Με την παρουσία της Κομισιόν διεξάγεται σήμερα (4/3) η τηλεδιάσκεψη μεταξύ Διαχειριστών και Ρυθμιστικών Αρχών σε σχέση με τα ρυθμιστικά «αγκάθια» του Κάθετου Διαδρόμου σε ένα momentum που θεωρείται καθοριστικό για το μέλλον του έργου φυσικού αερίου.
Η συνάντηση γίνεται την επομένη των σημαντικών συμφωνιών που υπογράφηκαν την περασμένη εβδομάδα στην Ουάσιγκτον, με πρωταγωνιστή την Atlantic SEE LNG Trade, και οι οποίες σηματοδότησαν την περαιτέρω εμπορική ωρίμανση του πρότζεκτ.
Τώρα, η σκυτάλη περνά στη ρυθμιστική του θωράκιση, ώστε να μπορέσει να αξιοποιηθεί με μεγαλύτερη ευελιξία από εταιρείες προμήθειας φυσικού αερίου.
Στόχος είναι να γίνει ένα ακόμη βήμα ώστε το έργο να εξελιχθεί σε βασική αρτηρία τροφοδοσίας με φυσικό αέριο για τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη. Μια αρτηρία που θεωρείται απολύτως απαραίτητη για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής από το τέλος του 2027, όταν θα τεθεί σε ισχύ η απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού καυσίμου, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής απεξάρτησης.
Το ζήτημα των μηνιαίων προϊόντων
Σήμερα στον Κάθετο Διάδρομο προσφέρονται τρία προϊόντα μεταφοράς –Route 1, Route 2 και Route 3– με χρονικό ορίζοντα έως τον Απρίλιο. Το βασικό τους μειονέκτημα είναι ότι έχουν μηνιαία διάρκεια. Αυτό σημαίνει ότι μια εταιρεία που επιθυμεί να μεταφέρει φυσικό αέριο μέσω του Διαδρόμου κάποιο μήνα, θα πρέπει να «κλειδώσει» δυναμικότητα στη δημοπρασία που διεξάγεται στο τέλος του προηγούμενου μήνα.
Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε ένα ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα. Οι εταιρείες έχουν στη διάθεσή τους λίγες μόλις ημέρες για να ολοκληρώσουν όλες τις απαραίτητες εμπορικές και επιχειρησιακές κινήσεις, όπως η ναύλωση LNG carrier για τη μεταφορά του φορτίου, η οριστικοποίηση των παραδόσεων και η σύναψη επιμέρους συμβάσεων.
Η περιορισμένη χρονική ευελιξία δημιουργεί αβεβαιότητα και αυξάνει το ρίσκο, λειτουργώντας αποτρεπτικά για τη διεύρυνση της χρήσης του Διαδρόμου. Επομένως δεν επιτρέπει να αναπτυχθεί το πρότζεκτ στην πλήρη δυναμική του.
Στον αντίποδα, η θέσπιση προϊόντων μεγαλύτερης διάρκειας θα προσέφερε σημαντικά αυξημένη ευελιξία στους χρήστες. Οι εταιρείες θα μπορούσαν να προγραμματίζουν σε βάθος χρόνου την έλευση φορτίων LNG και τη διοχέτευσή τους, περιορίζοντας την αβεβαιότητα.
Παράλληλα, η μεγαλύτερη διάρκεια δέσμευσης δυναμικότητας συνεπάγεται χαμηλότερες χρεώσεις. Στις χρεώσεις για τη μεταφορά φυσικού αερίου, όσο πιο μακροπρόθεσμη είναι η δέσμευση capacity, τόσο πιο ανταγωνιστικό είναι το τιμολόγιο για τον χρήστη. Επιπλέον, σε ορισμένες από τις χώρες διέλευσης του Κάθετου Διαδρόμου, οι θερινές χρεώσεις είναι αισθητά χαμηλότερες σε σχέση με τον χειμώνα.
Κατά συνέπεια, εάν τα προϊόντα είχαν μεγαλύτερη χρονική ισχύ, θα μπορούσαν να ενσωματώσουν αυτά τα εποχικά πλεονεκτήματα, καθιστώντας τον Διάδρομο ανταγωνιστικό, σε επίπεδα αντίστοιχα με άλλες οδεύσεις μεταφοράς καυσίμου προς την Ουκρανία.
Στελέχη των Διαχειριστών επισημαίνουν ότι το ιδανικό σενάριο θα ήταν η δημιουργία ετήσιων προϊόντων.
Πρόκειται για πάγιο αίτημα traders και προμηθευτών, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι μόνο με αυτόν τον τρόπο ο Κάθετος Διάδρομος θα μπορέσει να ανταποκριθεί πλήρως στις ανάγκες της αγοράς και να καταστεί βασικός άξονας τροφοδοσίας της περιοχής.
Πως επιδρούν στα γεγονότα οι συμφωνίες της Atlantic SEE LNG Trade
Αξίζει να σημειωθεί ότι, ως προς την προοπτική διεύρυνσης της χρονικής διάρκειας των προϊόντων, η Κομισιόν έχει πλέον λιγότερη άκαμπτη στάση. Ορόσημο για την «αλλαγή πλεύσης» των Βρυξελλών αποτέλεσε η υπουργική σύνοδος που διοργανώθηκε την περασμένη εβδομάδα στην Ουάσιγκτον από τον Λευκό Οίκο και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ (NEDC), με θέμα τη διατλαντική ενεργειακή συνεργασία. Ο πρώτος λόγος είναι η ενισχυμένη πολιτική και χρηματοδοτική στήριξη που εξασφάλισε το πρότζεκτ, μέσω του Κοινού Ανακοινωθέντος των 13 χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Ακόμη μεγαλύτερος όμως επιταχυντής είναι οι νέες εμπορικές συμφωνίες που σύναψε η Atlantic SEE LNG Trade (στην οποία ο Όμιλος AKTOR συμμετέχει με 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%), για την προμήθεια με αμερικανικό LNG ισάριθμων χωρών της περιοχής. Κι αυτό γιατί τα νέα μακροχρόνια deals δίνουν ένα ξεκάθαρο «σήμα» της αγοράς για το ότι το πρότζεκτ αντιμετωπίζεται με μεγάλο εμπορικό ενδιαφέρον, αν επιλυθούν οι στρεβλώσεις που «φρενάρουν» την αξιοποίησή του.
Η στάση των Βρυξελλών
Έτσι, κάθε άλλο παρά σύμπτωση αποτελεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (διά της επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας Ντίτε Γιουλ Γιόργκενσεν), έδειξε σαφή διάθεση μετακίνησης από τις προηγούμενες θέσεις της. Κάτι που σημαίνει πως οι Βρυξέλλες είναι διατεθειμένες να εξετάσουν ένα βελτιωμένο (δηλαδή πιο μακροχρόνιο) προϊόν δέσμευσης δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο.
Από την άλλη πλευρά, όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι η Κομισιόν δεν είναι έτοιμη να προχωρήσει σε μία οριστική λύση, με προϊόντα ετήσιας διάρκειας, που θα καθιστούσαν τον Κάθετο Διάδρομο βασική τροφοδοσίας της ευρύτερης περιοχής. Επομένως, εκτιμάται ότι θα προκριθεί προς ώρας μία μεταβατική λύση, κατ΄αρχάς επεκτείνοντας την ισχύ των προϊόντων μέχρι τον Οκτώβριο.
Με αυτό τον τρόπο, ο Vertical Corridor θα μπορεί να αξιοποιηθεί και το καλοκαίρι, για τον ανεφοδιασμό των ουκρανικών αποθηκών αερίου. Την ίδια στιγμή, είναι πιθανό να εγκριθούν και προϊόντα μεγαλύτερης διάρκειας, η οποία ωστόσο δεν θα ξεπερνά το τρίμηνο.
