Κάτω από έναν ουρανό λουσμένο στο φως του φεγγαριού, νεογέννητα χελωνάκια αναδύονται από την άμμο στις μεσογειακές ακτές της Τουρκίας και σπεύδουν προς τη θάλασσα, συμμετέχοντας σε έναν αρχαίο φυσικό κύκλο, ο οποίος, σύμφωνα με τους επιστήμονες, επηρεάζεται όλο και περισσότερο από την κλιματική αλλαγή.
H θαλάσσια χελώνα
Καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας, ο βιολόγος θαλάσσιων χελωνών Yakup Kaska και η ομάδα εθελοντών του παρακολουθούν τη δραστηριότητα στις φωλιές. Κλουβιά σε σχήμα πυραμίδας προστατεύουν τα αυγά που είναι θαμμένα στην άμμο από τις αλεπούδες, οι οποίες περιφέρονται στη λωρίδα άμμου του Ιζτουζού (Iztuzu) —μια έκταση 4 χιλιομέτρων που την ημέρα λειτουργεί ως τουριστική παραλία, ενώ τη νύχτα μετατρέπεται σε καταφύγιο για την προστασία των χελωνών.
Η χελώνα καρέτα-καρέτα (loggerhead turtle), η οποία φωλιάζει σε ακτές σε όλη τη Μεσόγειο, αποτελεί τη μασκότ της COP31 —της ετήσιας συνόδου κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα, την οποία θα φιλοξενήσει η Τουρκία τον επόμενο μήνα. Η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος θα βρεθεί στο επίκεντρο της συνάντησης, η οποία θα πραγματοποιηθεί στις ακτές της Αττάλειας.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η χελώνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τα οικοσυστήματα στη Μεσόγειο, μια περιοχή που παρουσιάζει τάση μακροπρόθεσμης θέρμανσης από τις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Ανάλυση του πρακτορείου Reuters έδειξε ότι τα ευρωπαϊκά ύδατα κατέγραψαν τους θερμότερους καλοκαιρινούς μήνες από τότε που υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, γεγονός που είχε σοβαρές συνέπειες για ορισμένες παράκτιες κοινότητες. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η κλιματική αλλαγή προκαλεί επίσης σταδιακή αύξηση της θερμοκρασίας στις παραλίες ωοτοκίας σε όλη τη Μεσόγειο.
Το φύλο των νεογέννητων χελωνιών καθορίζεται από τη θερμοκρασία στη φωλιά. Η άνοδος της θερμοκρασίας στην άμμο οδηγεί στη γέννηση περισσότερων θηλυκών ατόμων.
«Οι θαλάσσιες χελώνες λειτουργούν ως ένα σύστημα πολύ άμεσης προειδοποίησης», δήλωσε η Ayfer Sirin, λέκτορας οικολογίας στο Πανεπιστήμιο Uskudar, η οποία έχει διεξαγάγει εκτεταμένη έρευνα για τις χελώνες καρέτα-καρέτα. Όπως εξήγησε, τα ζώα αυτά αντικατοπτρίζουν τις περιβαλλοντικές αλλαγές που επηρεάζουν τα παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα, καθώς η επιβίωσή τους εξαρτάται τόσο από την ξηρά όσο και από τη θάλασσα.
Η μελέτη στην παραλία Πατάρα εκτίμησε ότι, κατά μέσο όρο, περίπου το 70% των νεοσσών της χελώνας καρέτα-καρέτα (Caretta caretta) ήταν θηλυκά, και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι προσαρμογές στη συμπεριφορά, από μόνες τους, ενδέχεται να μην επαρκούν για την αντιστάθμιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
Οι θερμοκρασίες στις φωλιές στην παραλία Ιζτουζού αυξήθηκαν κατά σχεδόν 1 βαθμό Κελσίου (1,8 βαθμούς Φαρενάιτ) τα τελευταία 20 χρόνια, δήλωσε ο Κάσκα, προσθέτοντας ότι μια ευρύτερη ανάλυση έδειξε πως τα θηλυκά αποτελούν έως και το 80-90% των νεοσσών σε πολλούς πληθυσμούς θαλάσσιων χελωνών.
Ο κίνδυνος από την άνοδο της θερμοκρασίας
Οι επιστήμονες επισημαίνουν τον κίνδυνο η συνεχιζόμενη άνοδος της θερμοκρασίας να οδηγήσει, τελικά, σε τόσο μικρό αριθμό αρσενικών, ώστε να καθίσταται αδύνατη η επιτυχής αναπαραγωγή. Ένας ακόμη κίνδυνος είναι ότι οι θερμοκρασίες στις φωλιές που υπερβαίνουν τους 30°C (86°F) αυξάνουν την πιθανότητα θνησιμότητας των εμβρύων, ανέφερε ο Σιρίν.
Σύμφωνα με την Ομάδα Ειδικών για τις Θαλάσσιες Χελώνες (Marine Turtle Specialist Group), οι χελώνες καρέτα-καρέτα κατατάσσονται παγκοσμίως στα «ευάλωτα» είδη. Ο πληθυσμός της Μεσογείου, ωστόσο, καταγράφεται στην κατηγορία «ελαχίστης ανησυχίας» (least concern) —γεγονός που αντικατοπτρίζει την πρόοδο στις προσπάθειες διατήρησης—, αλλά οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή δημιουργεί νέες πιέσεις.
Ο μεταναστευτικός τρόπος ζωής των χελωνών αναδεικνύει την ανάγκη για διασυνοριακή συνεργασία, στο πλαίσιο της COP31, δήλωσε ο Κάσκα.
«Μπορεί να φωλιάζουν στην Τουρκία, αλλά να τρέφονται στην Τυνησία ή στην Αδριατική, και ούτω καθεξής», είπε, καλώντας τα κράτη να συνεργαστούν για την προστασία της βιοποικιλότητας της Μεσογείου. Ο Πρόεδρος της COP31, Murat Kurum —ο οποίος είναι και Υπουργός Περιβάλλοντος της Τουρκίας— δήλωσε τον περασμένο μήνα, σε συνέδριο για τους Ωκεανούς και τις Θάλασσες: «Η προστασία των ωκεανών είναι μια ευθύνη που μοιραζόμαστε όλοι. Καλούμε κάθε πλευρά να μετατρέψει αυτή την ευθύνη σε τολμηρή, συγκεκριμένη δράση: αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και ενίσχυση της ανθεκτικότητας».
Η Τουρκία έχει θέσει ως στόχο την επίτευξη μηδενικών καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2053 και έχει αναδείξει την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ως βασικό πυλώνα της κλιματικής της στρατηγικής.
Οι θηλυκές χελώνες καρέτα-καρέτα επιστρέφουν συνήθως, έπειτα από δεκαετίες, για να φωλιάσουν στις παραλίες όπου γεννήθηκαν. Ωστόσο, οι αλλαγές στα οικοσυστήματα έχουν οδηγήσει ορισμένες από αυτές να φωλιάζουν πιο βόρεια —σε περιοχές όπου παλαιότερα ήταν σπάνιες—, όπως ανέφερε ο Kaska.
Παρόλα αυτά, το Iztuzu παραμένει μια τοποθεσία-κλειδί, με περίπου 30.000 νεοσσούς να εισέρχονται στη θάλασσα κάθε περίοδο, προερχόμενοι από εκατοντάδες φωλιές.
Στην παραλία, εθελοντές επιβλέπουν τους νεοσσούς, χρησιμοποιώντας αμυδρό κόκκινο φως ώστε να ελαχιστοποιήσουν την όχληση καθώς εκείνοι κατευθύνονται προς τα κύματα. Μέσα στη θάλασσα, οι νεοσσοί αντιμετωπίζουν επιπλέον απειλές, όπως αλιευτικά δίχτυα, σκάφη και πλαστικά απορρίμματα.
«Μια θαλάσσια χελώνα που εγκλωβίζεται σε αλιευτικό δίχτυ δεν μπορεί να βγει στην επιφάνεια για να αναπνεύσει και, δυστυχώς, πνίγεται», δήλωσε ο Sirin.
Σε μικρή απόσταση από την παραλία Iztuzu, τραυματισμένες χελώνες αναρρώνουν σε μεγάλες κυκλικές δεξαμενές στο κέντρο αποκατάστασης Dekamer στο κέντρο, όπου κτηνίατροι περιθάλπουν τραυματισμούς, μεταξύ των οποίων και εκείνους που προκαλούνται από προπέλες σκαφών.
Η ρύπανση από πλαστικά αποτελεί ιδιαίτερη ανησυχία. Ο Kaska ανέφερε ότι το 60% των χελωνών που μεταφέρονται στο κέντρο φέρουν τουλάχιστον πέντε κομμάτια πλαστικού στο πεπτικό τους σύστημα.
«Το να πετάς μια πλαστική σακούλα στη θάλασσα είναι σαν να ρίχνεις μια σφαίρα εναντίον των χελωνών», δήλωσε.
Για τους ερευνητές, οι χελώνες αποτελούν έναν ορατό δείκτη της υγείας του οικοσυστήματος της Μεσογείου.
Καθώς πλησιάζει η αυγή, μια τελευταία ομάδα νεοσσών χάνεται μέσα στα κύματα. Αν επιβιώσουν, ορισμένοι ίσως επιστρέψουν έπειτα από δεκαετίες για να φωλιάσουν.
www.worldenergynews.gr
