Οι άνθρωποι επιδίωκαν εδώ και καιρό να γεωμηχανεύσουν το περιβάλλον της Γης - Ο Tim Flannery παρουσιάζει μερικές από τις πιο ακραίες ιδέες του 20ού αιώνα (The Guardian)
Ένας αυξανόμενος αριθμός επιστημόνων πιστεύει ότι αφήσαμε την κλιματική κρίση να επιδεινώνεται για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, ώστε η μόνη μας ελπίδα να αποτρέψουμε ολοένα και εντεινόμενες καταστροφές είναι να χρησιμοποιήσουμε τεχνολογικές παρεμβάσεις.
Η φωτεινότητα των νεφών, η εισαγωγή θείου στην ατμόσφαιρα και η χρήση μικροσκοπικών καθρεφτών στο διάστημα - όλα αυτά θα μπορούσαν να μειώσουν την ποσότητα ηλιακού φωτός που φτάνει στην επιφάνεια της Γης - είναι μεταξύ των εννοιών που προωθούνται τόσο από επιχειρηματίες όσο και από κυβερνήσεις.
Η γεωμηχανική, υποστηρίζουν, είναι πλέον αναπόφευκτη
Από τότε που ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης παραχώρησε στο είδος μας κυριαρχία πάνω στη Γη, οι ιδέες για την ανακατασκευή του κόσμου ώστε να μας εξυπηρετεί καλύτερα αποτελούν κυρίαρχο στοιχείο της ανθρώπινης σκέψης.
Για αιώνες πειραματιζόμαστε με μεγαλεπήβολες φιλοδοξίες να αλλάξουμε και να αναδιαμορφώσουμε το κλίμα και το περιβάλλον, πολλές από τις οποίες - εκ των υστέρων - φαίνονται καταδικασμένες ή παράλογες.
Με νέες ιδέες να διαμορφώνονται, σκέφτηκα ότι θα έπρεπε να κοιτάξουμε πίσω σε ορισμένες προηγούμενες πρωτοβουλίες γεωμηχανικής του πλανήτη μας.
1. Atlantropa
Στη δεκαετία του 1930, ο Γερμανός μηχανικός Herman Sörgel πρότεινε την κατασκευή ενός φράγματος στο Στενό του Γιβραλτάρ, ώστε να μειωθεί η στάθμη της Μεσογείου κατά διακόσια μέτρα.
Θα δημιουργούνταν τεράστιες εκτάσεις νέου και εύφορου ζωτικού χώρου (lebensraum), οι οποίες θα καλλιεργούνταν από Αφρικανούς εργάτες, μειώνοντας έτσι μια πανάρχαια αιτία των πολέμων της Ευρώπης.
Η Ευρώπη και η Αφρική θα μπορούσαν επίσης να τροφοδοτούνται με απεριόριστη υδροηλεκτρική ενέργεια.
Το όραμα παρέσυρε πολλούς, με κορυφαίους μηχανικούς να σχεδιάζουν ακόμη και το μεγάλο φράγμα. Ορισμένοι εξέφρασαν επιφυλάξεις για τις επιπτώσεις που θα είχε η αποστράγγιση της Μεσογείου σε πράγματα όπως τα κανάλια της Βενετίας, αλλά ο Sörgel υποσχόταν «ειδικά μέτρα» για την αντιμετώπιση αυτού.
Εντυπωσιακά, το σχέδιο Atlantropa επιβίωσε του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και συνέχισε να παραμένει ενεργό μέχρι τη δεκαετία του 1960.
2. Σοβιετικά σχέδια τροποποίησης της φύσης
Οι Ρώσοι αισθάνονταν ανέκαθεν αδικημένοι όσον αφορά το κλίμα: όπως το διατύπωσε ο Αμερικανός κλιματολόγος PE Lydolph, ειδικός στη γεωγραφία της Σοβιετικής Ένωσης: «Γενικά, η χώρα στερείται θερμότητας».
Ο Σοβιετικός μηχανικός PM Borisov είχε ένα σχέδιο για να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα. Το μόνο που χρειαζόταν ήταν να αυξηθεί η θερμοκρασία της Γης κατά μερικούς βαθμούς και αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με την κατασκευή ενός φράγματος στο Στενό του Βερίγγειου, ώστε να λιώσει το αρκτικό κάλυμμα πάγου.
Ήταν μια τεράστια εργασία και άλλοι Σοβιετικοί επιστήμονες υποστήριξαν ότι το ίδιο αποτέλεσμα θα μπορούσε να επιτευχθεί με τη διάνοιξη ενός ανοίγματος στη Ράχη Thompson-Wyville.
Αυτό θα απαιτούσε μόνο την εκσκαφή μόλις 3.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων θαλάσσιου πυθμένα σε βάθη άνω του ενός χιλιομέτρου.
Αυτός ο τρόπος σκέψης ακολούθησε τη διακήρυξη του «μεγάλου σταλινικού σχεδίου για τον μετασχηματισμό της φύσης» το 1948, το οποίο εξέταζε διάφορα τεράστια τεχνικά έργα για να καταστήσει το σοβιετικό περιβάλλον πιο παραγωγικό ή πιο φιλόξενο.
Δεκαετίες μετά τον θάνατο του Στάλιν το 1953, τέτοιες ιδέες εξακολουθούσαν να συζητούνται σοβαρά, αν και οι οικονομολόγοι διαμαρτύρονταν για το κόστος.
3. Βομβαρδισμός για τη σωτηρία του πλανήτη
Η ανακάλυψη της δύναμης του ατόμου εισήγαγε μια ισχυρή εποχή τεχνολογικής αισιοδοξίας.
Ο Harry Wexler, ο οποίος ηγήθηκε του επιστημονικού τμήματος της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ από τη δεκαετία του 1940 έως το 1962, πίστευε ότι 10 προσεκτικά τοποθετημένες βόμβες υδρογόνου θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αρκτικό κάλυμμα πάγου, εγκαινιάζοντας μια εποχή πρωτοφανούς θερμότητας.
Και οι Ρώσοι πίστευαν ότι τα πυρηνικά όπλα ήταν ιδανικά για την αλλαγή της πορείας των ποταμών. Πράγματι, πυροδότησαν τρεις συσκευές σε μια προσπάθεια να εκτρέψουν ορισμένους ποταμούς που έρρεαν προς τον βορρά και εξεπλάγησαν όταν διαπίστωσαν ότι η έκρηξη τριών ατομικών βομβών καθάρισε μόλις 700 μέτρα καναλιού.
Αυτό, καθώς και η φαινομενικά απρόβλεπτη έκλυση ραδιενέργειας, κατέστησαν αδύνατη τη συνέχιση.
4. Η κατασκευή ενός δεύτερου φεγγαριού
Λίγες προσπάθειες γεωμηχανικής κατάφεραν να ξεπεράσουν το στάδιο του σχεδιασμού, αλλά τη δεκαετία του 1990 το Project Znamya πέτυχε πράγματι τον στόχο του να δημιουργήσει ένα «δεύτερο φεγγάρι» - αν και σε πολύ μικρότερη κλίμακα από αυτή που ήλπιζαν οι υποστηρικτές του.
Η ιδέα ήταν να αντανακλάται αρκετό ηλιακό φως στις αρκτικές περιοχές της Ρωσίας ώστε να αυξηθεί ο φωτισμός που παρέχει μια πανσέληνος.
Οι καθρέφτες είχαν τη μορφή αναδιπλούμενων ανακλαστικών δορυφόρων, οι οποίοι θα εκτοξεύονταν σε επαρκείς αριθμούς ώστε να επεκτείνουν σημαντικά τις ώρες φωτός της ημέρας, παρέχοντας στους Ρώσους επιπλέον θερμότητα και εξοικονόμηση ενέργειας.
Η αρχική παρτίδα δορυφόρων παρείχε μια φωτεινή περιοχή 5 χιλιομέτρων. Όταν μια δεύτερη ομάδα εγκλωβίστηκε στον διαστημικό σταθμό MIR και η παρακμάζουσα ρωσική οικονομία κατέστησε δύσκολη την οικονομική βιωσιμότητα, το έργο εγκαταλείφθηκε.
5. Νέα αυστραλιανά βουνά
Ο Laurie Hogan ένιωθε ότι, όσον αφορά τα βουνά, η Αυστραλία είχε αδικηθεί σοβαρά. Τα μόνα σημαντικά βουνά της είναι χαμηλά και βρίσκονται κοντά στην ανατολική ακτή, δημιουργώντας μια στενή πράσινη λωρίδα και μια τεράστια άνυδρη ενδοχώρα. Δεν θα ήταν καλύτερα αν τα βουνά βρίσκονταν πιο δυτικά;
Ένιωθε τόσο έντονα γι’ αυτό το θέμα ώστε το 1979 δημοσίευσε το Man Made Mountain, ένα βιβλίο που υποστήριζε τη δημιουργία μιας δεύτερης οροσειράς, αυτή τη φορά κατά μήκος των συνόρων της Δυτικής Αυστραλίας.
Η νέα οροσειρά θα είχε μήκος 2.000 χιλιόμετρα, ύψος 4 χιλιόμετρα και πλάτος 10 χιλιόμετρα. Στις πλαγιές της θα υπήρχαν 49 μεγάλες πόλεις, όλες σχεδιασμένες σε ορθογώνιο πλέγμα, και 180.000 ιχθυοκαλλιέργειες.
Όταν το βιβλίο απέτυχε να συσπειρώσει το έθνος γύρω από την ιδέα, ο Hogan ίδρυσε πολιτικό κόμμα· το Engineered Australia Plan party, το οποίο συμμετείχε στις ομοσπονδιακές εκλογές του 1983.
Η ανάλυση του σχεδίου του Hogan έδειξε ότι θα απαιτούσε τη μετακίνηση πολλαπλάσιας ποσότητας βράχων από όση έχει μετακινήσει η ανθρωπότητα σε ολόκληρη την ιστορία της. Τόσο το βιβλίο όσο και το κόμμα εξαφανίστηκαν χωρίς ίχνος.
Αυτές οι πέντε ιδέες είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου της γεωμηχανικής
Κατά τη διάρκεια της ιστορίας έχουν γίνει σοβαρές προσπάθειες για την αύξηση των βροχοπτώσεων, τον έλεγχο των πορειών των τυφώνων και τη χρήση του καιρού για τη νίκη σε πολέμους, όλες χωρίς αποτέλεσμα.
Δεν φαίνεται να υπάρχει τέλος στην τερατώδη ανθρώπινη αλαζονεία.
Και τώρα αντιμετωπίζουμε μια επιλογή: είτε να προχωρήσουμε στη γεωμηχανική είτε να συμφιλιωθούμε με τη ζωή σε ένα εχθρικό νέο κλίμα.
www.worldenergynews.gr
