Οι επιστήμονες ανακάλυψαν έναν μακρινό κόσμο που επιδεικνύει μια πραγματικά «αντάρτικη» συμπεριφορά, αψηφώντας φανερά το άστρο-ξενιστή του, έναν ερυθρό νάνο.
O εξωπλανήτης
Ο εξωπλανήτης GJ 3090 b, ο οποίος βρίσκεται σε απόσταση περίπου 73 ετών φωτός, διαθέτει μια τροχιά με έντονη απόκλιση ως προς τον άξονα περιστροφής του άστρου του. Μάλιστα, περιφέρεται με αντίθετη φορά από εκείνη της περιστροφής του μητρικού του άστρου. Αυτό είναι κάτι που οι επιστήμονες θα μπορούσαν να εξηγήσουν αν ο GJ 3090 b είχε κάποιον ογκώδη συνοδό —είτε πρόκειται για έναν αέριο γίγαντα, έναν καφέ νάνο ή ένα άλλο άστρο. Όμως δεν έχει. Αντιθέτως, αυτός ο κόσμος, που ανακαλύφθηκε το 2022, φαίνεται να είναι μοναχικός.
«Προς μεγάλη μας έκπληξη, ο πλανήτης GJ 3090 b όχι μόνο ακολουθεί μια τροχιά με έντονη απόκλιση, αλλά κινείται και ανάδρομα, δηλαδή με φορά αντίθετη προς την περιστροφή του άστρου του», δήλωσε σε ανακοίνωσή του το μέλος της ομάδας Yann Carteret, από το Τμήμα Αστρονομίας του Πανεπιστημίου της Γενεύης (UNIGE).
Μεγάλη γωνία κλίσης (Psi) για τον «αντάρτη» εξωπλανήτη
Οι πλανήτες σχηματίζονται από δίσκους αερίου και σκόνης που περιβάλλουν τα νεογέννητα άστρα. Αυτή η ύλη περιστρέφεται προς την ίδια κατεύθυνση με το κεντρικό νεαρό άστρο, πράγμα που σημαίνει ότι και οι πλανήτες που ενδέχεται να προκύψουν θα έπρεπε επίσης να περιστρέφονται προς την ίδια κατεύθυνση.
Ομοίως, οι πλανήτες θα έπρεπε να μοιράζονται ένα παρόμοιο τροχιακό επίπεδο με το μητρικό τους άστρο. Η διαφορά στον προσανατολισμό μεταξύ του επιπέδου περιστροφής ενός άστρου και του τροχιακού επιπέδου καθενός από τους πλανήτες του ονομάζεται «Psi» (Ψ) και προκύπτει ως αποτέλεσμα διαταραχών κατά τη φάση σχηματισμού των πλανητών. Για παράδειγμα, η τιμή Psi για τη Γη είναι 7 μοίρες.
«Η μέτρηση της γωνίας Psi παρέχει στοιχεία για τον σχηματισμό και την εξέλιξη των πλανητικών συστημάτων. Είναι, επομένως, φυσικό να προσπαθούμε να τη μετρήσουμε και για άλλα πλανητικά συστήματα», δήλωσε ο Carteret.
Ο πλανήτης GJ 3090 b έχει ακτίνα 2,2 φορές μεγαλύτερη από αυτή της Γης και μάζα 4,5 φορές μεγαλύτερη από του πλανήτη μας, γεγονός που τον κατατάσσει στην κατηγορία των πλανητών τύπου «υπο-Ποσειδώνα» (sub-Neptune). Οι πλανήτες τύπου υπο-Ποσειδώνα συγκαταλέγονται στους πιο συνηθισμένους πλανήτες στον Γαλαξία μας. Ωστόσο, όταν η ερευνητική ομάδα μελέτησε αυτόν τον κόσμο χρησιμοποιώντας το όργανο NIRPS του Αστεροσκοπείου La Silla, διαπιστώθηκε ότι ο εξωπλανήτης παρουσίαζε ένα χαρακτηριστικό κάθε άλλο παρά συνηθισμένο: μια τιμή Psi 136 μοιρών.
«Η απόδοση του NIRPS στο υπέρυθρο φάσμα κατέστησε δυνατή την επίτευξη της ακρίβειας που απαιτείται για τη μέτρηση της γωνίας μεταξύ του τροχιακού επιπέδου του πλανήτη και του ισημερινού επιπέδου του άστρου, για έναν τόσο μικρό πλανήτη», δήλωσε η Léna Parc από το Πανεπιστήμιο της Γενεύης (UNIGE).
Μια πράσινη και γκρίζα σφαίρα σε μαύρο φόντο
Το συγκεκριμένο πλανητικό σύστημα είναι ένα από τα μόλις πέντε που έχουν παρατηρηθεί ποτέ με τιμή Psi μεγαλύτερη από 70 μοίρες — ωστόσο, η ουσιαστική διαφορά εδώ έγκειται στο ότι τα άλλα συστήματα διαθέτουν κάποιο σώμα μεγάλης μάζας, το οποίο φαίνεται ξεκάθαρα να έχει προκαλέσει τις τροχιές με τον ακραίο αυτόν λανθασμένο προσανατολισμό.
«Η απουσία κάποιου συνοδού σώματος μεγάλης μάζας που θα μπορούσε να εξηγήσει αυτή την ασυνήθιστη τροχιά θα μας οδηγήσει στη διερεύνηση άλλων υποθέσεων», δήλωσε ο Vincent Bourrier από το UNIGE, προτείνοντας παράλληλα μια εξήγηση για την τόσο μεγάλη τιμή Psi: «Στην περίπτωση του GJ 3090, το άστρο ενδέχεται να προσέλαβε ύλη από έναν δευτερεύοντα δίσκο με λανθασμένο προσανατολισμό και ανάδρομη φορά, εντός του οποίου σχηματίστηκαν στη συνέχεια οι πλανήτες του συστήματος».
www.worldenergynews.gr
