Έντονη ανησυχία προκαλεί η τροχιακή πορεία του ρωσικού δορυφόρου Cosmos 2612, ο οποίος, σύμφωνα με εμπορικά δεδομένα διαστημικής επιτήρησης έως τις 15 Οκτωβρίου 2026, αναμένεται να πλησιάσει σε πολύ μικρή απόσταση αμερικανικά καταχωρισμένο εμπορικό δορυφόρο συνθετικού διαφράγματος ραντάρ (SAR). Ο δορυφόρος υποστηρίζει την Ουκρανία και λειτουργεί από τη φινλανδικής προέλευσης εταιρεία ICEYE.
Η πορεία του Cosmos 2612 αναζωπυρώνει τους φόβους για πιθανή δοκιμή ή χρήση αντιδιαστημικού όπλου από τη Ρωσία, δεδομένου του ιστορικού της σε δοκιμές συστημάτων που μπορούν να απειλήσουν δορυφόρους σε τροχιά. Όπως επισημαίνεται σε σχετική ανάλυση, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο εχθρικής ενέργειας και να καθορίσουν εκ των προτέρων τον τρόπο αντίδρασής τους.
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στην ασφάλεια ενός συγκεκριμένου δορυφόρου. Εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των ενεργειών που αποδίδονται στη Ρωσία στη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη», δηλαδή επιχειρήσεων κάτω από το όριο μιας ανοιχτής στρατιωτικής σύγκρουσης, οι οποίες στοχεύουν αμερικανικά και ευρωπαϊκά συμφέροντα. Σύμφωνα με την ανάλυση, η Μόσχα ενδέχεται να επιδιώκει να δοκιμάσει την αποφασιστικότητα της Δύσης και στο διάστημα.
Οι ασυνήθιστοι ελιγμοί των ρωσικών δορυφόρων
Τον Απρίλιο του 2026, η Ρωσία εκτόξευσε έξι δορυφόρους, τους Cosmos 2609 έως Cosmos 2614, σε χαμηλή γήινη τροχιά (LEO). Έναν μήνα αργότερα, πέντε από αυτούς πραγματοποίησαν ελιγμούς υψηλής ενεργειακής απαίτησης, μεταβάλλοντας την κλίση των τροχιών τους ώστε να ευθυγραμμιστούν με το τροχιακό επίπεδο του δορυφόρου της ICEYE.
Οι κινήσεις αυτές θεωρούνται ασυνήθιστες, καθώς οι αλλαγές τροχιακού επιπέδου σε χαμηλή γήινη τροχιά απαιτούν σημαντική κατανάλωση καυσίμων, ενός περιορισμένου πόρου για τους δορυφόρους. Τον Μάιο του 2026, αρκετοί από τους ρωσικούς δορυφόρους πλησίασαν τον εμπορικό δορυφόρο, με τον Cosmos 2609 να φτάνει στις 26 Μαΐου σε απόσταση μόλις 2,5 χιλιομέτρων.
Ωστόσο, εκείνη την περίοδο κανένας από τους ρωσικούς δορυφόρους δεν πραγματοποίησε νέους ελιγμούς για να διατηρήσει την ευθυγράμμιση με τον δορυφόρο της ICEYE, με αποτέλεσμα τα τροχιακά τους επίπεδα να αποκλίνουν σταδιακά.
Η κατάσταση άλλαξε από τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, όταν ο Cosmos 2612 πραγματοποίησε σειρά νέων ελιγμών μέσα σε διάστημα άνω των δύο εβδομάδων. Οι κινήσεις αυτές τον επανέφεραν σε τροχιά ευθυγραμμισμένη με εκείνη του εμπορικού δορυφόρου και σε σχεδόν ίδιο υψόμετρο, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για επιχειρήσεις πολύ κοντινής προσέγγισης.
Το ιστορικό των ρωσικών αντιδιαστημικών δοκιμών
Η Ρωσία έχει ήδη δοκιμάσει την απελευθέρωση αντικειμένων από δορυφόρους σε τροχιά. Το 2017, ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος είχε περιγράψει ένα τέτοιο σύστημα ως «κούκλα που κρύβει μια άλλη κούκλα» και είχε επισημάνει ότι παρουσίαζε χαρακτηριστικά οπλικού συστήματος.
Τον Ιούλιο του 2020, ο ρωσικός δορυφόρος Cosmos 2543 απελευθέρωσε αντικείμενο που κινήθηκε με σχετική ταχύτητα έως και 186 μέτρων ανά δευτερόλεπτο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο καταδίκασαν δημόσια τη δοκιμή, σημειώνοντας ότι έφερε χαρακτηριστικά αντιδιαστημικού όπλου.
Το 2026, ο διοικητής της Διαστημικής Διοίκησης των ΗΠΑ δήλωσε ότι ήταν «προφανές» πως η Ρωσία ανέπτυσσε ένα «διαστημικό όπλο» μέσω του δορυφόρου Cosmos 2558.
Καμία από αυτές τις δοκιμές δεν πραγματοποιήθηκε κοντά σε δορυφόρο άλλης χώρας. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η Ρωσία έχει επανειλημμένα μετακινήσει δορυφόρους σε τροχιές ευθυγραμμισμένες με εκείνες αμερικανικών κυβερνητικών και εμπορικών δορυφόρων, προκαλώντας ανησυχία σε Αμερικανούς αξιωματούχους.
Η ευθυγράμμιση δύο δορυφόρων στο ίδιο τροχιακό επίπεδο μπορεί να διευκολύνει την ταχεία προσέγγιση του ενός προς τον άλλο, με σχετικά μικρή πρόσθετη κατανάλωση καυσίμων. Τέτοιες επιχειρήσεις μπορούν να εξυπηρετούν θεμιτούς σκοπούς, όπως η συντήρηση δορυφόρων ή η απομάκρυνση διαστημικών απορριμμάτων. Μπορούν, όμως, να αποτελέσουν και προοίμιο για την ανάπτυξη κινητικών ή μη κινητικών αντιδιαστημικών όπλων ή για απόπειρα εχθρικής σύλληψης ενός δορυφόρου.
Η βασική ανησυχία είναι ότι ένας δορυφόρος που πλησιάζει έναν άλλο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει μέσα ικανά να προκαλέσουν άμεση φυσική ζημιά ή να διαταράξουν τη λειτουργία του στόχου του. Για τον λόγο αυτό, οι ελιγμοί του Cosmos 2612 θεωρούνται εξέλιξη που απαιτεί αυξημένη προσοχή, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύουν από μόνοι τους ότι επίκειται επίθεση.
Το διάστημα στο ευρύτερο μέτωπο της αντιπαράθεσης Ρωσίας–Δύσης
Οι κινήσεις της Μόσχας εξετάζονται επίσης υπό το πρίσμα της εντεινόμενης υβριδικής αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια, η Ρωσία έχει κατηγορηθεί για κυβερνοεπιθέσεις, παρεμβολές σε σήματα δορυφορικής πλοήγησης και σχεδιασμό ενεργειών δολιοφθοράς, μεταξύ άλλων κατά υποθαλάσσιων καλωδίων, διαστημικών υποδομών στο έδαφος και αεροδρομίου στη Γερμανία με τη χρήση drone.
Σύμφωνα με την ανάλυση, μια ενδεχόμενη χρήση αντιδιαστημικού όπλου εναντίον δυτικού δορυφόρου θα μπορούσε να ενταχθεί σε αυτό το μοτίβο ενεργειών. Παράλληλα, η Ρωσία έχει δηλώσει ότι ενδέχεται να θεωρεί νόμιμους στρατιωτικούς στόχους τους εμπορικούς δορυφόρους που υποστηρίζουν την Ουκρανία.
Η πιθανότητα μιας τέτοιας ενέργειας δημιουργεί ερωτήματα για το πώς θα μπορούσαν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους να αποτρέψουν τη Ρωσία από τη δοκιμή ή τη χρήση αντιδιαστημικών δυνατοτήτων κοντά σε δορυφόρους τους. Εξίσου κρίσιμο είναι το ζήτημα της αντίδρασης σε περίπτωση που πραγματοποιηθεί εχθρική ενέργεια εναντίον εμπορικού δορυφόρου καταχωρισμένου στις ΗΠΑ.
Μεταξύ των πιθανών απαντήσεων που προτείνονται στην ανάλυση περιλαμβάνονται η ακύρωση της πρόσφατης συμφωνίας για το ντίζελ μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας, καθώς και η εντατικοποίηση των μέτρων κατά του λεγόμενου ρωσικού «σκιώδους στόλου». Παράλληλα, οι δυτικές κυβερνήσεις καλούνται να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις που θα είχε μια ευρύτερη επέκταση των ρωσικών επιχειρήσεων τροχιακής ευθυγράμμισης κοντά σε αμερικανικούς και συμμαχικούς δορυφόρους.
Η ανάγκη για σαφή δυτική αντίδραση
Η ανάλυση υπογραμμίζει ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο πως η Ρωσία θα προχωρήσει σε εχθρική ενέργεια με τον Cosmos 2612. Ωστόσο, η δυνατότητα μιας τέτοιας εξέλιξης είναι υπαρκτή και, σύμφωνα με τους συντάκτες, απαιτεί προετοιμασία από τις δυτικές κυβερνήσεις.
Η Ουάσιγκτον και οι σύμμαχοί της ενδέχεται να θεωρούν ότι μια επίθεση εναντίον δορυφόρου άλλης χώρας θα αποτελούσε σοβαρή κλιμάκωση. Η Μόσχα, όμως, θα μπορούσε να εκτιμήσει ότι το κόστος μιας τέτοιας ενέργειας θα ήταν περιορισμένο, εάν θεωρούσε ότι η Δύση δεν θα αντιδρούσε αποφασιστικά.
Το βασικό ζητούμενο, επομένως, είναι να διαμορφωθεί κοινή αμερικανοευρωπαϊκή στάση απέναντι σε εχθρικές ενέργειες στο διάστημα και να καταστεί σαφές ποια θα είναι η αντίδραση σε περίπτωση που απειληθεί ή πληγεί δορυφόρος άλλης χώρας. Μια περιορισμένη απάντηση, προειδοποιεί η ανάλυση, θα μπορούσε να ενθαρρύνει τη Μόσχα να διευρύνει περαιτέρω το πεδίο των ενεργειών της στη «γκρίζα ζώνη», με συνέπειες που θα ξεπερνούσαν τα όρια του διαστήματος.
www.worldenergynews.gr
