(upd) Η συμφωνία των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (TSOs) μεταξύ των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελεί δικαίωση των ελληνικών θέσεων και προσπαθειών για ρυθμιστική βεβαιότητα στη λειτουργία της εναλλακτικής αυτής πηγής τροφοδοσίας της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης. Μια εξέλιξη που έρχεται μέσα από την αγαστή συνεργασία του ΥΠΕΝ, του Διαχειριστή (ΔΕΣΦΑ) και του Ρυθμιστή (ΡΑΑΕΥ).
Σημειώνεται ότι ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου ανέδειξε το θέμα και κατά την πρόσφατη παρουσία του στην κορυφαία ενεργειακή διοργάνωση CERAWeek στο Χιούστον των Ηνωμένων Πολιτειών σε κοινό πάνελ με τη Γενική Διευθύντρια Ενέργειας της ΕΕ, κα. Jorgensen, τονίζοντας ότι «χρειάζεται τα κράτη-μέλη του Κάθετου Διαδρόμου να συνεργαστούν, ώστε το προϊόν να γίνει πολύ πιο ελκυστικό εμπορικά. Χρειάζεται όμως, και όλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να στηρίξουν το εγχείρημα. Yπάρχει και η ευθύνη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξαλείψει κάθε μορφή ρυθμιστικής αβεβαιότητας, ώστε να υπάρχει για την αγορά ένα αξιόπιστο, ασφαλές και σταθερό ρυθμιστικό περιβάλλον.
Ειδικότερα, οι συμμετέχοντες Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (ΔΣΜ) — ΔΕΣΦΑ (Ελλάδα), BULGARTRANSGAZ (Βουλγαρία), TRANSGAZ (Ρουμανία), VESTMOLDTRANSGAZ (Μολδαβία), GTSOU (Ουκρανία) — καθώς και ο ανεξάρτητος φορέας ICGB, κατέληξαν σήμερα στην Αθήνα σε μια αμοιβαία αποδεκτή πρόταση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για την εμπορική προώθηση του Διαβαλκανικού Αγωγού/Κάθετου Διαδρόμου, μετά από εντατική συνεργασία και πολλαπλές διαβουλεύσεις.
Σε ένα ταχέως εξελισσόμενο ενεργειακό τοπίο, η σημερινή συμφωνία σηματοδοτεί ένα ορόσημο για την ενεργειακή ολοκλήρωση της περιοχής, διαμορφώνοντας έναν ανθεκτικό, ανταγωνιστικό και αξιόπιστο ενεργειακό διάδρομο στη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Η νέα μεθοδολογία, που συμφωνήθηκε κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την παρουσία του ACER και των αντίστοιχων Εθνικών Ρυθμιστικών Αρχών, είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με το κεκτημένο της ΕΕ. Η συμφωνία σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια μακροπρόθεσμη λύση, πλήρως συμβατή με τους Κανονισμούς της ΕΕ, με ένα διαφανές πλαίσιο τιμολόγησης σε όλο το μήκος του Διαδρόμου, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κανονισμού 2017/460 της ΕΕ. Η συμφωνημένη εμπορική προσέγγιση εισάγει νέα τιμολόγια που καθιστούν τον Κάθετο Διάδρομο μια εξαιρετικά ανταγωνιστική και στρατηγική ενεργειακή αρτηρία για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για την ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου.
*Συγκεκριμένα, οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (TSOs) θα προσφέρουν για πρώτη φορά το πλήρες φάσμα προϊόντων δυναμικότητας σε ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια βάση, ξεκινώντας από το έτος φυσικού αερίου 2026-2027 (26 Οκτωβρίου) σε μια εξαιρετικά ανταγωνιστική τιμολόγηση. Αυτή η προσέγγιση τιμολόγησης αυξάνει σημαντικά την ελκυστικότητα των προσφερόμενων προϊόντων, παρέχοντας παράλληλα στους χρήστες βελτιωμένη ορατότητα κόστους και τη δυνατότητα μακροπρόθεσμου ενεργειακού σχεδιασμού.*
Με αυτόν τον τρόπο, ο Κάθετος Διάδρομος εδραιώνεται ως κρίσιμη οδός ενεργειακού εφοδιασμού για την περιοχή και ως ζωτικό εργαλείο για την ενίσχυση της διαφοροποίησης και της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης.
Για τη μεταβατική περίοδο μέχρι την πλήρη εφαρμογή των νέων προϊόντων, οι ΔΣΜ υποβάλλουν αίτημα στις αρμόδιες εθνικές ρυθμιστικές αρχές για την παράταση της διαθεσιμότητας των υφιστάμενων προϊόντων έως τον Οκτώβριο του 2026, υποστηρίζοντας την ασφάλεια εφοδιασμού της Ουκρανίας κατά τη μεταβατική φάση.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ταν παγια θεση του κ. Αλ. Εξάρχου, ο οποίος ανέδειξε την αναγκαιότητα ξεκινώντας απο τις τοποθετήσεις του στο Davos και στην συνεχεια σε συνεντεύξεις που εχει παραχωρήσει. Ο Καθετος Διαδρομος ειναι υψίστης γεωπολιτικής σημασιας για την χωρα μας και ειναι εξαιρετικά σημαντικό να στηριχθεί θεσμικα η λειτουργία του.
Νωρίτερα το WEN κατέγραφε
Κρίσιμη τηλεδιάσκεψη για το μέλλον του Κάθετου Διαδρόμου πραγματοποιείται σήμερα, με την ελπίδα να δώσει το πράσινο φως η Κομισιόν στη νέα κοινή μεθοδολογία που προτείνουν από κοινού οι Διαχειριστές των πέντε χωρών της περιοχής.
Το περιβάλλον αυξημένης ζήτησης φυσικού αερίου που έχει διαμορφωθεί λόγω της αναταραχής στον εφοδιασμό που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στο Ιράν δημιουργεί νέα δεδομένα και ενισχύει την προσδοκία για μια θετική απόφαση από τις Βρυξέλλες.
Στο επίκεντρο της σημερινής διαδικασίας βρίσκεται η προσπάθεια των Διαχειριστών –μεταξύ αυτών και του ΔΕΣΦΑ από ελληνικής πλευράς– να εξασφαλίσουν την έγκριση μιας νέας τιμολογιακής προσέγγισης, η οποία φιλοδοξεί να καταστήσει τον Κάθετο Διάδρομο εμπορικά βιώσιμο και ανταγωνιστικό. Στην τηλεδιάσκεψη συμμετέχουν, πέραν των Διαχειριστών, οι Ρυθμιστικές Αρχές των εμπλεκόμενων χωρών καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία καλείται να δώσει την τελική κατεύθυνση.
Παρά το γεγονός ότι το θέμα εμφανίζεται ως καθαρά ρυθμιστικό –δηλαδή αν η νέα μεθοδολογία συμβαδίζει με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο– παράγοντες με γνώση των διεργασιών επισημαίνουν ότι η ουσία είναι βαθιά πολιτική. Και σχετίζεται με τις ισορροπίες που κρατάει η Κομισιόν μεταξύ των συμφερόντων των κρατών μελών της Κεντρικής Ευρώπης έναντι των κρατών μελών της Νοτιοανατολικής. Οι αντιθέσεις αυτές όμως εκτιμάται ότι κάμπτονται στη σημερινή συγκυρία, που προέχει η ασφάλεια εφοδιασμού των κρατών μελών.
Η ένταση στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος στο Ιράν έχουν αυξήσει το γεωπολιτικό ρίσκο και ενισχύσει τη ζήτηση για LNG στην Ευρώπη, καθώς οι χώρες επιδιώκουν να θωρακίσουν τον εφοδιασμό τους. Λίγες ημέρες πριν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δια του Επιτρόπου Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, έχει καλέσει τα κράτη-μέλη να κινηθούν πιο ευέλικτα στη διαδικασία πλήρωσης των αποθηκών φυσικού αερίου: να ξεκινήσουν νωρίς αλλά να αποφύγουν μαζικές αγορές που θα εκτόξευαν τις τιμές. Η κατεύθυνση αυτή, που δίνει έμφαση στην ασφάλεια εφοδιασμού χωρίς να διαταράσσεται η αγορά, ενισχύει τα επιχειρήματα υπέρ της ενεργοποίησης νέων διαδρομών όπως ο Κάθετος Διάδρομος.
Τι προτείνει η νέα μεθοδολογία
Στο τεχνικό σκέλος, το βασικό ζητούμενο είναι η μετάβαση από το υφιστάμενο μοντέλο εκπτώσεων σε μια μόνιμη, διαφανή και συμβατή με το ευρωπαϊκό δίκαιο τιμολογιακή λύση. Μέχρι σήμερα, οι Διαχειριστές είχαν προσπαθήσει να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της διαδρομής μέσω εκπτώσεων στα τέλη μεταφοράς. Ωστόσο, η DG Comp εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις, καθώς ο Κανονισμός (ΕΕ) 2017/460 (NC TAR) δεν επιτρέπει τέτοιου είδους εμπορικές πρακτικές εκτός συγκεκριμένων εξαιρέσεων, επιβάλλοντας αυστηρά κοστοστρεφή και μη διακριτική τιμολόγηση.
Για να ξεπεραστεί αυτό το αδιέξοδο, οι Διαχειριστές προτείνουν πλέον μια νέα κοινή μεθοδολογία που οδηγεί σε μόνιμα χαμηλότερα και πιο ελκυστικά τέλη χωρίς την ανάγκη εκπτώσεων, μέσα από έναν πιο συντονισμένο και ενοποιημένο τρόπο τιμολόγησης κατά μήκος της διαδρομής. Με άλλα λόγια, επιχειρείται να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα του «pancaking» –της σωρευτικής επιβάρυνσης από τα τέλη κάθε χώρας– που μέχρι σήμερα καθιστά τον διάδρομο μη ανταγωνιστικό.
Η απόφαση της Κομισιόν αναμένεται να καθορίσει και τα επόμενα βήματα. Σε περίπτωση έγκρισης, και με τη σύμφωνη γνώμη των εθνικών Ρυθμιστικών Αρχών, θα ανοίξει ο δρόμος για τον σχεδιασμό νέων εμπορικών προϊόντων από τον ΔΕΣΦΑ και τους υπόλοιπους Διαχειριστές, είτε βραχυχρόνιων είτε –κυρίως– μακροχρόνιων, τα οποία θα ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες της αγοράς και θα προσφέρουν μεγαλύτερη τιμολογιακή σταθερότητα.
Μέχρι σήμερα, ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι ανταγωνιστικός γιατί λειτουργεί ουσιαστικά με προσωρινές ρυθμιστικές εξαιρέσεις, κατακερματισμένο σύστημα χρεώσεων και περιορισμένη γκάμα βραχυχρόνιων προϊόντων, γεγονός που έχει οδηγήσει σε χαμηλό εμπορικό ενδιαφέρον και άγονες δημοπρασίες. Η πιθανή έγκριση της νέας μεθοδολογίας θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα, μετατρέποντας τον διάδρομο από μια θεωρητική επιλογή σε μια πραγματική και ανταγωνιστική οδό μεταφοράς φυσικού αερίου προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Η στάση της Κομισιόν θα κρίνει εάν ο Κάθετος Διάδρομος θα μπορέσει να λειτουργήσει στην πράξη ως αξιόπιστη διαδρομή διοχέτευσης LNG, κυρίως από τις ελληνικές υποδομές, προς την Κεντρική Ευρώπη ή αν θα συνεχίσουν να υψώνονται εμπόδια υπό την πίεση ανταγωνιστικών συμφερόντων άλλων διαδρομών.
www.worldenergynews.gr
