Κάθε πρωί μια γυναίκα στη Βιρτζίνια στέκεται μπροστά σε ένα μικρό φωτιστικό κουτί και αφήνει τον κορμό της να λουστεί για λίγα λεπτά στην υπεριώδη ακτινοβολία που εκπέμπει. Η ιστορία της δεν είναι παραξενιά ευεξίας, αλλά μέρος μιας πειραματικής θεραπείας για την Πολλαπλή Σκλήρυνση (ΠΣ), μιας αυτοάνοσης πάθησης όπου το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα στρέφεται εναντίον του οργανισμού, καταστρέφοντας σιγά σιγά το προστατευτικό περίβλημα που τυλίγει τις νευρικές ίνες. Από τότε που ενέταξε τη φωτοθεραπεία στην καθημερινότητά της, η χρόνια εξάντληση έχει υποχωρήσει αισθητά, ενώ οι δείκτες φλεγμονής στο αίμα της παρέμειναν σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα για μεγάλο διάστημα.
Η περίπτωσή της δεν είναι μεμονωμένη. Εδώ και δεκαετίες, οι επιστήμονες παρατηρούν ότι νόσοι όπως η ΠΣ, ο διαβήτης τύπου 1, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και οι φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου εμφανίζονται πολύ πιο συχνά σε περιοχές μακριά από τον ισημερινό, όπου η ηλιακή έκθεση είναι περιορισμένη. Στην Αυστραλία, για παράδειγμα, τα ποσοστά ΠΣ πολλαπλασιάζονται καθώς προχωράμε από τις τροπικές προς τις πιο νότιες, ψυχρότερες πόλεις της χώρας.
Η εξήγηση για το φαινόμενο αυτό ήρθε στην επιφάνεια τυχαία, μέσα από μια εντελώς διαφορετική έρευνα: αυτή για τον καρκίνο του δέρματος. Στη δεκαετία του 1970, η ερευνήτρια Μάργκαρετ Κρίπκε παρατήρησε κάτι που δεν το περίμενε κανείς. Η υπεριώδης ακτινοβολία δεν προκαλούσε απλώς βλάβες στο DNA των κυττάρων του δέρματος, ανοίγοντας τον δρόμο για καρκίνο, φαινόταν να «κοιμίζει» και το ανοσοποιητικό σύστημα στο σημείο εκείνο, αφήνοντάς το ανίκανο να εντοπίσει και να εξοντώσει τα καρκινικά κύτταρα που προέκυπταν.
Η παρατήρηση αυτή γέννησε έναν ολόκληρο νέο επιστημονικό κλάδο, τη φωτοανοσολογία, και σιγά σιγά αποκάλυψε κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον: αυτή η καταστολή του ανοσοποιητικού δεν είναι πάντα κακή είδηση. Στον καρκίνο, βέβαια, λειτουργεί εις βάρος μας. Όμως σε νοσήματα όπου συμβαίνει το αντίθετο, όπου το ανοσοποιητικό είναι υπερδραστήριο και στρέφεται εναντίον του ίδιου του οργανισμού, όπως στα αυτοάνοσα νοσήματα, η ίδια αυτή «καταπράυνση» θα μπορούσε να αποδειχτεί ακριβώς αυτό που χρειάζεται.
Το δέρμα, ως πρώτη γραμμή άμυνας του οργανισμού απέναντι στο περιβάλλον, φαίνεται να έχει εξελίξει έναν μηχανισμό «ανοχής» απέναντι στο φως του ήλιου, ώστε να μην πυροδοτείται συνεχής φλεγμονή. Μόρια όπως το ουροκανικό οξύ και η λουμιστερόλη, που παράγονται στο δέρμα υπό την επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας, φαίνεται να μεταφέρουν αυτό το καταπραϋντικό σήμα σε ολόκληρο τον οργανισμό, όχι μόνο τοπικά.
Για δεκαετίες, η κυρίαρχη εξήγηση για τη σχέση ήλιου και υγείας ήταν η βιταμίνη D, που παράγεται στο δέρμα με τη βοήθεια της ηλιακής ακτινοβολίας. Ωστόσο, αυστηρές κλινικές δοκιμές έδειξαν ότι η απλή λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης D δεν προσφέρει την ίδια προστασία με την πραγματική έκθεση στον ήλιο, γεγονός που οδήγησε τους ερευνητές να αναζητήσουν πιο σύνθετους μηχανισμούς πέρα από τη γνωστή βιταμίνη.
Παρά την αισιοδοξία, οι ειδικοί τονίζουν πως χρειάζονται μεγαλύτερες και πιο αυστηρές κλινικές μελέτες πριν η φωτοθεραπεία καθιερωθεί ως ευρεία θεραπευτική επιλογή. Παραμένει, όμως, μια από τις πιο συναρπαστικές πιθανότητες της σύγχρονης ιατρικής: ότι κάτι τόσο απλό και προσβάσιμο όσο το φως του ήλιου θα μπορούσε να κρύβει το κλειδί για την αντιμετώπιση ασθενειών που ταλαιπωρούν εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.
www.worldenergynews.gr
