Σε ιστορικά υψηλά επίπεδα έχουν ανέλθει τα περιθώρια διύλισης στην Ευρώπη, καθώς οι περιορισμένες εξαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία δημιουργούν σοβαρές ανισορροπίες στην αγορά. Την ίδια στιγμή, το παγκόσμιο ισοζύγιο πετρελαίου αναμένεται να εμφανίσει έλλειμμα 1,8 εκατ. βαρελιών ημερησίως κατά το τρίτο τρίμηνο του 2026, υπερδιπλάσιο από την προηγούμενη εκτίμηση.
Αυτά είναι δύο από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της νέας μηνιαίας έκθεσης του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, η οποία αποτυπώνει μια αγορά αντιμέτωπη όχι μόνο με μειωμένη παραγωγή αργού, αλλά και με αυξανόμενες δυσκολίες στη διύλιση, τη μεταφορά και τη διάθεση τελικών καυσίμων.
Η εικόνα έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ευρώπη. Ακόμη και αν η τιμή του Brent δεν επιστρέψει στα πρόσφατα υψηλά, η στενότητα στην αγορά διυλισμένων προϊόντων μπορεί να διατηρήσει αυξημένες τις τιμές του ντίζελ, της βενζίνης και των αεροπορικών καυσίμων.
Η έκθεση περιγράφει μια κρίση με τρία αλληλένδετα επίπεδα: περιορισμένη προσφορά αργού, ανεπαρκή διαθεσιμότητα διυλισμένων προϊόντων και ταχεία μείωση των αποθεμάτων.
Για την Ευρώπη, ο πιο άμεσος κίνδυνος βρίσκεται στη δεύτερη διάσταση. Τα ιστορικά υψηλά περιθώρια διύλισης δείχνουν ότι η αγορά πληρώνει αυξημένο τίμημα για τη μετατροπή του διαθέσιμου αργού σε ντίζελ, βενζίνη και αεροπορικά καύσιμα.
Κατά συνέπεια, η εξέλιξη των ευρωπαϊκών τιμών ενέργειας δεν θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από το Brent. Θα καθοριστεί επίσης από την αποκατάσταση των εξαγωγών της Μέσης Ανατολής, τη λειτουργία των ρωσικών και διεθνών διυλιστηρίων, τη διαθεσιμότητα δεξαμενόπλοιων και τον ρυθμό με τον οποίο συνεχίζουν να μειώνονται τα αποθέματα.
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ παραμένει, σύμφωνα με τον ΙΕΑ, η σημαντικότερη προϋπόθεση για την αποκλιμάκωση της κρίσης. Μέχρι τότε, το έλλειμμα του τρίτου τριμήνου και η στενότητα στα διυλισμένα προϊόντα διατηρούν την Ευρώπη εκτεθειμένη σε υψηλές τιμές και νέες διαταραχές.
Ρεκόρ στα περιθώρια διύλισης
Σύμφωνα με τον ΙΕΑ, τα περιθώρια διύλισης στη λεκάνη του Ατλαντικού έφθασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα τον Ιούλιο. Η εξέλιξη συνδέεται με την απότομη ενίσχυση των λεγόμενων cracks —της διαφοράς ανάμεσα στην αξία των διυλισμένων προϊόντων και στο κόστος του αργού πετρελαίου από το οποίο παράγονται— για το ντίζελ, τη βενζίνη και τα αεροπορικά καύσιμα.
Η άνοδος αυτή αποτελεί ένδειξη ότι η μεγαλύτερη πίεση δεν περιορίζεται πλέον στην επάρκεια του αργού. Εντοπίζεται όλο και περισσότερο στην ικανότητα της παγκόσμιας αγοράς να παράγει και να μεταφέρει τα κατάλληλα καύσιμα στις περιοχές όπου υπάρχει ζήτηση.
Οι παγκόσμιες εισροές αργού στα διυλιστήρια αυξήθηκαν τον Ιούλιο κατά 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, φθάνοντας τα 80,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Παρέμειναν, ωστόσο, σχεδόν 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερες από τα επίπεδα της αντίστοιχης περιόδου του 2025.
Ο ΙΕΑ αναθεώρησε προς τα κάτω κατά επιπλέον 370.000 βαρέλια ημερησίως την πρόβλεψή του για τη δραστηριότητα των διυλιστηρίων στο τρίτο τρίμηνο. Ως βασικές αιτίες αναφέρει τις συνεχιζόμενες διαταραχές στις εξαγωγές προϊόντων από τη Μέση Ανατολή και τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια.
Για το σύνολο του 2026, οι παγκόσμιες εισροές αργού στα διυλιστήρια προβλέπεται να μειωθούν κατά 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Αντίθετα, για το 2027 αναμένεται ανάκαμψη κατά 3,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η Ευρώπη εκτεθειμένη στη στενότητα του ντίζελ
Η ευρωπαϊκή αγορά είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στις διαταραχές της προσφοράς μεσαίων αποσταγμάτων, καθώς εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από εισαγωγές ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων.
Οι θαλάσσιες μεταφορές πετρελαϊκών προϊόντων μειώθηκαν κατά 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε ετήσια βάση. Οι εξαγωγές ντίζελ από τη Ρωσία, τη Μέση Ανατολή και την Ασία ήταν χαμηλότερες κατά 1,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως — ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 20% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου ντίζελ.
Ακόμη εντονότερη είναι αναλογικά η πτώση στα αεροπορικά καύσιμα. Οι εξαγωγές από τις ίδιες περιοχές περιορίστηκαν κατά περίπου 670.000 βαρέλια ημερησίως, ποσότητα ίση με το 34% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου jet fuel.
Η στενότητα αυτή μπορεί να προκαλέσει αύξηση των τιμών των τελικών καυσίμων ανεξάρτητα από την πορεία του Brent. Για τους Ευρωπαίους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει ότι μια ενδεχόμενη σταθεροποίηση της τιμής του αργού δεν θα μεταφραστεί αναγκαστικά σε αντίστοιχη αποκλιμάκωση των τιμών στην αντλία ή του κόστους των αερομεταφορών.
Έλλειμμα 1,8 εκατ. βαρελιών ημερησίως
Το παγκόσμιο ισοζύγιο πετρελαίου προβλέπεται να εμφανίσει έλλειμμα 1,8 εκατ. βαρελιών ημερησίως στο τρίτο τρίμηνο. Η προηγούμενη εκτίμηση του ΙΕΑ τοποθετούσε το έλλειμμα κοντά στις 800.000 βαρέλια ημερησίως.
Η μεγάλη αναθεώρηση αντανακλά την αναζωπύρωση των εχθροπραξιών, τις νέες επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και δεξαμενόπλοια, καθώς και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από τις αρχές Ιουλίου.
Παρότι η παραγωγή στις χώρες του Κόλπου αυξήθηκε κατά 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Ιούλιο, στα 23,9 εκατ. βαρέλια, παρέμεινε 8,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη από τα προπολεμικά επίπεδα.
Οι περιφερειακές εξαγωγές —συμπεριλαμβανομένων των ποσοτήτων που μεταφέρονται μέσω εναλλακτικών διαδρομών— μειώθηκαν κατά 2,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στα 15 εκατ. βαρέλια. Ενώ στις αρχές Ιουλίου οι φορτώσεις είχαν φθάσει τα 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αργότερα μέσα στον μήνα υποχώρησαν κοντά στα 12 εκατ. βαρέλια.
Ο ΙΕΑ θεωρεί ότι η αγορά μπορεί να επιστρέψει σε πλεόνασμα προς το τέλος του έτους. Προειδοποιεί, όμως, ότι οι κίνδυνοι παραμένουν σημαντικοί και ότι η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ γίνεται όλο και πιο επείγουσα, καθώς τα διαθέσιμα αποθέματα ασφαλείας εξαντλούνται.
Κάτω από τα 7,9 δισ. βαρέλια τα αποθέματα
Τα παρατηρούμενα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώθηκαν κατά 69 εκατ. βαρέλια τον Ιούλιο, ή κατά περίπου 2,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Πρόκειται κυρίως για μείωση του πετρελαίου που βρισκόταν εν πλω, λόγω των περιορισμένων εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο και την περιοχή της Κασπίας.
Τα χερσαία αποθέματα μειώθηκαν πιο συγκρατημένα, κατά περίπου 6 εκατ. βαρέλια, καθώς συνεχίστηκαν οι αναλήψεις από τα κινεζικά αποθέματα και επιβραδύνθηκε ο ρυθμός αποδέσμευσης των στρατηγικών αποθεμάτων των κρατών-μελών του ΙΕΑ.
Στο τέλος Ιουλίου, τα συνολικά παρατηρούμενα αποθέματα είχαν υποχωρήσει κάτω από τα 7,9 δισ. βαρέλια για πρώτη φορά από τον Απρίλιο του 2025. Από την έναρξη του πολέμου έχουν μειωθεί συνολικά κατά 410 εκατ. βαρέλια, με μέσο ρυθμό 2,7 εκατ. βαρελιών ημερησίως.
Η εξέλιξη αυτή περιορίζει το περιθώριο της αγοράς να απορροφήσει μια νέα διαταραχή. Όσο τα αποθέματα μειώνονται, τόσο αυξάνεται η ευαισθησία των τιμών σε στρατιωτικές εξελίξεις, επιθέσεις σε υποδομές και προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές.
Πτώση της ζήτησης λόγω υψηλών τιμών
Η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου προβλέπεται να μειωθεί κατά 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026. Η πρόβλεψη για την παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026 αναθεωρείται προς τα κάτω κατά περίπου 550.000 βαρέλια ημερησίως σε σύγκριση με την έκθεση του προηγούμενου μήνα, καθώς το συνεχιζόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ διαταράσσει τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού και περιορίζει τη διαθεσιμότητα πετρελαϊκών προϊόντων.
Οι αυξημένες τιμές των καυσίμων ασκούν πρόσθετη καθοδική πίεση στην κατανάλωση πετρελαίου. Η παγκόσμια ζήτηση αναμένεται πλέον να μειωθεί κατά μέσο όρο κατά 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως φέτος. Προβλέπεται συρρίκνωση κατά 4,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως το δεύτερο τρίμηνο του 2026 και κατά 2,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως το τρίτο τρίμηνο, προτού επιστρέψει σε αύξηση κατά 580.000 βαρέλια ημερησίως το τέταρτο τρίμηνο.
Για το 2027 ο Οργανισμός προβλέπει ισχυρότερη ανάκαμψη, με αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης κατά 2,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Μειωμένη προσφορά το 2026, ισχυρή ανάκαμψη το 2027
Η παγκόσμια προσφορά αυξήθηκε τον Ιούλιο κατά 2,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, φθάνοντας τα 101,5 εκατ. βαρέλια. Παρέμεινε, όμως, κατά 6,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη από έναν χρόνο νωρίτερα.
Οι νέες διαταραχές περιόρισαν κατά 1,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως την πρόβλεψη του ΙΕΑ για την προσφορά στο τρίτο τρίμηνο, σε σύγκριση με την έκθεση του Ιουλίου.
Για το σύνολο του 2026, η προσφορά εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά 4,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στα περίπου 102 εκατ. βαρέλια. Η αύξηση της παραγωγής από χώρες της αμερικανικής ηπείρου, κατά περίπου 1,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δεν αρκεί για να αντισταθμίσει τις απώλειες από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία.
Το 2027 αναμένεται απότομη ανάκαμψη κατά 8,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, με την παγκόσμια προσφορά να φθάνει τα 110,3 εκατ. βαρέλια.
Μεταβλητότητα $40 μέσα σε έναν μήνα
Οι τιμές αναφοράς του αργού κινήθηκαν τον Ιούλιο σε ένα εξαιρετικά μεγάλο εύρος, σχεδόν 40 δολαρίων ανά βαρέλι. Οι προσδοκίες για διπλωματική πρόοδο είχαν προκαλέσει αρχικά πτώση, αλλά η επιστροφή στις εχθροπραξίες ώθησε τις τιμές έως τα 105 δολάρια στις 23 Ιουλίου.
Το North Sea Dated ενισχύθηκε κατά 25,67 δολάρια μέσα στον μήνα και έκλεισε τον Ιούλιο στα 96,80 δολάρια ανά βαρέλι. Κατά τη σύνταξη της έκθεσης κινούνταν κοντά στα 92 δολάρια.
Η μεγάλη μεταβλητότητα δείχνει ότι οι τιμές εξακολουθούν να καθορίζονται σε σημαντικό βαθμό από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Ωστόσο, η άνοδος των περιθωρίων διύλισης και η μείωση των αποθεμάτων υποδηλώνουν ότι η αγορά αντιμετωπίζει πλέον και ουσιαστικές φυσικές ελλείψεις, ιδιαίτερα στα τελικά προϊόντα.
www.worldenergynews.gr
