Νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για την ευρωπαϊκή μεταλλουργία – Η επέκταση της METLEN σε γερμάνιο και σκάνδιο, η μεγάλη επένδυση παραγωγής γαλλίου στη Βοιωτία, και η ανάκτηση μετάλλων από δευτερογενείς πρώτες ύλες
Τη δημιουργία ειδικού χρηματοδοτικού Ταμείου, με αρχικούς πόρους 2 δισ. ευρώ για την ενίσχυση της παραγωγής κρίσιμων πρώτων υλών στην Ευρώπη, ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας: τη μεγάλη εξάρτηση από εισαγωγές μετάλλων στρατηγικής σημασίας και την έλλειψη επενδυτικών κεφαλαίων για την ανάπτυξη εγχώριας παραγωγής.
Η πρόβλεψη για τη σύσταση του European Critical Raw Materials Fund εντάχθηκε στο νομοθετικό πλαίσιο που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 20 Οκτωβρίου, στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Critical Raw Materials Act. Η πρωτοβουλία σηματοδοτεί την πρόθεση της ΕΕ να περάσει από τους στόχους για ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής στη δημιουργία συγκεκριμένων χρηματοδοτικών κινήτρων, με στόχο να επιταχυνθούν επενδύσεις στην εξόρυξη, τη μεταλλουργία, την επεξεργασία και την ανακύκλωση.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική βιομηχανία, καθώς συμπίπτει με την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της METLEN στα κρίσιμα μέταλλα. Ο όμιλος, έχοντας ήδη δρομολογήσει τη μεγάλη επένδυση παραγωγής γαλλίου στη Βοιωτία, διερευνά την επέκτασή του στο γερμάνιο και το σκάνδιο, ενώ παράλληλα ενισχύει την παρουσία του στην ανάκτηση μετάλλων από δευτερογενείς πρώτες ύλες.
Στην κατεύθυνση αυτή εντάσσεται και η πρόσφατη περιβαλλοντική αδειοδότηση του επενδυτικού σχεδίου ύψους 30 εκατ. ευρώ στη Σίνδο Θεσσαλονίκης, μέσω του οποίου η METLEN σχεδιάζει να διευρύνει την παραγωγική δραστηριότητα της μονάδας της σε χαλκό, ψευδάργυρο, κοβάλτιο, νικέλιο και μαγγάνιο.
Οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν τις δυνατότητες που δημιουργεί για τις ευρωπαϊκές μεταλλουργικές επιχειρήσεις η στροφή της ΕΕ προς την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση για κρίσιμες πρώτες ύλες αυξάνεται λόγω των επενδύσεων στην ενεργειακή μετάβαση, στις μπαταρίες, στην ψηφιακή τεχνολογία και στην αμυντική βιομηχανία.
Πώς θα λειτουργεί το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο
Σύμφωνα με το προτεινόμενο άρθρο 43aa, παράγραφος 9, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Κρίσιμων Πρώτων Υλών προβλέπεται να ενισχυθεί αρχικά με 2 δισ. ευρώ από τον σχεδιαζόμενο European Competitiveness Fund, στο πλαίσιο του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034.
Το ποσό αυτό θα αποτελέσει τη βάση για τη δημιουργία ενός ευρύτερου χρηματοδοτικού μηχανισμού, καθώς προβλέπεται η δυνατότητα συμμετοχής των κρατών-μελών, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων. Στόχος είναι οι αρχικοί κοινοτικοί πόροι να λειτουργήσουν ως μοχλός για την κινητοποίηση μεγαλύτερων επενδύσεων, περιορίζοντας τους χρηματοδοτικούς κινδύνους που συνοδεύουν την ανάπτυξη νέων μεταλλευτικών και μεταλλουργικών έργων.
Η χρηματοδότηση σχεδιάζεται να παρέχεται σταδιακά, ανάλογα με τον επενδυτικό προγραμματισμό και τις διαθέσιμες πιστώσεις, ενώ δεν θα περιορίζεται σε ένα μόνο είδος ενίσχυσης. Το προτεινόμενο πλαίσιο περιλαμβάνει δανεισμό, εγγυήσεις, συμμετοχές σε εταιρικά κεφάλαια και μηχανισμούς κατανομής του επενδυτικού κινδύνου.
Επιλέξιμες δραστηριότητες προβλέπεται να είναι έργα που καλύπτουν ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα των κρίσιμων πρώτων υλών, από την έρευνα κοιτασμάτων και την εξόρυξη μέχρι την επεξεργασία, τη διύλιση, την παραγωγή και την ανακύκλωση μετάλλων. Επομένως, η παρέμβαση δεν αφορά αποκλειστικά την εκμετάλλευση ορυκτών πόρων, αλλά και τη δημιουργία νέων ευρωπαϊκών μεταλλουργικών μονάδων, καθώς και εγκαταστάσεων ανάκτησης πολύτιμων υλικών από βιομηχανικά κατάλοιπα.
Παράλληλα, το νομοθετικό σχέδιο προβλέπει τη σύσταση του European Critical Raw Materials Centre, ενός ευρωπαϊκού φορέα που θα αναλάβει τον συντονισμό δράσεων για την ασφάλεια εφοδιασμού. Στις αρμοδιότητές του προβλέπεται να περιλαμβάνονται η παρακολούθηση των αλυσίδων προμήθειας, η υποστήριξη κοινών αγορών πρώτων υλών, η ανάπτυξη στρατηγικών αποθεμάτων και η συμβολή στην αξιολόγηση και παρακολούθηση των χρηματοδοτούμενων έργων.
Ο λειτουργικός προϋπολογισμός του νέου Κέντρου θα διαχωρίζεται από τους επενδυτικούς πόρους του Ταμείου, ενώ προβλέπονται διαδικασίες λογοδοσίας για τις χρηματοδοτικές δεσμεύσεις, τις εκταμιεύσεις και τα πρόσθετα κεφάλαια που θα κινητοποιούνται.
Η δημιουργία του Ταμείου δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Η πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με το Συμβούλιο της ΕΕ, ενώ η εξασφάλιση των πόρων και οι ειδικότεροι κανόνες λειτουργίας θα εξαρτηθούν και από τις αποφάσεις για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει ακόμη ενεργό χρηματοδοτικό πρόγραμμα ούτε έχουν καθοριστεί οι τελικοί όροι ένταξης των επενδύσεων.
METLEN: Από το γάλλιο σε γερμάνιο και σκάνδιο
Η προοπτική ενίσχυσης της χρηματοδότησης των κρίσιμων πρώτων υλών μπορεί να λειτουργήσει επιταχυντικά για τους σχεδιασμούς ευρωπαϊκών βιομηχανιών που έχουν ήδη αναπτύξει σχετικές δραστηριότητες. Στην κατηγορία αυτή ανήκει η METLEN, η οποία επιχειρεί να διευρύνει το μεταλλουργικό της χαρτοφυλάκιο, με αφετηρία την παραγωγή γαλλίου και με επόμενο πεδίο ενδιαφέροντος δύο ακόμη μέταλλα υψηλής τεχνολογικής αξίας.
Όπως ανέφερε πρόσφατα ο πρόεδρος και εκτελεστικός επικεφαλής του ομίλου, Ευάγγελος Μυτιληναίος, στο Financial Times Energy Transition Summit στο Λονδίνο, η εταιρεία μελετά τις δυνατότητες παραγωγής γερμανίου και σκανδίου, αξιοποιώντας τη βιομηχανική υποδομή και την ερευνητική τεχνογνωσία που διαθέτει.
Το γερμάνιο αποτελεί βασικό υλικό για ειδικές τεχνολογικές εφαρμογές, μεταξύ των οποίων οι οπτικές ίνες, τα οπτικά συστήματα υπερύθρων, οι ημιαγωγοί και ορισμένες διαστημικές τεχνολογίες. Αντίστοιχα, το σκάνδιο χρησιμοποιείται στην ανάπτυξη προηγμένων κραμάτων αλουμινίου, με ιδιαίτερη σημασία για την αεροδιαστημική βιομηχανία και την κατασκευή εξαρτημάτων υψηλών μηχανικών επιδόσεων.
Για την ώρα, οι συγκεκριμένες δραστηριότητες βρίσκονται σε στάδιο τεχνικής και οικονομικής αξιολόγησης, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί οριστικές επενδυτικές αποφάσεις ή στόχοι παραγωγής.
Ωστόσο, η στρατηγική της METLEN στηρίζεται σε ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα: τη δυνατότητα ενσωμάτωσης νέων παραγωγικών διαδικασιών στις ήδη υφιστάμενες μεταλλουργικές εγκαταστάσεις της, αξιοποιώντας πρώτες ύλες, παραπροϊόντα και τεχνογνωσία από τη δραστηριότητα της αλουμίνας και του αλουμινίου.
Αυτή είναι και η λογική που ακολουθείται στην επένδυση του γαλλίου, η οποία έχει εισέλθει στην τελική φάση υλοποίησης, με στόχο την έναρξη εμπορικής παραγωγής το τρίτο τρίμηνο του 2027.
Το συνολικό επενδυτικό πρόγραμμα, ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ, περιλαμβάνει την ανάπτυξη ετήσιας παραγωγικής δυναμικότητας 50 τόνων γαλλίου, καθώς και την επέκταση της παραγωγής βωξίτη και αλουμίνας. Με την ολοκλήρωσή του, η παραγωγική δυναμικότητα αλουμίνας προβλέπεται να φθάσει περίπου τους 1,3 εκατ. τόνους ετησίως.
Η σημασία της επένδυσης είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς η προβλεπόμενη παραγωγή γαλλίου αντιστοιχεί, σύμφωνα με την εταιρεία, περίπου στο σύνολο της σημερινής ευρωπαϊκής ζήτησης, δημιουργώντας μία νέα εναλλακτική πηγή εφοδιασμού εκτός Κίνας.
Επένδυση 30 εκατ. ευρώ στη Σίνδο για ανάκτηση πέντε μετάλλων
Παράλληλα με την παραγωγή γαλλίου και τη διερεύνηση νέων μετάλλων, η METLEN προχωρά στη διεύρυνση της δραστηριότητας Circular Metals, δίνοντας έμφαση στην ανάκτηση πρώτων υλών από βιομηχανικά κατάλοιπα και δευτερογενή υλικά.
Σημαντική εξέλιξη αποτελεί η έκδοση Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας – Θράκης για την αναβάθμιση και τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό της μονάδας μη σιδηρούχων μετάλλων στη Βιομηχανική Περιοχή Σίνδου.
https://www.worldenergynews.gr/biomhchania/articles/595938/metlen-aepo-gia-paragoge-pseudargyrou-chalkou-kobaltiou-manganiou-nikeliou-sten-monada-tes-sindou
Το σχέδιο αφορά επένδυση 30 εκατ. ευρώ σε εγκατάσταση που καταλαμβάνει έκταση περίπου 19.232 τετραγωνικών μέτρων. Η σχετική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τον Μάιο του 2025, ενώ η πρόσφατη απόφαση ανοίγει τον δρόμο για την υλοποίηση του νέου παραγωγικού σχεδιασμού.
Η παρέμβαση προβλέπει τη βελτίωση της υφιστάμενης παραγωγής χαλκού και ψευδαργύρου, αλλά και την προσθήκη παραγωγικών δυνατοτήτων για την ανάκτηση κοβαλτίου, νικελίου και μαγγανίου.
Σύμφωνα με τους εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους, η ημερήσια παραγωγική δυναμικότητα της εγκατάστασης προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 22,11 τόνους χαλκού, 17,2 τόνους ψευδαργύρου, 8,87 τόνους κοβαλτίου, 5,84 τόνους νικελίου και 7,49 τόνους μαγγανίου.
Η χρηματοδότηση ως καταλύτης για νέες βιομηχανικές επενδύσεις
Για τις ευρωπαϊκές εταιρείες του κλάδου, η πρόσβαση σε εξειδικευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία αποτελεί βασική προϋπόθεση προκειμένου να υλοποιηθούν επενδύσεις που απαιτούν σημαντικά κεφάλαια, υψηλή τεχνογνωσία και μακροχρόνιο σχεδιασμό.
Η METLEN έχει ήδη εξασφαλίσει χρηματοδοτική υποστήριξη για το πρόγραμμα παραγωγής γαλλίου, μεταξύ άλλων μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, η οποία ανακοίνωσε χρηματοδότηση ύψους 90 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, το επενδυτικό πρόγραμμα έχει ενταχθεί στο καθεστώς στρατηγικών επενδύσεων, με προβλεπόμενες ενισχύσεις περίπου 118 εκατ. ευρώ μέσω επιχορηγήσεων και φορολογικών κινήτρων.
Η σχεδιαζόμενη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Ταμείου Κρίσιμων Πρώτων Υλών μπορεί να διευρύνει μελλοντικά τις δυνατότητες χρηματοδότησης ανάλογων σχεδίων, ιδιαίτερα σε δραστηριότητες που συνδυάζουν την παραγωγή στρατηγικών μετάλλων με την ανακύκλωση και την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών.
Για τη METLEN, η οποία επεκτείνει σταδιακά τη μεταλλουργική της δραστηριότητα πέρα από τα παραδοσιακά προϊόντα αλουμινίου και αλουμίνας, η νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση δημιουργεί ένα πρόσθετο πεδίο επενδυτικών ευκαιριών.
www.worldenergynews.gr
