Οι πολύνιες είναι περιοχές ανοιχτού νερού που περιβάλλονται από θαλάσσιο πάγο, επιτρέποντας την ελεύθερη ανταλλαγή θερμότητας και υγρασίας μεταξύ του ωκεανού και της ατμόσφαιρας. Τον Αύγουστο του 2024, εν μέσω του χειμώνα, σχηματίστηκε μια τεράστια πολύνια στον κόλπο Breid, στα ανοιχτά της Ανατολικής Ανταρκτικής. Η περιοχή αυτή παρέμενε καλυμμένη με πάγο τη συγκεκριμένη εποχή του έτους καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου καταγραφής δεδομένων από δορυφόρους, η οποία ξεκίνησε το 1979.
Tι δείχνει η νέα μελέτη
Σε νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό *Geophysical Research Letters*, μια ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τον Jeebanjyoti Swain από το Πανεπιστήμιο Bharathidasan της Ινδίας καταδεικνύει ότι το φαινόμενο πιθανότατα πυροδοτήθηκε από τον συνδυασμό διαφόρων παραγόντων: διαδοχικά ρεύματα ασυνήθιστα θερμού και υγρού αέρα, πυκνές νεφώσεις και χιονοπτώσεις που περιόρισαν την ψύξη κατά τη διάρκεια του χειμώνα, καθώς και άνοδο θερμότερων υδάτων από τα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού.
Ανοίγματα στον πάγο
Γύρω από την Ανταρκτική, οι περισσότερες πολύνιες σχηματίζονται κοντά στις ακτές, όπου ισχυροί άνεμοι που πνέουν από την ηπειρωτική χώρα ωθούν τον θαλάσσιο πάγο προς την ανοιχτή θάλασσα. Οι πολύνιες που σχηματίζονται σε μεγαλύτερη απόσταση από την ακτή είναι πολύ πιο σπάνιες, ωστόσο μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τις τοπικές καιρικές συνθήκες, την ωκεάνια κυκλοφορία και τα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Μέχρι σήμερα, οι μελέτες για αυτά τα φαινόμενα επικεντρώνονταν σχεδόν αποκλειστικά στη Θάλασσα Weddell, όπου η εμφάνισή τους έχει συσχετιστεί με διάφορα κλιματικά και ωκεανογραφικά πρότυπα. Ένα από αυτά είναι ο «ατμοσφαιρικός ποταμός»: μια μακριά, στενή ζώνη αέρα που μεταφέρει τεράστιες ποσότητες θερμότητας και υγρασίας από χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη προς τους πόλους, αποδυναμώνοντας τον θαλάσσιο πάγο κατά τη διαδρομή της.
Εντοπίζοντας την πηγή
Προκειμένου να διαπιστώσουν αν παρόμοιοι παράγοντες θα μπορούσαν να εξηγήσουν το φαινόμενο στον κόλπο Breid, η ομάδα του Swain ανέλυσε τα καθημερινά δορυφορικά δεδομένα για τον θαλάσσιο πάγο της περιοχής από το 1979 έως το 2024. Συνδύασαν τα στοιχεία αυτά με μετρήσεις από πλοία και αυτόνομους πλωτούς αισθητήρες, καθώς και με ανασυνθέσεις των συνθηκών ωκεανού και ατμόσφαιρας που βασίζονταν σε πραγματικές παρατηρήσεις. Συγκρίνοντας αυτά τα μακροχρόνια δεδομένα με τις συνθήκες του χειμώνα του 2024, μπόρεσαν να προσδιορίσουν με ακρίβεια πόσο ασυνήθιστη ήταν η συγκεκριμένη εποχή.
Διαπίστωσαν ότι, κατά τη διάρκεια του Ιουλίου και του Αυγούστου, ο κόλπος Breid επλήγη από μια διαδοχή έξι έντονων ατμοσφαιρικών ποταμών. Αυτά τα φαινόμενα έφεραν κύματα καύσωνα που αύξησαν τη θερμοκρασία του αέρα κατά περίπου 19°C πάνω από τα κανονικά επίπεδα, ενώ τα πυκνά σύννεφα και οι χιονοπτώσεις λειτούργησαν σαν κουβέρτα, επιβραδύνοντας την ψύξη του χειμώνα και περιορίζοντας τον σχηματισμό πάγου.
Παράλληλα, οι επίμονοι άνεμοι ανέβασαν θερμότερα νερά από τα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού, δημιουργώντας ένα θαλάσσιο κύμα καύσωνα που εμπόδισε την επιφάνεια να παγώσει. Τέλος, μια σύντομη επιστροφή ψυχρότερων ανέμων στο βόρειο άκρο της πολυνύας επέτρεψε τον σχηματισμό νέου πάγου στην περιοχή, περικλείοντας το εναπομείναν ανοιχτό νερό. Στο αποκορύφωμά της, στις 4 Αυγούστου, η πολυνύα κάλυπτε έκταση άνω των 89.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων (34.000 τετραγωνικών μιλίων) — μέγεθος περίπου ίσο με αυτό της Πορτογαλίας.
Κατανοώντας το μεταβαλλόμενο κλίμα
Τα αποτελέσματα δείχνουν πώς τα ακραία φαινόμενα στην ατμόσφαιρα και στα νερά μπορούν να συνδυαστούν, ανοίγοντας τον πάγο σε σημεία όπου δεν είχε ανοίξει ποτέ στο παρελθόν. Ενσωματώνοντας αυτές τις γνώσεις στα μοντέλα τους, οι κλιματολόγοι θα μπορούσαν να κάνουν ακριβέστερες προβλέψεις για τον θαλάσσιο πάγο της Ανταρκτικής και να προβλέψουν καλύτερα πώς θα μεταβληθεί η έκτασή του καθώς το κλίμα της Γης θερμαίνεται.
www.worldenergynews.gr
