Το να ντυθούμε το πρωί ή να φτιάξουμε καφέ φαίνεται απλό: ακολουθούμε μια σειρά βημάτων σχεδόν αυτόματα. Για τους ανθρώπους με Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD), όμως, η διατήρηση αυτής της «σειράς» μπορεί να απαιτεί πολύ μεγαλύτερη εγκεφαλική προσπάθεια ακόμη κι αν το αποτέλεσμα φαίνεται ίδιο
To OCD είναι μια ψυχική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από επίμονες, επαναλαμβανόμενες σκέψεις και από συμπεριφορές ή νοητικές πράξεις που το άτομο νιώθει ότι «πρέπει» να επαναλάβει για να μειώσει το άγχος του. Για παράδειγμα, μπορεί να υπάρχει έντονος φόβος μόλυνσης που οδηγεί σε επαναλαμβανόμενο πλύσιμο χεριών ή μια αμφιβολία ότι «κάτι δεν έγινε σωστά» που οδηγεί σε συνεχή έλεγχο.
Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο Brown, δημοσιευμένη στο Imaging Neuroscience, δείχνει ότι τα άτομα με OCD μπορούν να ολοκληρώνουν σύνθετες διαδοχικές νοητικές εργασίες με την ίδια ακρίβεια όπως και όσοι δεν έχουν τη διαταραχή. Ωστόσο, οι απεικονίσεις λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI) αποκάλυψαν κάτι κρίσιμο: ο εγκέφαλός τους επιστρατεύει περισσότερες περιοχές για να πετύχει το ίδιο αποτέλεσμα «με μεγαλύτερη εγκεφαλική επιβάρυνση».
Η ικανότητα να ακολουθούμε μια εσωτερική σειρά βημάτων
Οι ερευνητές μελέτησαν την ικανότητα να οργανώνουμε ενέργειες που αποτελούνται από διαδοχικά βήματα δηλαδή να κρατάμε στο μυαλό μας μια συγκεκριμένη σειρά πράξεων και να την ακολουθούμε, ακόμη κι όταν οι λεπτομέρειες αλλάζουν. Με απλά λόγια, πρόκειται για την ικανότητα να διατηρούμε μια «εσωτερική σειρά» (π.χ. χρώμα–χρώμα–σχήμα–σχήμα) και να παραμένουμε συνεπείς σε αυτήν, ακόμη κι όταν τα ίδια τα αντικείμενα είναι διαφορετικά κάθε φορά.
Στο πείραμα, οι συμμετέχοντες έπρεπε, μέσα στον τομογράφο, να ονομάζουν διαδοχικά το χρώμα ή το σχήμα αντικειμένων σύμφωνα με προκαθορισμένη σειρά. Συμπεριφορικά, οι επιδόσεις των δύο ομάδων ήταν παρόμοιες. Νευρωνικά, όμως, όχι.
Ποιες περιοχές του εγκεφάλου «ανάβουν» περισσότερο
Στα άτομα με OCD παρατηρήθηκε αυξημένη δραστηριότητα σε δίκτυα που σχετίζονται με τον κινητικό και γνωστικό έλεγχο, τη μνήμη εργασίας και την αναγνώριση αντικειμένων. Εντυπωσιακό είναι ότι υπερδραστηριότητα εντοπίστηκε και σε περιοχές που δεν είχαν συνδεθεί έως τώρα συστηματικά με το OCD, όπως η μέση κροταφική έλικα (σχετίζεται με γλωσσική και σημασιολογική επεξεργασία και μνήμη) και η κροταφο-ινιακή συμβολή (εμπλέκεται στην οπτική επεξεργασία και αναγνώριση αντικειμένων).
Οι ερευνητές μιλούν για ένα φαινόμενο «αντιστάθμισης»: ο εγκέφαλος φαίνεται να ενεργοποιεί επιπλέον συστήματα για να διατηρήσει τη ροή της ακολουθίας και να μη «κολλήσει». Κλινικά, αυτό μπορεί να μεταφράζεται σε αυξημένη νοητική κόπωση και ένταση σαν ένα αυτοκίνητο που καίει διπλάσια καύσιμα για να διανύσει την ίδια απόσταση.
Ένα πιο κοντινό παράθυρο στην καθημερινότητα
Σε αντίθεση με «στατικές» δοκιμασίες, η συγκεκριμένη εργασία προσεγγίζει περισσότερο τον τρόπο που λειτουργούμε στην πραγματική ζωή μέσα από ακολουθίες αποφάσεων και πράξεων. Τα ευρήματα υπενθυμίζουν ότι στo OCD το ζήτημα δεν είναι πάντα η ικανότητα εκτέλεσης, αλλά ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος προσπαθεί να διατηρήσει τον έλεγχο της σειράς.
Και ίσως εκεί βρίσκεται το κλειδί: όχι μόνο στο τι κάνουμε, αλλά στο πόσο κοστίζει στον εγκέφαλό μας για να το κάνουμε.
www.worldenergynews.gr
