Η πιθανή υπερεκτίμηση των κινδύνων ανεπάρκειας, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακριβές και ενδεχομένως αχρείαστες παρεμβάσεις στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας
Σε αλλαγή της μεθοδολογίας προσδιορισμού των επενδύσεων που είναι αναγκαίες για την εξασφάλιση της επάρκειας πόρων στο ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης προτίθεται να προχωρήσει ο Ευρωπαίος Ρυθμιστής, ACER, ο οποίος ενέκρινε μεν αλλά με πολλές επιφυλάξεις το σχέδιο του ENTSO- E, δηλαδή του Συνδέσμου των Ευρωπαίων Διαχειριστών των Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρισμού, για την αξιολόγηση της επάρκειας πόρων σε ορίζοντα δεκαετίας.
Πρόκειται για την μελέτη με τίτλο «Ευρωπαϊκή Αξιολόγηση Επάρκειας Πόρων» (ERAA 2025) που εκπονήθηκε από τον ENTSO- E πάνω στην οποία βασίζονται τα μέτρα που λαμβάνουν οι επιμέρους χώρες για την κάλυψη της επάρκειας του ηλεκτρικού συστήματος τους. Μεταξύ των μέτρων αυτών είναι και οι περίφημοι μηχανισμοί ανταμοιβής της διαθέσιμης ισχύος οι οποίοι εντάσσονται στο πλαίσιο των κανόνων κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ.
Ο ACER συνόδευσε την εγκριτική απόφαση τους για την ERAA 2025 με επιστολή προς τον ENTSO-E, η οποία περιέχει σαφείς προειδοποιήσεις, καθώς επισημαίνει ότι τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για τη λήψη σημαντικών αποφάσεων παρουσιάζουν αδυναμίες.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται αφενός η πιθανή υπερεκτίμηση των κινδύνων ανεπάρκειας, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακριβές και ενδεχομένως αχρείαστες παρεμβάσεις στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και αφετέρου οι μεθοδολογικές ασυνέπειες στην αξιολόγηση, όπως και οι αλλαγές της τελευταίας στιγμής, πολλές από τις οποίες δεν συνοδεύονται με επαρκή τεκμηρίωση και προγενέστερη διαβούλευση με τους φορείς της αγοράς.
Υπονομεύεται η διαφάνεια
Σύμφωνα με την ACER οι αλλαγές αυτές υπονομεύουν τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της ανάλυσης, πράγμα που καθιστά, όπως τονίζει ο Ευρωπαίος Ρυθμιστής, επιτακτική τη βελτίωση της τεχνικής της βάσης και της διαδικασίας κατάρτισής της.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο ACER στη συμπληρωματική προσέγγιση του ENTSO-E, όσον αφορά στη μοντελοποίηση της επενδυτικής συμπεριφοράς, η οποία οδήγησε σε ένα δεύτερο, λιγότερο αξιόπιστο σύνολο αποτελεσμάτων, το οποίο ο Ευρωπαίος Ρυθμιστής αφαίρεσε από το τελικό κείμενο.
Αναλυτικότερα, οι κρίσιμοι τομείς που απαιτούν βελτιώσεις σύμφωνα με τον ο ACER είναι οι εξής:
• Αντιμετώπιση ασυνεπειών μεταξύ των μοντέλων επενδύσεων και επάρκειας, οι οποίες ενδέχεται να υπερεκτιμούν συστηματικά τους κινδύνους ανεπάρκειας, οδηγώντας σε περιττές ή δαπανηρές παρεμβάσεις στην αγορά.
• Μετάβαση σε μοντέλο επενδύσεων βασισμένο στα έσοδα, ώστε να αποτυπώνεται καλύτερα αν τα έσοδα της αγοράς μπορούν να στηρίξουν την υφιστάμενη ισχύ και νέες επενδύσεις, ιδίως σε ευέλικτους πόρους, όπως για παράδειγμα οι μπαταρίες.
• Ενίσχυση της διαφάνειας των διαδικασιών, ώστε σημαντικές αλλαγές να εισάγονται εγκαίρως και κατόπιν ουσιαστικής διαβούλευσης.
Χωρίς αυτές τις βελτιώσεις, η ERAA κινδυνεύει να χάσει τη χρησιμότητά της ως εργαλείο αναφοράς για τη χάραξη πολιτικής, προειδοποιεί ο Ευρωπαίος Ρυθμιστής. Η ERAA 2025 αποτελεί την τελευταία έκδοση πριν από την έναρξη ισχύος της αναθεωρημένης μεθοδολογίας (Μάρτιος 2026). Από την έκδοση του 2026 και μετά, το ENTSO-E θα ενσωματώνει σταδιακά τη νέα μεθοδολογία στις μελλοντικές εκθέσεις.
Εφαρμογή μεθοδολογίας
Η πλήρης εφαρμογή της νέας μεθοδολογίας θεωρείται απαραίτητη για την επιτάχυνση της έγκρισης μηχανισμών ισχύος στο νέο πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων για τη βιομηχανία, όπως για τον καθορισμό των αναγκών σε αξιόπιστη ισχύ και την προσαρμογή των συντελεστών διαθεσιμότητας ανά τεχνολογία.
Μάλιστα, για την ERAA 2026, ο ACER θέτει στον ENTSO-E, μία σειρά από προτεραιότητες, όπως:
• Υιοθέτηση μοντέλου επενδύσεων βάσει εσόδων για πιο ρεαλιστική αποτύπωση της οικονομικής βιωσιμότητας των μονάδων.
• Πλήρη εφαρμογή της νέας μεθοδολογίας, με εισαγωγή του σεναρίου «Τάσεις και Προβλέψεις» που αντανακλά τον ρυθμό της ενεργειακής μετάβασης.
• Πιο διαφανή και συνεργατική διαδικασία ανάπτυξης, με έγκαιρη ευθυγράμμιση σε μεθοδολογικές αλλαγές.
• Βελτίωση της μεθόδου υπολογισμού του «hurdle rate», ώστε να αντανακλά καλύτερα την αποστροφή κινδύνου των επενδυτών.
Η νέα μεθοδολογία τίθεται σε ισχύ από το 2026 και ο ACER διοργανώνει στις 26 Μαΐου 2026 διαδικτυακό σεμινάριο γι αυτή.
www.worldenergynews.gr
