Το νεογνό πράσινης χελώνας —στο μέγεθος μιας παλάμης— που κινείται με δυσκολία στην άμμο ενός νησιού της Μαλαισίας μπορεί να φαίνεται ευάλωτο, ωστόσο το είδος του έχει αναδειχθεί σε σύμβολο ελπίδας για τη διατήρηση της άγριας ζωής.
Oι χελώνες
Οι πράσινες χελώνες πέτυχαν τη σπάνια μετάβαση από την κατηγορία των απειλούμενων ειδών σε εκείνη της «χαμηλής ανησυχίας» (least concern) στις παγκόσμιες κατατάξεις διατήρησης — μια αξιοσημείωτη επιτυχία σε μια εποχή που πολλοί πληθυσμοί ειδών συρρικνώνονται.
Η περιβαλλοντική οργάνωση WWF (World Wildlife Fund), στην έκθεσή της «Living Planet Report» που δημοσιεύεται ανά διετία και κυκλοφόρησε την Πέμπτη, κατέγραψε μείωση 73% στο μέσο μέγεθος των πληθυσμών άγριας ζωής που παρακολουθούνται, σε διάστημα 53 ετών. Ωστόσο, περίπου το 50% των χιλιάδων σπονδυλωτών που παρακολουθήθηκαν για την έκθεση παρουσιάζουν σταθερούς ή αυξανόμενους πληθυσμούς.
Σε αυτά περιλαμβάνονται οι πράσινες χελώνες, χάρη σε δεκαετίες προσπαθειών που περιλαμβάνουν τη μεταφορά φωλιών, τη θαλάσσια προστασία και την απαγόρευση του εμπορίου. Η Juanita Joseph, ειδικός σε θέματα χελωνών από τη Μαλαισία, έχει αφιερώσει χρόνια στην πρώτη γραμμή της προσπάθειας, διεξάγοντας πρωτοποριακή γενετική έρευνα και πείθοντας ακόμη και τον ίδιο της τον πατέρα να σταματήσει να καταναλώνει αυγά χελώνας.
Παρόλα αυτά, όταν η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) ανακοίνωσε πέρυσι ότι οι πράσινες χελώνες δεν θεωρούνται πλέον απειλούμενο είδος, δυσκολευόταν να το πιστέψει. Από τα υπόλοιπα έξι είδη θαλάσσιων χελωνών, όλα παραμένουν ευάλωτα ή κρισίμως απειλούμενα, με εξαίρεση τη χελώνα Flatback (επίπεδη ράχη), της οποίας η κατάσταση παραμένει ασαφής λόγω έλλειψης δεδομένων.
Οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι
Οι χελώνες αποτελούν στόχο για τη διατροφή και τα καβούκια τους, θανατώνονται σε δίχτυα αλιείας και περιορίζονται από την ανθρώπινη ανάπτυξη και τη ρύπανση στις παραλίες ωοτοκίας και τις περιοχές αναζήτησης τροφής. Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει επίσης την αναλογία των φύλων στους πληθυσμούς, ευνοώντας τη γέννηση θηλυκών ατόμων, καθώς η θερμοκρασία καθορίζει το φύλο κατά την ανάπτυξη των αυγών.
Ακόμη και τώρα, η ανάκαμψη είναι άνιση. Ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο οι πράσινες χελώνες κατατάσσονται στην κατηγορία «χαμηλής ανησυχίας», ορισμένοι περιφερειακοί πληθυσμοί εξακολου Αυτό αντικατοπτρίζει εργασία «άνω των πέντε δεκαετιών», δήλωσε ο διευθυντής της Sabah Parks, Maklarin Lakim.
Τα Νησιά των Χελωνών (Turtle Islands) τελούν υπό καθεστώς προστασίας από το 1977, ενώ η Sabah απαγόρευσε την κατανάλωση κρέατος και αυγών χελώνας το 1997.
Οι πληθυσμοί της πράσινης χελώνας έχουν ανακάμψει
«Αυτή είναι η κληρονομιά μας, αυτή είναι η βιοποικιλότητά μας», είπε ο Maklarin. «Θα θέλαμε να την προστατεύσουμε για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα».
Μεγάλο μέρος της επιτυχίας στον τομέα της διατήρησης οφείλεται σε ανθρώπους όπως η Sitti Rasah Abdul, 50 ετών, η οποία προέρχεται από μια αλιευτική κοινότητα στο νησί Omadal της Μαλαισίας.
Από το 2012, η ίδια και άλλα μέλη ενός γυναικείου συνεταιρισμού μεταφέρουν αυγά χελώνας από τις παραλίες σε ειδικό χώρο εκκόλαψης, προκειμένου να τα προστατεύσουν από θηρευτές και λαθροθήρες. Η 20μελής ομάδα ξεκίνησε το έργο διατήρησης σε συνεργασία με την WWF, αλλά πλέον αυτοχρηματοδοτείται, διαθέτοντας το 10% των εσόδων από τις δραστηριότητές της (χειροτεχνίες και εστίαση) στην προστασία των χελωνών.
«Είμαι ήδη μεγάλη σε ηλικία», είπε η Rasah, στεκόμενη στην ξύλινη προβλήτα που εκτείνεται από το σπίτι της μέσα στα γαλαζοπράσινα νερά. «Όμως αισθάνομαι την ευθύνη να διασφαλίσω ότι θα υπάρχουν χελώνες και για την επόμενη γενιά».
Σε απόσταση 45 λεπτών με το σκάφος, νεοσσοί πράσινης χελώνας και χελώνας καρέτα-καρέτα (hawksbill) βγήκαν από φωλιές που είχαν μεταφερθεί σε χώρο εκκόλαψης, στο πολυτελές θέρετρο Mataking Reef Resort.
Η γενετική έρευνα στις χελώνες
Η ιδιοκτήτρια του ξενοδοχείου, Sophia Sie, αγάπησε τις χελώνες πριν από δεκαετίες, όταν ο πατέρας της απέκτησε γη στο νησί Mataking, και πλέον περίπου το 10% του προσωπικού της απασχολείται σε δράσεις διατήρησης. Το 2006, «είχαμε συλλέξει περίπου 600 αυγά... σήμερα έχουμε περίπου 36.000 αυγά», δήλωσε η Sie στο πρακτορείο AFP.
«Έργο μακροπρόθεσμης διάρκειας»
Τα νεογνά που απελευθερώνονται από ένα καλάθι στην παραλία του νησιού Mataking αντιμετωπίζουν ελάχιστες πιθανότητες επιβίωσης. Μόνο ένα στα 1.000 θα επιβιώσει μέχρι την ηλικία της σεξουαλικής ωριμότητας, στα 20 έτη. Τα νεογνά περνούν περίπου μία δεκαετία στον ανοιχτό ωκεανό, μια περίοδο που συχνά αποκαλείται «χαμένα χρόνια», καθώς οι επιστήμονες γνωρίζουν ελάχιστα γι' αυτήν.
Ο προσδιορισμός των περιοχών όπου οι χελώνες περνούν αυτά τα χρόνια, καθώς και των σημείων όπου αναζητούν τροφή και αναπαράγονται, είναι καθοριστικής σημασίας για τη διατήρηση της επιτυχίας των προσπαθειών προστασίας, δήλωσε ο Gavin Jolis, υπεύθυνος στρατηγικής για τα θαλάσσια είδη στην WWF Μαλαισίας.
Η ΜΚΟ δημιούργησε την πρώτη παγκόσμια βάση δεδομένων DNA για χελώνες, με την ονομασία Shellbank, χρησιμοποιώντας δείγματα ιστών και κελυφών για την παρακολούθηση πληθυσμών, αλλά και για τον εντοπισμό λαθροθήρων.
Αν και κάθε προσπάθεια διατήρησης της φύσης αντιμετωπίζει διαφορετικές προκλήσεις, ο αγώνας για την προστασία των πράσινων χελωνών διδάσκει «να επιδεικνύουμε πραγματική ανθεκτικότητα και υπομονή σε αυτό το έργο», δήλωσε η Jolis.
«Δεν πρέπει να το βλέπουμε ως ένα έργο βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα· πρόκειται για ένα εγχείρημα μακροπρόθεσμης προοπτικής.»
www.worldenergynews.gr
