μήνα λόγω διαφωνιών σχετικά με τους όρους της συμφωνίας, γεγονός που οδήγησε σε κλιμάκωση των επιθέσεων —ιδίως εντός και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία ουσιαστικά παραμένουν υπό ιρανικό αποκλεισμό. Διαφήμιση
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η απόρριψη από την πλευρά του Τραμπ υποδηλώνει ότι, ενώ και οι δύο πλευρές συνεχίζουν να αφήνουν δημόσια ανοιχτή την πόρτα στη διπλωματία, παραμένουν σε μεγάλη απόσταση όσον αφορά το ποιος πρέπει να κάνει τις πρώτες παραχωρήσεις.
«Ο συλλογισμός του Τραμπ φαίνεται αρκετά απλός. Πιστεύει ότι ο συνδυασμός του ναυτικού αποκλεισμού και της οικονομικής απομόνωσης ασκεί πλέον αρκετά ισχυρή πίεση στο Ιράν, ώστε η πρόσφατη πρόταση της Τεχεράνης να αποτελεί ένδειξη αδυναμίας και όχι μια προσφορά που η Ουάσιγκτον οφείλει να αξιοποιήσει», δήλωσε στο Al Jazeera ο Andreas Krieg, αναπληρωτής καθηγητής στο King’s College του Λονδίνου.
Γιατί πιστεύει ο Τραμπ ότι μπορεί να περιμένει;
Ένα βασικό στοιχείο του συλλογισμού του Τραμπ φαίνεται να είναι η πεποίθηση ότι η οικονομική πίεση προς το Ιράν δεν έχει ακόμη αποδώσει πλήρως τους καρπούς της. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει κλιμακώσει την οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη, ενισχύοντας τον ναυτικό αποκλεισμό, επιβάλλοντας κυρώσεις στα έσοδα από το ιρανικό πετρέλαιο και απειλώντας με δευτερογενείς κυρώσεις τις χώρες που συναλλάσσονται με την Τεχεράνη.
Την περασμένη εβδομάδα, οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στον τομέα των αερομεταφορών του Ιράν, προκαλώντας διαταραχές στις πτήσεις. Η κίνηση αυτή ήρθε εβδομάδες αφότου ο Υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Scott Bessent, ανακοίνωσε μια εκστρατεία οικονομικής πίεσης κατά του Ιράν, δεσμευόμενος να στοχεύσει τα οικονομικά συμφέροντα της Τεχεράνης σε όλο τον κόσμο.
Ο Richard Weitz, ανώτερος μη μόνιμος συνεργάτης (senior nonresident associate fellow) στο Κολλέγιο Άμυνας του ΝΑΤΟ, δήλωσε στο Al Jazeera ότι ο Λευκός Οίκος ενδέχεται να πιστεύει πως μπορεί να «περιμένει λίγο και να πετύχει καλύτερους όρους».
Υπάρχει επίσης ανησυχία στην Ουάσιγκτον σχετικά με τη σειρά των ενεργειών που πρότεινε το Ιράν, πρόσθεσε.
Επομένως, σύμφωνα με τον Weitz, η Ουάσιγκτον ίσως εκτιμά ότι «η οικονομική πίεση με την πάροδο του χρόνου θα ωθήσει την ιρανική κυβέρνηση να προβεί σε περισσότερες παραχωρήσεις». «Αυτό συνέβη, κατά πάσα πιθανότητα, πριν από μία δεκαετία, οδηγώντας στη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, καθώς η ιρανική κυβέρνηση έκρινε ότι έπρεπε να τερματιστούν οι οικονομικές κυρώσεις με αντάλλαγμα την παραχώρηση εκατέρωθεν υποχωρήσεων σχετικά με το πυρηνικό της πρόγραμμα», πρόσθεσε.
Το Ιράν θα μπορούσε να κάνει τον Τραμπ να «πληρώσει το τίμημα»
Η αναμονή για μια συμφωνία ενέχει επίσης σημαντικό πολιτικό ρίσκο για τον Αμερικανό πρόεδρο, σύμφωνα με τους ειδικούς, καθώς το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του ενδέχεται να χάσει τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Το πρόβλημα για τον Τραμπ είναι ότι ο χρόνος δεν αυξάνει την πίεση μόνο στο Ιράν, δήλωσε ο Κριγκ. «Το ρίσκο έγκειται στο ότι ο χρόνος λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις», σημείωσε.
Το κόστος της σύγκρουσης
Το Ιράν θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος της σύγκρουσης για τους αντιπάλους του, δήλωσε ο Κριγκ, αξιοποιώντας μεταξύ άλλων το Στενό του Ορμούζ, τις περιφερειακές υποδομές και ενδεχομένως το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, ένα ακόμη στενό ανάμεσα στην Υεμένη και το Κέρας της Αφρικής.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η στρατηγική σημασία του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ έχει αυξηθεί κατακόρυφα, καθώς οι προσκείμενοι στο Ιράν Χούθι επέκτειναν τον έλεγχό τους στις ακτές της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα.
Αυτή η προέλαση έδωσε ουσιαστικά στους Χούθι ανεμπόδιστη πρόσβαση στη στενή θαλάσσια οδό – μια εξέλιξη που προκαλεί ανησυχία στην παγκόσμια ναυτιλία, δεδομένου του ιστορικού της οργάνωσης όσον αφορά τις επιθέσεις σε πλοία (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνδέονται με το Ισραήλ) σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους Παλαιστίνιους της Γάζας.
Οι Χούθι έχουν ήδη κηρύξει ναυτικό αποκλεισμό κατά των σαουδαραβικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, την οποία το Ριάντ είχε αρχίσει να χρησιμοποιεί ως εναλλακτική ναυτιλιακή οδό –αντί του Ορμούζ– για τις εξαγωγές πετρελαίου του.
«Επομένως, αυτό μπορεί να φέρει αντίθετα αποτελέσματα», προειδοποίησε ο Κριγκ. «Ο Τραμπ πιστεύει ότι ο χρόνος πιέζει περισσότερο το Ιράν απ' ό,τι την Αμερική. Η Τεχεράνη πιστεύει το αντίθετο: ότι το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, οι παγκόσμιες αγορές ενέργειας και, τελικά, ο ίδιος ο Τραμπ έχουν μικρότερη αντοχή σε μια παρατεταμένη αναστάτωση απ' ό,τι το Ιράν στην οικονομική τιμωρία». Διαφήμιση
Ο Ross Harrison, ανώτερος ερευνητής στο Middle East Institute, δήλωσε επίσης στο Al Jazeera ότι η Τεχεράνη ενδέχεται πλέον να ανησυχεί «λιγότερο μήπως υπερεκτιμήσει τη θέση της και περισσότερο μήπως την υποτιμήσει». Σύμφωνα με τον Harrison, η Τεχεράνη θεωρεί πλέον ότι ο κίνδυνος κλιμάκωσης συνεπάγεται μικρότερο κόστος από το να συμφωνήσει σε κάτι πρόωρα ή να φανεί πρόθυμη για συμβιβασμό, ιδίως μετά την αντίδραση της Ουάσιγκτον στην πρόταση.
www.worldenergynews.gr
