Λεπτές τάφροι στην πεδιάδα Νούλαρμπορ αποκαλύπτουν θαμμένες σπηλιές που καταρρέουν αργά προς τα πάνω, προσφέροντας ενδείξεις για την εύρεση άλλων κρυφών συστημάτων σπηλαίων.
Οι σχηματισμοί τις Αυστραλίας
Εκτεινόμενες σε 200.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα σε όλη τη νότια Αυστραλία, οι απέραντες, επίπεδες πεδιάδες του Νούλαρμπορ σηματοδοτούν μια από τις μεγαλύτερες περιοχές ασβεστόλιθου στον κόσμο. Σχηματίστηκε όταν μια αρχαία ρηχή θάλασσα υποχώρησε πριν από περίπου 14 εκατομμύρια χρόνια.
Τελικά, αυτό οδήγησε στο γνωστό ξηρό τοπίο του σήμερα, το οποίο έχει λειτουργήσει ως σημαντικό εμπόδιο για τα φυτά, τα ζώα και τους κακώς προσαρμοσμένους αποικιακούς εξερευνητές της βικτωριανής εποχής, οι οποίοι το περιέγραψαν ως «το είδος του μέρους στο οποίο μπαίνει κανείς σε άσχημα όνειρα».
Αντίθετα, ο λαός Μίρνινγκ του Νούλαρμπορ και του Μεγάλου Αυστραλιανού Κόλπου ζει εδώ και δεκάδες χιλιάδες χρόνια σε αυτό το νότιο περιθώριο. Έχουν παρακολουθήσει τα τοπία να αλλάζουν και η στάθμη της θάλασσας να πέφτει και να ανεβαίνει με τη συσσώρευση και την κατάρρευση της τελευταίας εποχής των παγετώνων πριν από περίπου 20.000 χρόνια.
Σε ένα μη εκπαιδευμένο μάτι, η πεδιάδα Nullarbor φαίνεται απατηλά απλή και χωρίς χαρακτηριστικά. Ωστόσο, κάτω από την απέραντη πεδιάδα βρίσκεται ένας αξιοσημείωτος, σε μεγάλο βαθμό κρυμμένος υπόγειος κόσμος. Για εκατομμύρια χρόνια, το νερό έχει καταβροχθίσει τον ασβεστόλιθο και έχει δημιουργήσει σύνθετα δίκτυα σπηλαίων που μπορούν να εκτείνονται για χιλιόμετρα υπόγεια. Δυστυχώς, τα σπήλαια παραμένουν ελάχιστα κατανοητά, εν μέρει επειδή είναι πραγματικά γνωστά και προσβάσιμα μόνο όταν βγαίνουν στην επιφάνεια.
Η νέα μας μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Communications Earth & Environment, αποκαλύπτει έναν νέο τρόπο παρακολούθησης αυτών των συστημάτων σπηλαίων, ακόμη και όταν είναι βαθιά θαμμένα. Η εργασία μας βοηθά στην εξήγηση του σχηματισμού προηγουμένως μυστηριωδών, ρηχών χαρακτηριστικών τάφρων στο Nullarbor. Παρέχει επίσης έναν νέο τρόπο για τον εντοπισμό κρυφών σπηλαίων αλλού - ακόμη και πέρα από τον δικό μας πλανήτη.
Κοιλάδες, αλλά όχι από ποτάμια
Υπάρχουν όμως και δομές άγνωστης προηγουμένως προέλευσης και σημασίας: μακριές (έως 20 χλμ.), ρηχές (λίγα μέτρα) τάφροι που έχουν περίπου κατεύθυνση βορρά-νότου. Είναι σχεδόν αόρατες από το έδαφος, αλλά μπορούμε να τις δούμε καθαρά σε σύγχρονα ψηφιακά μοντέλα τοπίου.
Αυτές οι ρηχές τάφροι μοιάζουν κάπως με κοιλάδες με επίπεδο πυθμένα, αλλά δεν έχουν σκαλιστεί από ποτάμια. Ξεκινούν και τελειώνουν απότομα και δεν συνδέονται με υπάρχοντα ποτάμια ή δίκτυα αποστράγγισης που εκτείνονται στις ορεινές περιοχές γύρω από το Nullarbor.
Επίσης, δεν έχουν τυπικά μοτίβα διακλάδωσης ποταμών και τα ιζήματα μέσα σε αυτά δεν παρουσιάζουν καμία ένδειξη ότι έχουν εναποτεθεί από τρεχούμενο νερό.
Για να κατανοήσουμε πώς σχηματίστηκαν αυτές οι παράξενες δομές, συνδυάσαμε διάφορες ερευνητικές τεχνικές.
Κοιλάδα γεμάτη ιζήματα στην πεδιάδα Nullarbor
Ένα χωματόδρομο στο Nullarbor ακολουθεί μια από τις μακριές, σχεδόν ανεπαίσθητες, ρηχές, κοιλάδες γεμάτες ιζήματα με κατεύθυνση βορρά-νότου. Οι πιο γκρίζες περιοχές στα αριστερά του πρώτου πλάνου αντιπροσωπεύουν ασβεστόλιθο στην επιφάνεια. Πίστωση: Αρχείο ομάδας πεδίου GIAM ZRC SAZU
Πρώτον, χαρτογραφήσαμε τις τάφρους χρησιμοποιώντας drone και αεροφωτογραφίες, καθώς και λεπτομερή δορυφορικά ψηφιακά μοντέλα τοπίου. Στη συνέχεια, μετρήθηκαν τα στρώματα εδάφους και βράχου σε γεωτρήσεις και σπήλαια. Τέλος, χρησιμοποιήσαμε εξειδικευμένες γεωφυσικές τεχνικές για να «δούμε» μέσα στη Γη, κάπως παρόμοια με τον τρόπο που μια ακτινογραφία μας επιτρέπει να βλέπουμε τις εσωτερικές δομές του σώματός μας από έξω.
Η εργασία έδειξε ότι οι ρηχές επιφανειακές τάφροι βρίσκονται πάνω από βαθιές ζώνες σπασμένων βράχων και σε ορισμένα σημεία ευθυγραμμίζονται με γνωστά συστήματα σπηλαίων και καταβόθρες. Αυτό σημαίνει ότι οι τάφροι είναι απλώς σιωπηλές επιφανειακές εκφράσεις βαθιά θαμμένων συστημάτων σπηλαίων. Αυτά τα συστήματα σιγά σιγά, για εκατομμύρια χρόνια, «καταρρέουν προς τα πάνω» μέσα από τα υπερκείμενα στρώματα βράχων για να φτάσουν στην επιφάνεια.
Η εύρεση σπηλαίων θα μπορούσε να βοηθήσει στην προστασία των υπόγειων υδάτων
Η κατανόηση του πού μπορεί να υπάρχουν κενά υπόγεια μπορεί να είναι σημαντική για τον σχεδιασμό τόσο επιφανειακών (κτίρια, δρόμοι) όσο και υποεπιφανειακών (σήραγγες, αποχετευτικά δίκτυα) μηχανικών έργων, τον μετριασμό των γεωλογικών κινδύνων και την πρόσβαση και προστασία των υπόγειων πόρων.
Σε πιο θεμελιώδες επίπεδο, τα σπήλαια αποτελούν σημαντικά επιστημονικά αρχεία. Καθώς προστατεύονται από τις διαδικασίες διάβρωσης και αλλοίωσης της επιφάνειας, μπορούν να διατηρήσουν «στιγμιότυπα» αρχαίων περιβαλλόντων και οικοσυστημάτων που διαφορετικά θα είχαν χαθεί στη λήθη του χρόνου. Επιπλέον, ενδέχεται να φιλοξενούν μια ποικιλία από παράξενες και ευάλωτες μορφές ζωής, οι οποίες εξελίχθηκαν και προσαρμόστηκαν σε συνθήκες απομόνωσης. Πρόκειται για μερικούς από τους λιγότερο μελετημένους οργανισμούς στη Γη.
Για να μάθουμε περισσότερα, πρέπει πρώτα να εντοπίσουμε τις σπηλαιώδεις δομές. Και τα αποτελέσματα της μελέτης μας θα μπορούσαν να αποδειχθούν καθοριστικά ως προς αυτό.
Ενδείξεις για τον εντοπισμό σπηλαίων στον Άρη
Οι προεκτάσεις αυτής της νέας έρευνας ξεπερνούν τα όρια του πλανήτη μας. Εφόσον τα σπήλαια προσφέρουν σταθερό περιβάλλον και προστασία από την επιβλαβή κοσμική ακτινοβολία, αποτελούν πολλά υποσχόμενες τοποθεσίες για την αναζήτηση ζωής σε άλλους πλανήτες. Η χαρτογράφηση πλανητικών επιφανειών στο Ηλιακό μας Σύστημα έχει αποκαλύψει πολυάριθμα πιθανά σπήλαια, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων που εικάζεται ότι σχετίζονται με καρστικά φαινόμενα στον Άρη.
Η ξηρή και σταθερή επιφάνεια του Nullarbor αποτελεί εξαιρετικό μοντέλο σύγκρισης, βοηθώντας μας να εντοπίσουμε τα διακριτικά επιφανειακά ίχνη κρυμμένων συστημάτων σπηλαίων σε πλανήτες που στερούνται πλέον δυναμικού κύκλου του νερού – όπως ο Άρης. Ακόμη και αν τα σπήλαια δεν φιλοξενούν ζωή, θα μπορούσαν να αποτελέσουν ελκυστικές βάσεις για μελλοντικές ανθρώπινες εξερευνητικές αποστολές.
Πόσα άλλα φαινομενικά απλά τοπία, στη Γη ή σε άλλους πλανήτες, κρύβουν από κάτω τους μεγάλα συστήματα σπηλαίων; Δεν το γνωρίζουμε ακόμη, αλλά είναι απίθανο οι τάφροι που μελετήσαμε να αποτελούν μοναδική περίπτωση. Είναι πιθανό παρόμοιοι, διακριτικοί γεωλογικοί σχηματισμοί να έχουν διαφύγει της προσοχής μας και αλλού.
Μερικές φορές, οι πιο αξιοσημείωτες ανακαλύψεις μας περιμένουν σε κοινή θέα, σε τοπία που νομίζουμε ότι ήδη γνωρίζουμε καλά.
www.worldenergynews.gr
