Είναι μια κοινή παρανόηση ότι τα τροπικά δάση είναι οι «πνεύμονες» της Γης - Οι ωκεανοί μας παράγουν το μεγαλύτερο μέρος του οξυγόνου που καταναλώνουμε και είναι πιο αποτελεσματικοί στην αποθήκευση άνθρακα
Ο άνθρακας που αποθηκεύεται στον ωκεανό ονομάζεται «μπλε άνθρακας» και θεωρείται ένα κρυφό όπλο στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής.
Τι είναι και πώς μπορούμε να τον προστατεύσουμε;
Θαμμένος κάτω από το βαθύ μπλε, ο μπλε άνθρακας παγιδεύεται από τους ωκεανούς και τα παράκτια οικοσυστήματα μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται δέσμευση άνθρακα (carbon sequestration).
Η διαδικασία ξεκινά με τη φωτοσύνθεση, όταν τα φυτά απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα και το μετατρέπουν σε οξυγόνο και ενέργεια.
Ο Chris Fulton είναι κύριος ερευνητής στο Australian Institute of Marine Science και μελετά πώς αποθηκεύεται ο μπλε άνθρακας στα θαλάσσια οικοσυστήματα της Δυτικής Αυστραλίας.
«Ο μπλε άνθρακας δεσμεύεται κάπου στα ωκεάνια συστήματα», λέει ο Chris. «Αυτή είναι η διαδικασία της δέσμευσης άνθρακα».
Υπό απειλή
Τα αποθέματα αποθηκευμένου άνθρακα είναι γνωστά ως δεξαμενές άνθρακα (carbon pools).
«Υπάρχει μια μεγάλη ποικιλία δεξαμενών άνθρακα, ιδιαίτερα στους παράκτιους υγροτόπους», λέει ο Chris. «Αυτό περιλαμβάνει δάση μαγγρόβιων, λιβάδια θαλάσσιων φυτών και παλιρροϊκές ή λασπώδεις εκτάσεις».
Οι δεξαμενές μπλε άνθρακα παρέχουν καταφύγιο σε ένα ευρύ φάσμα οργανισμών και συμβάλλουν στην αποτροπή της διάβρωσης των ακτών.
Ωστόσο, δεν είναι άτρωτες απέναντι στην κλιματική αλλαγή. «Ο μπλε άνθρακας αποτελεί λύση για την κλιματική αλλαγή», λέει ο Chris.
«Δυστυχώς, η κλιματική αλλαγή δημιουργεί επίσης προβλήματα στα θαλάσσια οικοσυστήματα».
Η ευρύτερη εικόνα
Μια πρόσφατη μελέτη του Chris και των συνεργατών του δείχνει ότι το κλειδί για την ενίσχυση της δέσμευσης μπλε άνθρακα είναι η κατανόηση της προέλευσής του - είτε από το εσωτερικό είτε από το εξωτερικό των δεξαμενών άνθρακα.
Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι το μεγαλύτερο μέρος του μπλε άνθρακα που αποθηκεύεται παγκοσμίως προέρχεται από εξωτερικές πηγές.
«Ένα δέντρο μαγγρόβιου ρίχνει τα φύλλα του και ένα μέρος θάβεται στο έδαφος από κάτω, αλλά μεγάλο μέρος μεταφέρεται και θάβεται αλλού», εξηγεί ο Chris.
Αν ένα φύλλο πέσει και θαφτεί στο ίδιο σημείο, ονομάζεται αυτόχθονος άνθρακας (autochthonous carbon). Αν παρασυρθεί και θαφτεί αλλού, ονομάζεται αλλόχθονος άνθρακας (allochthonous carbon).
Η διάκριση μεταξύ «auto» και «allo» άνθρακα μπορεί επίσης να αλλάξει τις προτεραιότητες διατήρησης στα θαλάσσια περιβάλλοντα. Δεν αφορά μόνο την προστασία ενός συγκεκριμένου οικοσυστήματος, αλλά ολόκληρου του θαλάσσιου τοπίου.
«Δεν αρκεί απλώς να αποκαταστήσουμε ένα δάσος μαγγρόβιων. Πρέπει να εστιάσουμε σε ολόκληρη την κοινότητα φυτών», λέει ο Chris.
Ένας αφανής ήρωας του μπλε άνθρακα
Το έργο Blue Carbon Seascapes βοηθά τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα ποιες είναι οι εξωτερικές πηγές άνθρακα στη βόρεια Δυτική Αυστραλία και πού αποθηκεύονται - με στόχο να έχει παγκόσμιο αντίκτυπο.
«Το Blue Carbon Seascapes προέκυψε επειδή διαπιστώσαμε ένα σημαντικό κενό στην επιστήμη του μπλε άνθρακα σχετικά με το πώς εντοπίζουμε τον άνθρακα από αλλόχθονες πηγές», λέει ο Chris.
«Προσπαθούμε να κατανοήσουμε τη συμβολή στον μπλε άνθρακα, πού εναποτίθεται και αν υπάρχουν συγκεκριμένα “θερμά σημεία” που πρέπει να προστατεύσουμε».
Συνήθως, τα μαγγρόβια και τα θαλάσσια λιβάδια θεωρούνται οι πιο σημαντικές δεξαμενές μπλε άνθρακα.
Ωστόσο, το έργο Blue Carbon Seascapes αμφισβητεί αυτή την αντίληψη
Ορισμένοι από τους κύριους παραγωγούς μπλε άνθρακα είναι στην πραγματικότητα τα μακροφύκη ή τα φύκια - μια πηγή αλλόχθονου άνθρακα.
«Τα μακροφύκη δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς και ενδέχεται να αποτελούν εξίσου σημαντικό μέρος της λύσης με τα παραδοσιακά οικοσυστήματα μπλε άνθρακα», λέει ο Chris.
«Δεν είναι απλώς ενοχλητική, γλοιώδης ύλη, αλλά κάτι που συμβάλλει ουσιαστικά στην παγκόσμια ασφάλειά μας».
www.worldenergynews.gr
