Η καταστολή των πρακτικών καύσης των αυτόχθονων πληθυσμών στην Αυστραλία μετά τον βρετανικό αποικισμό πιθανότατα μετέτρεψε εκτεταμένες περιοχές στα νοτιοανατολικά της χώρας σε πυκνά, εύφλεκτα δάση, τα οποία συμβάλλουν σήμερα στην εκδήλωση μεγαλύτερων και πιο θερμών δασικών πυρκαγιών, σύμφωνα με ανασύνθεση των πυρκαγιών στην περιοχή κατά τα τελευταία 1.000 χρόνια, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature.
Οι ερευνητές ισχυρίζονται ότι η αποκατάσταση των αυτόχθονων προσεγγίσεων στη διαχείριση των δασών θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο καταστροφικών πυρκαγιών, ιδιαίτερα καθώς το κλίμα θερμαίνεται. «Αυτό μας δίνει ακόμη μία μεταβλητή όταν προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα, αντί να επικεντρωνόμαστε μόνο στην κλιματική αλλαγή», αναφέρει ο Michael-Shawn Fletcher, μελετητής από τον λαό Wiradjuri και παλαιοοικολόγος στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης στην Αυστραλία.
Η ερευνητική ομάδα προσπάθησε να κατανοήσει γιατί στη νοτιοανατολική Αυστραλία εκδηλώνονται μεγαλύτερες και πιο καταστροφικές πυρκαγιές, όπως οι πρωτοφανείς πυρκαγιές του «Μαύρου Καλοκαιριού» το 2019–2020, οι οποίες έκαψαν περισσότερα από 8 εκατομμύρια εκτάρια δασικής γης στην περιοχή.
Το 2022, μια ομάδα στην οποία συμμετείχε ο Fletcher χρησιμοποίησε δεδομένα γύρης για να δείξει ότι τα δάση της περιοχής ήταν συνήθως πιο αραιά και με περισσότερη χορτολιβαδική βλάστηση πριν από τον βρετανικό αποικισμό, στα τέλη του 18ου αιώνα. Λίγο μετά τον αποικισμό, τα δάση άλλαξαν, αναφέρει ο Fletcher. «Μπορεί κανείς να δει σε ολόκληρο το τοπίο ότι υπήρξε αύξηση των ξυλωδών καύσιμων υλών μετά τη βρετανική εισβολή», προσθέτει.
Δασικές πυρκαγιές που αγγίζουν μια χιλιετία
Για να διερευνήσουν λεπτομερέστερα αυτό το μοτίβο, ο Fletcher και οι συνεργάτες του συνέλεξαν έναν πυρήνα ιζημάτων από μια λίμνη στο νοτιοανατολικό άκρο της Αυστραλίας, στο Εθνικό Πάρκο Croajingolong, το οποίο αποτελεί μέρος των παραδοσιακών εδαφών του λαού Gunaikurnai. Οι ανασυνθέσεις του τοπίου, καθώς και τα ιστορικά στοιχεία, δείχνουν ότι οι αυτόχθονες κάτοικοι έκαιγαν τακτικά τη γη μέχρι τη βίαιη απομάκρυνσή τους από τους Βρετανούς, στα μέσα του 19ου αιώνα.
Όπως και στην έρευνα του 2022, οι ερευνητές ανέλυσαν τη γύρη στα δείγματα ιζημάτων που εξήγαγαν, προκειμένου να ανασυνθέσουν τη σύνθεση των φυτικών ειδών και τη δομή του γύρω δάσους κατά τα τελευταία 1.000 χρόνια. Τα δεδομένα έδειξαν ότι επί 800 χρόνια υπήρχε αραιό δάσος, με χόρτα και λίγα δέντρα. Στη συνέχεια, περίπου το 1840, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κάλυψη από ευκαλύπτους είχε διπλασιαστεί και ότι οι ξυλώδεις θάμνοι είχαν εξαπλωθεί σε ολόκληρη την περιοχή.
Η ομάδα ανέλυσε και τα υπολείμματα ξυλάνθρακα στα ιζήματα, προκειμένου να εκτιμήσει τη θερμοκρασία των πυρκαγιών κατά την υπό εξέταση περίοδο. Οι ερευνητές εντόπισαν στο εργαστήριο μόρια που παράγονται από την καύση φυτών σε διαφορετικές θερμοκρασίες και, στη συνέχεια, αναζήτησαν αυτά τα μόρια στα δείγματα ιζημάτων. Διαπίστωσαν ότι από τα μέσα του 19ου αιώνα και έπειτα αυξανόταν το ποσοστό ξυλάνθρακα που είχε σχηματιστεί σε υψηλές θερμοκρασίες, γεγονός που υποδηλώνει την εκδήλωση πιο έντονων πυρκαγιών.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι οι αλλαγές στη βλάστηση και στο καθεστώς των πυρκαγιών συνδέονται μεταξύ τους: οι θερμότερες πυρκαγιές ευνοούν την ανάπτυξη πιο εύφλεκτης βλάστησης, περισσότερης καύσιμης ύλης και πυκνότερης κόμης των δέντρων, δημιουργώντας αυτό που αποκαλούν «καταστροφικό κύκλο δασικών πυρκαγιών». Οι ευκάλυπτοι αναπτύσσονται γρήγορα μετά από μια πυρκαγιά που απομακρύνει άλλα ανταγωνιστικά φυτά, αναφέρει ο Fletcher.
Οι συγγραφείς αποδίδουν αυτή την αλλαγή στον τερματισμό των τακτικών, μικρής κλίμακας πυρκαγιών που άναβαν οι αυτόχθονες πληθυσμοί, είτε για να προστατεύσουν ορισμένες περιοχές από την καύση είτε για να ενισχύσουν την ανάπτυξη της βλάστησης σε άλλες περιοχές, ώστε να υπάρχει τροφή για τα ζώα.
Ο κύκλος των δασικών πυρκαγιών
Η ιδέα ενός κύκλου ανατροφοδότησης είναι «πειστική», αναφέρει η Christy Briles, παλαιοοικολόγος στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Ντένβερ. Ωστόσο, επισημαίνει ότι πρέπει να μελετηθούν περισσότερες τοποθεσίες, ώστε να γίνει κατανοητό πόσο συχνό είναι αυτό το μοτίβο στη νοτιοανατολική Αυστραλία.
Επιπλέον ερευνητές αναγνωρίζουν αυτή τη δυναμική και πέρα από την Αυστραλία. «Κατά τη γνώμη μου, αυτό είναι πολύ πειστικό», αναφέρει ο Clay Trauernicht, οικολόγος στο Πανεπιστήμιο της Χαβάης στη Μανόα. Προσθέτει ότι η αλλαγή στις δασικές πυρκαγιές που παρατηρήθηκε στην περιοχή της λίμνης είναι παρόμοια με εκείνη που έχει καταγραφεί σε άλλες περιοχές, όπου η διαχείριση από τους αυτόχθονες πληθυσμούς αντικαταστάθηκε από πρακτικές διαχείρισης που επικεντρώνονταν στην ιδιωτική ιδιοκτησία, όπως στη Χαβάη και στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες.
Έχουν γίνει ορισμένες προσπάθειες για την αποκατάσταση των παραδοσιακών πρακτικών ελεγχόμενης καύσης και άλλων πρακτικών διαχείρισης των αυτόχθονων πληθυσμών στη νοτιοανατολική Αυστραλία. Ωστόσο, ο Fletcher αναφέρει ότι οι προσπάθειες αυτές ήταν πολύ περιορισμένες και σποραδικές για να έχουν σημαντικό αντίκτυπο. Καθώς οι θερμοκρασίες συνεχίζουν να αυξάνονται και ο πλανήτης θερμαίνεται, οι συχνότερες καύσεις χαμηλής θερμοκρασίας θα μπορούσαν να μειώσουν την πιθανότητα εκδήλωσης ανεξέλεγκτων πυρκαγιών αργότερα, αναφέρει ο Fletcher. «Χρειαζόμαστε πειράματα σε κλίμακα τοπίου για να δοκιμάσουμε αυτές τις πρακτικές προτού να είναι πολύ αργά»,τονίζει.
www.worldenergynews.gr
