Ένα πρωτοποριακό πείραμα στη Βρετανία το 1989 με 50 τόνους σταθεροποιημένης τέφρας από μονάδα άνθρακα δημιούργησε έναν τεχνητό ύφαλο στον κόλπο Poole, όπου μέσα σε μόλις τρεις εβδομάδες εμφανίστηκαν αστακοί και καβούρια, ενώ μέσα στον πρώτο χρόνο ο βυθός είχε γεμίσει με δεκάδες είδη θαλάσσιων οργανισμών και ψάρια
Σχετικά Άρθρα
Τα απόβλητα τροφίμων γίνονται μια ισχυρή παγίδα άνθρακα σε μια κλιματική ανακάλυψη (scitechdaily.com)
Κι όμως, ένα υλικό που κανονικά θα κατέληγε ως βιομηχανικό απόβλητο βρέθηκε στον βυθό της θάλασσας και μετατράπηκε σε καταφύγιο για θαλάσσια ζωή. Το εντυπωσιακό πείραμα που πραγματοποιήθηκε στη Βρετανία το 1989 έδειξε πόσο γρήγορα μπορεί η φύση να «αγκαλιάσει» μια τεχνητή κατασκευή, όταν αυτή δημιουργεί νέες σκληρές επιφάνειες σε έναν κατά τα άλλα αμμώδη βυθό.
Ένας ύφαλος φτιαγμένος από απόβλητα
Στον κόλπο Poole, στα ανοιχτά του Dorset, ερευνητές δημιούργησαν έναν πειραματικό τεχνητό ύφαλο χρησιμοποιώντας περίπου 50 τόνους σταθεροποιημένων υποπροϊόντων από μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με άνθρακα.
Το βασικό υλικό ήταν η λεγόμενη τέφρα κονιοποιημένου καυσίμου (pulverised fuel ash - PFA), σε συνδυασμό με γύψο, ενώ σε ορισμένες παραλλαγές χρησιμοποιήθηκαν επίσης τσιμέντο και χαλίκι.
Δεν επρόκειτο, επομένως, για απλή απόρριψη τέφρας στη θάλασσα. Οι επιστήμονες διαμόρφωσαν το υλικό σε συμπαγή δομικά στοιχεία και τα τοποθέτησαν στον βυθό, θέλοντας να εξετάσουν αν ένα βιομηχανικό παραπροϊόν θα μπορούσε να αποκτήσει μια δεύτερη ζωή ως κατασκευή θαλάσσιου οικοτόπου.
Μόλις τρεις εβδομάδες και… έφτασαν οι πρώτοι ένοικοι
Ο ύφαλος τοποθετήθηκε τον Ιούνιο του 1989, περίπου 3 χιλιόμετρα από φυσικούς βραχώδεις σχηματισμούς.
Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακά γρήγορο.
Μέσα σε μόλις τρεις εβδομάδες, ενήλικοι ευρωπαϊκοί αστακοί και βρώσιμα καβούρια από τους γειτονικούς φυσικούς υφάλους είχαν ήδη εντοπιστεί στον τεχνητό ύφαλο. Η παρουσία τους αποτέλεσε μία από τις πρώτες ενδείξεις ότι η κατασκευή δεν λειτουργούσε απλώς ως ένας σωρός βιομηχανικού υλικού, αλλά μπορούσε να γίνει μέρος του θαλάσσιου οικοσυστήματος.
Ο βυθός άρχισε να «ζωντανεύει»
Η αποικιοποίηση δεν σταμάτησε στους αστακούς και στα καβούρια.
Μέσα στον πρώτο χρόνο, οι επιφάνειες των τεχνητών βράχων είχαν καλυφθεί σε μεγάλο βαθμό από θαλάσσιους οργανισμούς. Ανάμεσά τους καταγράφηκαν υδρόζωα, βρυόζωα, πεταλίδες, ασκίδια, σωληνόσκωληκες, σπόγγοι και φύκη.
Με την πάροδο του χρόνου, η κοινότητα των οργανισμών άρχισε να αποκτά χαρακτηριστικά παρόμοια με εκείνα των φυσικών υφάλων που βρίσκονταν στην περιοχή.
Δεν άργησαν να εμφανιστούν ούτε τα ψάρια
Ο τεχνητός ύφαλος προσέλκυσε και κοπάδια από poutings, ένα μικρό ψάρι συγγενικό με τον μπακαλιάρο.
Οι ερευνητές εκτιμούσαν περίπου 200 ψάρια ανά μονάδα υφάλου, ενώ παρατήρησαν ακόμη και αναπαραγωγή ορισμένων ειδών στην περιοχή.
Καταγράφηκε αναπαραγωγική δραστηριότητα και από άλλα είδη, μεταξύ των οποίων χειλόψαρα, αστακοί, καβούρια, καβούρια-αράχνες, καβούρια-βελούδο, ερημίτες, βούκινα και γυμνοβράγχια.
Κάποιοι αστακοί έμειναν για σχεδόν έναν χρόνο
Το ακόμη πιο εντυπωσιακό στοιχείο ήταν ότι ορισμένοι αστακοί δεν επισκέφθηκαν απλώς τον τεχνητό ύφαλο.
Φαίνεται ότι τον αντιμετώπισαν ως μόνιμο καταφύγιο.
Μέσω μελετών με σήμανση, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι συγκεκριμένα άτομα παρουσίασαν έντονη «προτίμηση» στον συγκεκριμένο χώρο, με έναν αστακό να καταγράφεται στον ύφαλο για διάστημα που έφτασε τις 368 ημέρες.
Το κρίσιμο ερώτημα: ήταν ασφαλές το υλικό;
Το πείραμα δεν αφορούσε μόνο το αν θα προσέλκυε ζώα.
Οι επιστήμονες εξέτασαν και τις πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, μεταξύ άλλων την παρουσία βαρέων μετάλλων που συνδέονται με την τέφρα άνθρακα και τις επιδράσεις στον γύρω βυθό.
Σύμφωνα με τη μελέτη, δεν εντοπίστηκαν σημαντικές ή σταθερές διαφορές στις βιολογικές κοινότητες που αναπτύχθηκαν στις διαφορετικές συνθέσεις PFA/γύψου. Παράλληλα, δεν διαπιστώθηκαν σαφείς διαφορές ανάμεσα στους οργανισμούς που αποίκισαν τα στοιχεία από τέφρα άνθρακα και εκείνους που αποίκισαν τις κατασκευές ελέγχου από σκυρόδεμα.
Από βιομηχανικό απόβλητο σε νέο οικοσύστημα
Το πείραμα του Poole Bay παραμένει ένα εντυπωσιακό παράδειγμα της προσπάθειας να αξιοποιηθούν βιομηχανικά παραπροϊόντα αντί να οδηγούνται απλώς σε χώρους απόθεσης.
Πενήντα τόνοι υλικού που συνδεόταν με την παραγωγή ενέργειας από άνθρακα χρησιμοποιήθηκαν για να δημιουργηθεί μια τεχνητή δομή στον βυθό. Και η φύση χρειάστηκε ελάχιστο χρόνο για να την κατοικήσει.
Από τους πρώτους αστακούς και τα καβούρια μέχρι τα ψάρια, τα φύκη, τους σπόγγους και δεκάδες ακόμη οργανισμούς, ο πειραματικός ύφαλος εξελίχθηκε σε μια μικρή θαλάσσια κοινότητα.
Ένα υλικό που ξεκίνησε ως απόβλητο κατέληξε να λειτουργεί ως βάση για ζωή - αποδεικνύοντας πόσο γρήγορα μπορεί η φύση να μετατρέψει μια ανθρώπινη κατασκευή σε νέο βιότοπο.
www.worldenergynews.gr
