Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και οι ηγέτες της Γροιλανδίας και της Δανίας υπέγραψαν την Τρίτη συμφωνία που επιτρέπει μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία και ενδέχεται να επιλύσει τη διένεξη σχετικά με το νησί, το οποίο κατέχει στρατηγική θέση και διαθέτει πλούσια κοιτάσματα ορυκτών.
Η συμφωνία
Η συμφωνία, η οποία υπογράφηκε κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Τραμπ στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, δεν φτάνει στο σημείο να ικανοποιήσει το αίτημα του Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας ως αμερικανικού εδάφους, με στόχο την ανάσχεση της αυξανόμενης παρουσίας της Ρωσίας και της Κίνας στην Αρκτική.
Ωστόσο, η συμφωνία κατοχυρώνει μια ενισχυμένη αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο παγωμένο έδαφος, μια επιλογή που προέκυψε καθώς οι ηγέτες της Γροιλανδίας αντιτάχθηκαν στο ενδεχόμενο πλήρους ανάληψης του ελέγχου από τις ΗΠΑ.
Το κείμενο της συμφωνίας, το οποίο δόθηκε στη δημοσιότητα μετά την εκδήλωση, αναφέρει ότι οι ΗΠΑ μπορούν να εγκαταστήσουν στη Γροιλανδία το αμυντικό σύστημα «Golden Dome» (Χρυσός Θόλος) ως ασπίδα προστασίας έναντι απειλών από βαλλιστικούς πυραύλους. Η συντομότερη διαδρομή από την Ευρώπη προς τη Βόρεια Αμερική διέρχεται από το νησί της Αρκτικής, όπου βρίσκεται και η βορειότερη αμερικανική στρατιωτική βάση.
Η υπογραφή της συμφωνίας
Στην ομιλία του προς τους ηγέτες του κόσμου στον ΟΗΕ, πριν από την τελετή υπογραφής, ο Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία παρέχει στις ΗΠΑ «μόνιμο έλεγχο επί της ασφάλειας και όλων των άλλων αναγκών στο εν λόγω έδαφος».
«Κανένας αντίπαλος των ΗΠΑ δεν θα επιτρέπεται πλέον να εγκαθιδρύσει στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία ή να πραγματοποιήσει επενδύσεις ευαίσθητου χαρακτήρα εκεί, χωρίς τη ρητή γραπτή μας έγκριση», δήλωσε ο Τραμπ.
Ο Τραμπ υπέγραψε τη συμφωνία από κοινού με την Πρωθυπουργό της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν και τον Πρωθυπουργό της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, σε μια τριμερή τελετή που πραγματοποιήθηκε μετά την ομιλία του στον ΟΗΕ.
Η Φρεντέρικσεν χαρακτήρισε τη συμφωνία ως μια διευθέτηση που μπορεί να «διαρκέσει για πάντα», επισημαίνοντας ότι υπογραμμίζει τη σημασία της συμμαχίας του ΝΑΤΟ και σέβεται το δικαίωμα της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση.
Ένα ισχυρό ΝΑΤΟ
Ο Νίλσεν τόνισε τη σημασία του ΝΑΤΟ στην περιοχή της Αρκτικής. «Πιστεύουμε ότι είναι ζωτικής σημασίας να διατηρηθεί το ΝΑΤΟ ισχυρό, και στην Αρκτική, όπου η συμμαχία διαδραματίζει καίριο ρόλο», δήλωσε.
Σε συνέντευξη Τύπου μετά την υπογραφή, η Nielsen δήλωσε ότι οι κάτοικοι της Γροιλανδίας πρέπει τώρα να ακολουθήσουν μια διαδικασία αποκατάστασης της εμπιστοσύνης με τις ΗΠΑ. Οι απειλές του Τραμπ για κατάληψη του νησιού με τη βία είχαν επιβαρύνει τις σχέσεις τόσο με τη Γροιλανδία όσο και με τη Δανία.
«Πιστεύω ότι η κρίση έχει λήξει τώρα, αλλά δεν νομίζω ότι η σύγκρουση έχει τελειώσει, με την έννοια ότι αυτή η συμφωνία θα μπορούσε κάλλιστα να χρησιμοποιηθεί —αν το επιθυμούν οι Αμερικανοί— ως πλατφόρμα για την επιβολή περαιτέρω παραχωρήσεων», δήλωσε ο Mikkel Vedby Rasmussen, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης.
Οι ΗΠΑ διατηρούν ήδη τη Διαστημική Βάση Pituffik στη απομακρυσμένη βορειοδυτική Γροιλανδία. Η συμφωνία ανοίγει δύο νέες στρατιωτικές τοποθεσίες: το Narsarsuaq, μια πρώην αεροπορική βάση της εποχής του Ψυχρού Πολέμου —ο πληθυσμός της οποίας έχει συρρικνωθεί σε μερικές δεκάδες άτομα— και το Mestersvig, το οποίο χρησιμοποιείται επί του παρόντος από την Περίπολο με Έλκηθρα και Σκύλους Sirius (Sirius Dog Sled Patrol), μια μονάδα ειδικών δυνάμεων της Δανίας.
«Θα ξεκινήσουμε άμεσα τη διαδικασία ανάπτυξης μεγάλης στρατιωτικής παρουσίας στην κατάλληλη τοποθεσία. Θα κατασκευάσουμε δύο πολύ μεγάλες στρατιωτικές βάσεις», δήλωσε ο Τραμπ στην ομιλία του στον ΟΗΕ.
Η άρνηση του Τραμπ να αποκλείσει τη χρήση στρατιωτικής ή οικονομικής ισχύος για την απόκτηση της Γροιλανδίας προκάλεσε διπλωματική κρίση εντός του ΝΑΤΟ τον Ιανουάριο και ανάγκασε τη Δανία και την κυβέρνηση του νησιού να προχωρήσουν σε πολύμηνες εντατικές διαπραγματεύσεις.
Το κείμενο της συμφωνίας αναφέρει ότι τροποποιείται μια αμυντική συνθήκη του 1951, η οποία αποτελούσε τη νομική βάση για την παρουσία των ΗΠΑ.
Η δημιουργία βάσεων
Προστίθεται ότι η Ουάσιγκτον ενδέχεται να επιδιώξει τη δημιουργία επιπλέον βάσεων στο μέλλον, με τις λεπτομέρειες να καθορίζονται κατόπιν αμοιβαίας συμφωνίας. Η συμφωνία δεν έχει ημερομηνία λήξης, παρέχει στα αμερικανικά αεροσκάφη και σκάφη ευρεία πρόσβαση σε όλη την έκταση της Γροιλανδίας και στα χωρικά της ύδατα, ενώ απαγορεύει σε κράτη εκτός ΝΑΤΟ την ίδρυση στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο νησί.
Περιορίζει επίσης τις ξένες επενδύσεις, εμποδίζοντας ουσιαστικά κράτη και επενδυτές από χώρες εκτός ΝΑΤΟ, εταίρους του ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση να ασκούν έλεγχο ή να έχουν σημαντική επιρροή σε τομείς που θεωρούνται ιδιαίτερα ευαίσθητοι, συμπεριλαμβανομένων των κρίσιμων υποδομών και της εξόρυξης πόρων.
Η συμφωνία, η οποία απαιτεί την έγκριση των κοινοβουλίων της Δανίας και της Γροιλανδίας, σηματοδοτεί μια μεταστροφή σε σχέση με τις παλαιότερες επιδιώξεις του Τραμπ για την πλήρη εξαγορά της Γροιλανδίας — ενός νησιού με έκταση τριπλάσια του Τέξας και πληθυσμό μόλις 57.000 κατοίκων, διασκορπισμένων κατά μήκος των τραχιών ακτών του.
Ωστόσο, αποτελεί την πρώτη σημαντική ενίσχυση των αμερικανικών στρατιωτικών υποδομών στη Γροιλανδία μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ διατηρούσαν εκεί 17 εγκαταστάσεις και δύναμη άνω των 10.000 ατόμων.
www.worldenergynews.gr
