Βράχοι που αποκολλήθηκαν από έναν γκρεμό και έσπασαν στα δύο μέσα σε ένα λιβάδι με πρόβατα στη νορβηγική Αρκτική αποκάλυψαν ένα πλάσμα που έμοιαζε με φτέρη και έζησε πριν από 560 εκατομμύρια χρόνια. Το πλάσμα αυτό, που ονομάζεται Charnia, θεωρείται ένα από τα πρώτα ζώα που εμφανίστηκαν. Το συγκεκριμένο δείγμα διατήρησε το σχήμα του σε τρεις διαστάσεις, καθιστώντας το ένα από τα αρχαιότερα γνωστά απολιθώματα ζώων του είδους του
Ένα από τα αρχαιότερα γνωστά απολιθώματα ζώων που διατηρούνται σε τρεις διαστάσεις ανακαλύφθηκε σε ένα λιβάδι με πρόβατα στη νορβηγική Αρκτική, σηματοδοτώντας την πρώτη σημαντική νέα τοποθεσία απολιθωμάτων αυτού του είδους που εντοπίζεται στην Ευρώπη εδώ και δεκαετίες.
Ένα από τα πρώτα ζώα
Βράχοι που αποκολλήθηκαν από έναν γκρεμό και έσπασαν στα δύο μέσα σε ένα λιβάδι με πρόβατα στη νορβηγική Αρκτική αποκάλυψαν ένα πλάσμα που έμοιαζε με φτέρη και έζησε πριν από 560 εκατομμύρια χρόνια. Το πλάσμα αυτό, που ονομάζεται *Charnia*, θεωρείται ένα από τα πρώτα ζώα που εμφανίστηκαν. Το συγκεκριμένο δείγμα διατήρησε το σχήμα του σε τρεις διαστάσεις, καθιστώντας το ένα από τα αρχαιότερα γνωστά απολιθώματα ζώων του είδους του.
Η ανακάλυψη στο Φίνμαρκ (Finnmark) αποτελεί το πρώτο επιβεβαιωμένο εύρημα *Charnia* στη Σκανδιναβία και σηματοδοτεί την πρώτη σημαντική νέα τοποθεσία απολιθωμάτων αυτού του τύπου στην Ευρώπη εδώ και δεκαετίες. Από γειτονικά πετρώματα είχαν προηγουμένως προκύψει ίχνη οργανισμών που προσκολλώνταν στον αρχαίο θαλάσσιο πυθμένα, αλλά όχι απολιθώματα των ίδιων των οργανισμών. Τα σπασμένα πετρώματα στο λιβάδι αποκάλυψαν ένα πολύ πλουσιότερο αρχείο απολιθωμάτων.
Οι μαλακοί ιστοί αφήνουν λίγα απολιθώματα
Οι οργανισμοί αυτοί έζησαν κατά την Εδιακρανική περίοδο (Ediacaran Period), όταν εμφανίστηκε για πρώτη φορά η σύνθετη ζωή στη Γη. Μεγάλο μέρος των γνώσεων των επιστημών για αυτούς προέρχεται από περιορισμένο αριθμό τοποθεσιών, εν μέρει επειδή τα πετρώματα που θα μπορούσαν να τους διατηρήσουν είναι από τη φύση τους δύσκολο να εντοπιστούν.
«Για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο δεν υπάρχει επίσης εκτεταμένο γεωλογικό αρχείο πετρωμάτων», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Δρ. Yorick Veenma, από το Τμήμα Επιστημών της Γης του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ. «Τα απολιθώματα πρέπει να είναι εγκλωβισμένα σε ιζηματογενή πετρώματα για να εντοπιστούν· επομένως, αν τα ίδια τα πετρώματα είναι σπάνια, καθίσταται δυσκολότερη και η εύρεση των απολιθωμάτων. Τα περισσότερα απολιθώματα της Εδιακρανικής περιόδου προέρχονται από ελάχιστες τοποθεσίες, γεγονός που καθιστά συναρπαστική την ανακάλυψή τους σε μια νέα περιοχή».
Το σώμα των οργανισμών αυτών παρουσιάζει μια επιπλέον πρόκληση. Παρά την εμφάνισή της που θύμιζε φτέρη, η *Charnia* δεν διέθετε στόμα, όργανα ή ορατά μέσα κίνησης. Ουσιαστικά, επρόκειτο για έναν «σάκο γεμάτο ζελατινώδη ουσία» που έμοιαζε με μέδουσα και παρέμενε ακίνητος σε ένα σημείο. «Ως αρχείο απολιθωμάτων, η περίοδος Εδιακάρια (Ediacaran) έχει ορισμένα μειονεκτήματα: κυρίως το γεγονός ότι οι περισσότεροι οργανισμοί είχαν μαλακό σώμα και δεν είχαν ακόμη εξελιχθεί σκελετοί, με αποτέλεσμα να είναι δυσκολότερη η διατήρησή τους», δήλωσε ο συν-συγγραφέας της μελέτης, καθηγητής Neil Davies, επίσης από το Τμήμα Επιστημών της Γης του Πανεπιστημίου του Cambridge. «Πολλά απολιθώματα αυτής της περιόδου εμφανίζονται ως αποτυπώματα, καθώς έχουν συμπιεστεί κάτω από στρώματα πετρωμάτων».
Μια υποθαλάσσια κατολίσθηση διατήρησε κρυμμένες λεπτομέρειες
Μια υποθαλάσσια κατολίσθηση επεφύλασσε διαφορετική μοίρα για το νορβηγικό δείγμα. Το πλάσμα παρασύρθηκε και θάφτηκε γρήγορα στον πυθμένα της θάλασσας, όπου ιζήματα γέμισαν το σώμα του και διατήρησαν την τρισδιάστατη μορφή του. Μια τέτοια διατήρηση είναι εξαιρετικά σπάνια για οργανισμό με μαλακό σώμα, ειδικά για έναν τόσο παλαιό.
Αυτή η επιπλέον διάσταση επέτρεψε στην ομάδα –υπό την καθοδήγηση του Cambridge– να εξετάσει χαρακτηριστικά που δεν είχαν αποκαλυφθεί στα πεπλατυσμένα δείγματα. Κατά μήκος κάθε κλάδου, οι ερευνητές εντόπισαν λεπτές ακμές, γνωστές ως «καρίνες» (keels). Δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στο επιστημονικό περιοδικό *Palaeontology*.
«Όταν βλέπεις το ίδιο είδος να διατηρείται με διαφορετικό τρόπο, αρχίζεις να παρατηρείς ιδιότητες που δεν είχες δει προηγουμένως», δήλωσε ο Veenma.
Η περιοχή Finnmark διευρύνει τον χάρτη των πρώιμων ζώων
Η τοποθεσία ενισχύει τη σημασία της ανακάλυψης. Απολιθώματα της περιόδου Εδιακάρια είναι γνωστά από διάφορα μέρη του κόσμου, αλλά η ανεύρεσή τους στο Finnmark υποδηλώνει ότι τα πρώιμα ζώα ίσως ήταν πιο ευρέως διαδεδομένα απ’ ό,τι έδειχναν οι γνωστές τοποθεσίες. Άλλες, ελάχιστα εξερευνημένες περιοχές ενδέχεται επίσης να κρύβουν στοιχεία για αυτούς τους οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων σημείων όπου δεν έχουν βρεθεί ακόμη απολιθώματα.
«Ως επιστήμονες, τείνουμε να επισκεπτόμαστε ξανά και ξανά τις ίδιες γνωστές τοποθεσίες αναζητώντας τέτοιου είδους απολιθώματα», είπε ο Veenma. «Αυτό το εύρημα δείχνει ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια για ανακαλύψεις σε λιγότερο γνωστές περιοχές».
Η ομάδα εντόπισε επίσης διάφορα άλλα στοιχεία του αρχαίου οικοσυστήματος παράλληλα με το *Charnia*, και οι ερευνητές ελπίζουν ότι μελλοντικά ευρήματα θα αποκαλύψουν περισσότερα για τη ζωή που διατηρήθηκε εκεί.
«Ενδέχεται να υπάρχει εκεί πάνω μια ολόκληρη, άγνωστη κοινότητα αυτών των πολύ πρώιμων οργανισμών», δήλωσε ο Davies. «Παράξενα μικρά σχήματα που θυμίζουν ομπρέλα, μορφές που δεν ταιριάζουν με όσα γνωρίζουμε από άλλες περιοχές. Υπάρχει μια πληθώρα διαφορετικών πραγμάτων που ήταν άγνωστα μέχρι τώρα».
www.worldenergynews.gr
